Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., II FZ 166/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2013 r., II FZ 166/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 1005/12 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 II FZ 166/13

UZASADNIENIE

3 Pismem z dnia 26 lipca 2012 r. W. M. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 czerwca 2012 r., utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 29 lutego 2012 r., nr [...].

4 Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 października 2012 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2 000 złotych, zgodnie z treścią § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Dla dokonania tej czynności wyznaczono siedmiodniowy termin, informując W. M., że jego niedochowanie będzie skutkowało odrzuceniem skargi. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone na adres wskazany w skardze w dniu 19 października 2012 r. Natomiast strona uiściła wpis w wymaganej wysokości w dniu 2 listopada 2012 r.

5 Postanowieniem z dnia 12 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę wskazując w uzasadnieniu, że skarżący, mimo prawidłowego wezwania, zawierającego pouczenie o konsekwencjach prawnych nieuiszczenia opłaty w terminie, dokonał czynności z uchybieniem wyznaczonego przez Sąd terminu, który to termin upłynął bezskutecznie 26 października 2012 r.

6 W dniu 9 listopada 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty sądowej, w którym skarżący wskazał, iż w okresie od 15 października 2012 r. do 5 listopada 2012 r. był chory, co uniemożliwiło mu dokonanie wpłaty w wyznaczonym terminie. Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie.

7 Na wezwanie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 listopada 2012 r. dotyczące uprawdopodobnienia okoliczności podanych we wniosku o przywrócenie terminu, wskazujących na brak winy w jego uchybieniu, w szczególności poprzez wyjaśnienie faktu, iż w trakcie choroby odebrał osobiście w dniu 19 października w Urzędzie Pocztowym w Z. przesyłkę pocztową zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu strona wskazała, że przyjmowała środki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne i wracając z zabiegu w dniu 19 października 2012 r. udała się na pocztę w celu odebrania przesyłki. Dodatkowo wskazano, iż choroba wiązała się z silnymi dolegliwościami bólowymi, co uniemożliwiało normalne funkcjonowanie i dopiero, gdy dolegliwości te zmniejszyły się skarżący "zajął się organizowaniem środków pieniężnych".

8 Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2012 r. Sąd odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z uwagi na fakt, że złożone przez wnioskodawcę zaświadczenie lekarskie nie uprawdopodabnia, że w trakcie biegu siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu, tj. od dnia 20 października 2012 r. stan zdrowia uniemożliwiał mu dokonanie czynności polegającej na uiszczeniu wpisu bądź złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto wskazano, iż stan zdrowia wnioskodawcy w trakcie trwania choroby, na którą powołuje się we wniosku, nie stanowił dla skarżącego przeszkody do osobistego odbioru z urzędu pocztowego awizowanej przesyłki poleconej, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, a także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a obydwie czynności, w tym uiszczenie po terminie wpisu od skargi, zostały wszakże podjęte w czasie, kiedy miała wciąż trwać przyczyna uchybienia terminowi, tj. choroba skarżącego. Z tego powodu trudno twierdzić, że choroba ta, czyli okoliczność mająca uzasadniać brak winy w rozpatrywanym zakresie, uniemożliwiała skarżącemu dokonanie czynności, tj. opłacenie wpisu. Końcowo odniesiono się do powołania się przez skarżącego w uzasadnieniu swojego wniosku na brak środków do uiszczenia wpisu sądowego. Okoliczność taka nie może być jednak, w ocenie Sądu pierwszej instancji, przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a mogłaby ona być podstawą do złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.

9 Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, domagając się zmiany postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i przywrócenia terminu do wniesienia wpisu sądowego, który został uiszczony w dniu 2 listopada 2012 r. Skarżący podnosił, iż "w chorobie mają miejsce lepsze i gorsze chwile" i należałoby uznać, że nadejście lepszej chwili rozpoczyna na nowo bieg terminu do dokonania czynności, jednak bieg terminu jest ponownie przerywany przez nadejście gorszego samopoczucia, a w celu ustalenia momentu trwałego zakończenia przyczyny uniemożliwiającej dokonanie czynności prawnych (procesowych) powołana została instytucja lekarza sądowego, który dokonując badania będzie pełnił rolę biegłego sądowego.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W judykaturze za utrwalony już można uznać pogląd, że kryterium braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Sąd winien zatem każdorazowo oceniać, czy przy dokonywaniu czynności zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

12 W orzecznictwie wskazuje się również, że o braku winy można mówić wówczas, gdy istniała jakaś przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi, a więc gdy dokonanie czynności w ogóle nie było możliwe (w sensie obiektywnym) lub zaistniały okoliczności, w których obiektywnie nie można było wymagać od strony zachowania terminu procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt I UO 3/08, opubl. w Lex pod nr 599056). Musi to zatem w każdym przypadku być okoliczność o charakterze wyjątkowym, nagłym. Zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10.09.2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; niepubl.). Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter instytucji wyjątkowej, nie jest możliwe uwzględnienie wniosku, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

13 W ustalonych przez Sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych nie jest możliwe zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. W tym przypadku, jak wynika z treści wniosku o przywrócenie terminu, niezachowanie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wynikało z choroby skarżącego. Na tą okoliczność wnioskodawca przedstawił także zwolnienie lekarskie. Słusznie jednak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w trakcie trwania choroby skarżący odebrał osobiście przesyłkę z poczty (k. 41), a także dokonał uiszczenia wpisu od skargi przy pomocy A. J. M. (k. 43). Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż choroba musi mieć charakter niespodziewany (a tym samym nie przewlekły), żeby mogła być uznana za przesłankę ekskulpacyjną, a tym samym musi wykluczać możliwość dokonania czynności procesowej bądź zlecenia tego innej osobie. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje choroby skarżącego, jak i jej wpływu na jego stan emocjonalny oraz fizyczny, jednakże skoro był on w stanie w dniu 19 października odebrać osobiście przesyłkę pocztową, to mógł on jednocześnie terminowo dopełnić obowiązków spoczywających na nim z racji wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, do których został prawidłowo wezwany.

14 Słusznie zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Strona miała bowiem obiektywną możliwość uiszczenia wpisu od skargi w zakreślonym terminie. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2009 r., I OZ 996/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu. Nie chodzi tu przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, jednakże podmiot ubiegający się o przywrócenie terminu powinien dołożyć wszelkich starań i wysiłków w celu wyjaśnienia przyczyn swojego uchybienia. Zatem za bezzasadne należało uznać postulaty skarżącego o konieczności powołania lekarza, który miałby (jak biegły sądowy) ocenić jego stan zdrowia. Trafnie Sad pierwszej instancji wskazał także, iż z analizy orzecznictwa wyprowadzić można wniosek, iż samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, niekoniecznie wyklucza bowiem możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę bądź zlecenia tego innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zwolnienia lekarskiego wynika możliwość chodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., I OZ 428/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc w okolicznościach przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na nieuprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

15 Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji