Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., II FSK 666/12

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., II FSK 666/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka, Protokolant Alina Buwaj, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Po 527/11 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – na rzecz adwokata J. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 3) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

2 II FSK 666/12

UZASADNIENIE

3 Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 527/11, oddalił skargę B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 maja 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych.

4 Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym ustalonym w toku postępowania podatkowego i przyjętym przez Sąd pierwszej instancji.

5 Pismem z dnia 10 stycznia 2011 r. strona zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od listopada 2002 r. do grudnia 2004 r. w kwocie łącznej 40.276 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie łącznej 8.454 zł i opłatą prolongacyjną w kwocie 11.896 zł oraz za październik 2002 r. w kwocie 726 zł 31 gr wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie łącznej 623 zł i opłatą prolongacyjną w kwocie 89 zł, z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wnioskodawczyni wskazała, że mieszka z córką w kawalerce. Źródłem utrzymania rodziny jest minimalne wynagrodzenie za pracę podatniczki oraz stypendium córki. Córka strony w okresie od 16 sierpnia 2010 r. do 14 stycznia 2011 r. odbywała staż w Caritas Diecezji K. ; jak twierdziła podatniczka po tym terminie nie miała perspektyw na kontynuowanie zatrudnienia. Dodatkowo z dniem 31 sierpnia 2011 r. kończy się umowa o pracę podatniczki. Wskazała, że w chwili obecnej nie stać jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, zakup opału na zimę oraz lekarstw, a leczy się na nadciśnienie tętnicze, postępującą depresję oraz kręgosłup.

6 Organ podatkowy wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentów świadczących o braku możliwości uregulowania zadłużenia podatkowego. W dniu 24 stycznia 2011 r. strona przedłożyła: oświadczenie o sytuacji materialnej, historię rachunku bankowego z trzech miesięcy, kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, kserokopię kart historii choroby, kserokopię faktur wskazujących na stałe obciążenia finansowe, kserokopię umów o pracę oraz zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w K. o wysokości stypendium i okresie trwania stażu córki podatniczki.

7 Decyzją z dnia 10 marca 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. odmówił B. P. umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz opłatą prolongacyjną. Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że strona korzysta z ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej od 2005 r. w wysokości przez nią wnioskowanej, a w okresie kiedy pozostawała bez pracy organ odroczył termin zapłaty zaległości podatkowych. Decyzją z dnia 4 października 2010 r. organ podatkowy wyraził zgodę na kolejną ulgę w spłacie zaległości podatkowych, rozkładając zaległy podatek na raty po 100 zł. Przed terminem płatności czwartej raty podatniczka złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Organ wskazał, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną w systemie prawa podatkowego i takie muszą być okoliczności uzasadniające pozytywne załatwienie sprawy. Uznał również, że pomimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej strony, nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych, wskazał nadto, że okoliczności zgromadzone w zebranym materiale dowodowym były uwzględniane przy wydawaniu decyzji w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowych oraz zaznaczył, że musi uwzględnić nie tylko subiektywny interes podatnika, ale wziąć pod uwagę również interes społeczny.

8 Od przedmiotowej decyzji podatniczka złożyła odwołanie, w którym stwierdziła, iż z uwagi na trudną sytuację finansową nie jest możliwe uregulowanie przedmiotowych zaległości podatkowych. Zobowiązana zwróciła uwagę, iż uzyskiwane przez nią dochody kształtują się na poziomie 1.080 zł, zaś miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania i zakup leków wynoszą około 950 zł. Zła sytuacja finansowa prowadzi do regulowania przez nią opłat czynszowych z opóźnieniem, zdarza się, że jest zmuszona do rezygnacji z zakupu niezbędnych lekarstw. Podatniczka nadmieniła również, iż jej stan zdrowia wymaga stałej opieki lekarskiej, leczy się na nadciśnienie tętnicze, depresję, zwyrodnienie kręgosłupa; wskazała, że posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Ponadto zwróciła uwagę, iż jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, bowiem dopiero w 2010 r. znalazła stałe zatrudnienie, natomiast w latach 2007- 2010 (do czerwca) była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

