Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2016 r., II FZ 1035/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2016 r., II FZ 1035/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt I SA/Po 33/15 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Zarządzeniem z dnia 11 czerwca 2014 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 102 zł stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 – dalej: "rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r.") w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skuteczne doręczenie powyższego zarządzenia nastąpiło w dniu 1 lipca 2014 r. (k. 56 akt sąd.).

3 Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 33/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

4 Postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r. o sygn. akt II FZ 557/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe zarządzenie z dnia 11 czerwca 2014r. wzywające o wpis stwierdzając, że wpis w kwocie 102 zł został prawidłowo wyliczony na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r.

5 W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 sierpnia 2015 r. doręczono skarżącemu odpis prawomocnego zarządzenia z dnia 11 czerwca 2014 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 102 zł. Ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 sierpnia 2015 r. (k. 141 akt sąd.). Termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 28 sierpnia 2015 r. W dniu 28 sierpnia 2015 r. skarżący uiścił wpis w wysokości 100,00 zł (k. 142 akt sąd.).

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. odrzucił skargę wskazując, że strona skarżąca pomimo prawidłowego wezwania nie uiściła w wyznaczonym terminie wpisu sądowego w wymaganej wysokości.

7 Zażaleniem z dnia 5 października 2015r. skarżący zarzucił naruszenie: art. 45 Konstytucji RP, art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, oraz art. 220 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez odrzucenie złożonej skargi w związku z niedopłatą wpisu sądowego w kwocie 2 złotych, która to okoliczność naruszyła prawo skarżącego do rozpatrzenia skargi w postępowaniu sądowym. Jednocześnie skarżący uiścił brakującą kwotę 2 zł.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

10 Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.

11 Przepis ten ma na celu m.in. zdyscyplinowanie strony do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego oraz skłonienie potencjalnych skarżących do refleksji nad zasadnością wniesienia środka zaskarżenia i tym samym ograniczenie nadmiernego wpływu spraw spowodowanego kwestiami pozamerytorycznymi (por. postanowienie NSA z z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 359/13). Zgodnie natomiast z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego częściowe uiszczenie wpisu przez stronę, stanowiące wypełnienie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia, nie stanowi należnej opłaty, o której mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a. i skarga podlega odrzuceniu na podstawie. Nie budzi także wątpliwości, że pobieranie opłat sądowych, do których należy również wpis od skargi, nie narusza prawa do sądu (por. stanowiskiem NSA wyrażonym w uchwale 7 sędziów z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10, w którym stwierdzono samo wprowadzenie obowiązku ponoszenia przez strony opłat sądowych i wydatków nie jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji). Jednakże zgodnie z opinią Trybunału Konstytucyjnego do naruszenia gwarancji konstytucyjnych związanych z prawem do sądu dochodziłoby wówczas, gdyby ograniczenie uprawnień procesowych stron (strony) było nieproporcjonalne dla realizacji takich celów, jak zapewnienie większej efektywności postępowania i jego szybkości, a jednocześnie uniemożliwiało właściwe zrównoważenie pozycji procesowej stron (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97). Ponadto Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zarówno w prawie polskim, jak i unijnym obowiązuje zasada proporcjonalności. Do naruszenia gwarancji konstytucyjnych związanych z prawem do sądu dochodziłoby wówczas, gdyby ograniczenie uprawnień procesowych stron (strony) było nieproporcjonalne dla realizacji takich celów jak zapewnienie większej efektywności postępowania i jego szybkości, a jednocześnie uniemożliwiało właściwe zrównoważenie pozycji procesowej stron. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego celem wprowadzenia konieczności uiszczania wpisów sądowych jest m.in. "uwzględnienie ogólnospołecznych interesów w sprawnym funkcjonowaniu sądów i wprowadzenie niezbędnych mechanizmów zabezpieczających przed nadużywaniem prawa do sądu poprzez podejmowanie prób dochodzenia na drodze sądowej roszczeń oczywiście bezzasadnych (por. wyrok z 12 września 2006r., SK 21/05, OTK-A 2006, nr 8, poz. 103).

12 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe rozważania związane z koniecznością uiszczania wpisu w prawidłowej wysokości w wyznaczonym terminie w najwyższym stopniu zasługują na aprobatę. Jednak nie może to prowadzić do automatycznego pozbawienia skarżącego niebędącego profesjonalnym pełnomocnikiem prawa do sądu w przypadku uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie w kwocie minimalnie różniącej się od wskazanej w wezwaniu (100 zł zamiast 102 zł). Nie można także całkowicie zignorować argumentacji skarżącego, że uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł było wynikiem pomyłki. Zgodnie bowiem z treścią zażalenia w korespondencji skierowanej do podatnika znajdowały się dwa wezwania o opłatę złożonych w tym samym przedmiocie skarg, i skarżący omyłkowo w obydwóch sprawach uiścił kwotę 100 zł. Ponadto skarżący po otrzymaniu odpisu postanowienia odrzucającego skargę jednocześnie z wniesieniem zażalenia wpłacił brakującą kwotę 2 zł.

13 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach przedstawionych w rozpatrywanej został spełniony cel przepisu art. 220 p.p.s.a., który polega na zdyscyplinowaniu strony wnoszącej pismo procesowe oraz przeanalizowaniu zasadności wniesienia skargi sądowoadministracyjnej. Do takich konkluzji prowadzi również analiza wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie, który z jednej strony dostrzega konieczność opłacania kosztów sądowych, ale z drugiej podkreśla konieczność przestrzegania zasady proporcjonalności w przypadku ograniczania prawa do sądu.

14 Z tego względu, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.