Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2019 r., II FZ 344/19

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2019 r., II FZ 344/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 108/19 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 28 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 108/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę B. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 28 grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2017 r.

3 Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 12 marca 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez: złożenie do akt postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, aktualnego na dzień podpisania skargi wraz z dowodem uiszczenia należnej opłaty skarbowej od tego pełnomocnictwa oraz złożenie oryginału lub skróconego uwierzytelnionego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego w dniu podpisania pełnomocnictwa bądź oryginału odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego.

4 Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 18 marca 2019 r. (k. 15).

5 W dniu 25 marca 2019 r. do WSA wpłynęło pismo zawierające dokument pełnomocnictwa z dnia 6 lutego 2019 r. udzielonego przez prezesa zarządu oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 25 marca 2019 r.).

6 WSA stwierdził, że w wyznaczonym terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pełnomocnik złożył dokument pełnomocnictwa aktualnego na dzień podpisania skargi. Nie dopełnił jednak drugiego z obowiązków, gdyż złożony odpis aktualny z KRS wykazywał stan na dzień 25 marca 2019 r., przy czym ostatni wpis dokonany był w dniu 22 marca 2019 r. W związku z tym, niemożliwe było ustalenie przez Sąd, czy mocodawca udzielający pełnomocnictwa w dniu 6 lutego 2019 r. był do tego uprawniony. WSA podniósł także, że z pisma z dnia 14 marca 2019 r. skierowanego do pełnomocnika jasno wynika, że żądany przez Sąd oryginał lub odpis z KRS winien być aktualny w dniu podpisania pełnomocnictwa bądź powinien być to oryginał lub odpis pełny z KRS – tylko bowiem takie dokumenty pozwoliłyby na ustalenie podmiotu uprawnionego we wskazanej dacie do udzielenia pełnomocnictwa.

7 W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżąca wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

8 - art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych, co skutkowało wydaniem postanowienia o jej odrzuceniu;

9 - art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał w sposób należyty umocowania do reprezentowania skarżącej;

10 - art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 700 ze zm., dalej jako: "ustawa o KRS") poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie za nieuzasadnione stanowiska, że sąd w każdym czasie może samodzielnie zweryfikować wydruk informacji pobranej w trybie wynikającym z tego przepisu.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

13 Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko spółki co do braku jednoznacznie wynikającego z konkretnego przepisu prawa wymogu przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej na dzień udzielenia pełnomocnictwa (wymogu takiego nie przewiduje ani art. 29 ani art. 37 § 1 p.p.s.a.). W tym zakresie skład orzekający opiera się na stanowisku przedstawionym m.in. w postanowieniach NSA: z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt I GZ 40/14 oraz z dnia 17 kwietnia 2019, sygn. akt. I FZ 91/19, podzielając poglądy w nich wyrażone, nawet jeśli część rozważań różni się od tych założeń, które przyjęto w niniejszej sprawie.

14 Na wstępie, wyjaśnić można, iż z treści art. 29 p.p.s.a. wynika, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoba upoważniona do reprezentacji osoby prawnej, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli osobę prawną reprezentuje pełnomocnik, to stosownie do art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jest on obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że pełnomocnik spółki, który wnosi do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę zobowiązany jest dołączyć do niej zarówno dokument pełnomocnictwa, jak i dokument, z którego będzie wynikał podmiot umocowany w spółce do udzielania pełnomocnictw.

15 Przytoczne przepisy prawa nie określają, jaki konkretnie musi być dokument, z którego wynika umocowanie. W rozpoznawanej sprawie zasadnie przyjęto, iż dokumentem potwierdzającym takie umocowanie jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Kwestia ta nie budziła też wątpliwości.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że na tle odpowiednich do omawianych uregulowań ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacji zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 listopada 2007 r. (sygn. akt III CZP 92/07, OSNC 2008/11/126 z glosą aprobującą R. Uliasza, lex/el. 2008) stwierdził, iż do wykazania, iż osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy odnosząc się do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) oraz rozróżniając istotę pełnomocnictwa jako oświadczenia woli, a także sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, trafnie zwrócił uwagę, że nie ma wystarczających argumentów na rzecz stanowiska, że do wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej, podlegającej wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, do udzielenia pełnomocnictwa konieczne jest przedstawienie odpisu z rejestru aktualnego w dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Sąd Najwyższy stwierdził, że wykazanie umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa możliwe jest także na podstawie odpisu aktualnego albo zupełnego wystawionego przed dniem sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Jednocześnie Sąd Najwyższy w uchwale tej podkreślił, że w sytuacji, w której okres pomiędzy datą sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa a datą dotyczącą stanu rejestru, według którego został wydany odpis, jest nadmiernie długi albo w okolicznościach sprawy powstaną wątpliwości co do aktualności wynikających z odpisu danych w chwili sporządzania dokumentu pełnomocnictwa, to w takim wypadku wchodzi w grę podjęcie czynności sprawdzających. Sposobem weryfikacji jest zażądanie przedstawienia przez pełnomocnika odpisu zupełnego (pełnego) wg stanu rejestru po dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa. Jednakże Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że wskazane jest, aby zrobił to sąd w toku postępowania, a nie przewodniczący w ramach badania wymagań formalnych pisma procesowego, ponieważ pozwoli to uniknąć sytuacji, w której strona może ponieść dotkliwe konsekwencje procesowe.

17 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten podziela uznając, że powinien mieć on odpowiednie zastosowanie na tle uregulowań ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tak też NSA w postanowieniu z 20 listopada 2009 r., II GSK 606/09).

18 Jeżeli w ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższa kwestia była na tyle uzasadnionym źródłem wątpliwości co do istnienia upoważnienia osoby wystawiającej pełnomocnictwo do reprezentowania spółki, Sąd mógł tę okoliczność wyjaśnić w toku postępowania, choćby przy odpowiednim zastosowaniu art. 106 § 3 p.p.s.a., natomiast sama w sobie nie powinna ona stanowić podstawy do uznania, iż skarga zawierała braki formalne i w konsekwencji ich nieuzupełnienia jej odrzucenia (podobnie NSA w postanowieniu z 16 maja 2012 r., II FSK 193/12). Podkreślić też należy, iż tak restrykcyjne i nieusprawiedliwione dostatecznie okolicznościami sprawy rozstrzygnięcie zamykało spółce definitywnie drogę postępowania sądowego pozbawiając ją możliwości dochodzenia swoich praw poprzez rozpoznanie przez Sąd wniesionej przez nią skargi.

19 Biorąc pod uwagę powyższe oraz stanowisko Sądu Najwyższego, który w cyt. uchwale stwierdził, że do wykazania, że osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego, zażalenie należało uwzględnić.

20 Z przedstawionych względów orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

21 Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony, albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.