9 Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia 30 maja 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznał, że przedstawione przez stronę argumenty nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Wskazując na okoliczność, iż podatniczka prowadziła działalność gospodarczą, organ odwoławczy uznał za istotny fakt, że przedmiotowe zaległości podatkowe są efektem przeprowadzonej przez Urząd Skarbowy kontroli. Podkreślając, że trudno uznać, iż powstanie przedmiotowych zaległości spowodowane zostało działaniem czynników, na które strona nie mogłaby mieć wpływu, organ podniósł, że strona mogła wykazać chociażby minimum zainteresowania sprawami prowadzonej przez nią działalności a także, że podatniczka posiada zaległości również wobec innych wierzycieli. Rozpatrując przedmiotową sprawę organ ponownie przeanalizował sytuację materialną i rodzinną podatniczki. Ustalił, że w latach 2008-2009 zobowiązana złożyła negatywne zeznania podatkowe PIT-37, w których nie wykazała żadnego dochodu, zaś w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2010 r. wykazała dochód w kwocie 9.273 zł 91 gr. Aktualnie jest zatrudniona na umowę o pracę w charakterze pracownika gospodarczego - salowej za wynagrodzeniem netto 989 zł 15 gr. Zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu o powierzchni 49, 5 m2 zlokalizowanym w K. przy ul. K. i prowadzi wspólne gospodarstwo z córką. Z uzyskanych w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego informacji wynika też, że córka uzyskiwała w latach 2008 - 2010 dochody. W roku 2008 uzyskała dochód w kwocie łącznej 19.834 zł 02 gr, w roku 2009 dochód w kwocie 26.879 zł 08 gr, natomiast w roku 2010 w kwocie 19.663 zł 73 gr. Zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w K. wydane w dniu 20 stycznia 2011 r. potwierdza natomiast, że córka jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od dnia 13 lipca 2010 r. Wydatki związane z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa kształtują się na poziomie około 600 zł miesięcznie (czynsz - 300 zł, opłaty za zużycie gazu - 107 zł, energii elektrycznej - 80 zł, opłata za użytkowanie telefonu - 80 zł, opłata za abonament RTV - 34 zł). Podatniczka ponosi koszty związane z ubezpieczeniem na życie w wysokości 20 zł miesięcznie, na zakup lekarstw - 130 zł miesięcznie i zakup biletów - 180 zł. W okresie zimowym zobowiązana musi również wygospodarować środki finansowe na zakup opału (250 zł). Podatniczka nie posiada majątku nieruchomego jak i ruchomego, którego ewentualna sprzedaż ułatwiłaby spłatę zaległości podatkowych. Organ podatkowy podkreślił również, że z przedstawionego przez podatniczkę orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności o charakterze trwałym wynika jednoznacznie, iż zobowiązana może wykonywać prace o charakterze lekkim. Przyznając, że sytuacja rodzinna, finansowa i materialna wnioskującej nie należy do najłatwiejszych, organ uznał, że nie uzasadnia ona jednak podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia i wskazał, że nie bez znaczenia jest fakt, iż strona od 2005 r. reguluje posiadane zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług na zasadach uzyskiwanych układów ratalnych, co również świadczy o wydatnej pomocy organu podatkowego.

10 Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jednocześnie organom podatkowym wadliwą ocenę przesłanek uprawniających do skorzystania z instytucji umorzenia. Skarżąca wskazała, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje, kwalifikuje do uznania jej za spełniającą warunki "ważnego interesu podatnika", co zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa ( Dz.u. z 2005r., Nr 8, poz.60 z późn. zm. dalej O.p.) stanowi przesłankę do umorzenia posiadanych zaległości podatkowych. Uzasadniając skargę w znacznej części powtórzono dotychczasową argumentację.

11 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

12 Oddalając przedmiotową skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organy podatkowe, działając zarówno z urzędu, jak i w wyniku działań skarżącej, w sposób wszechstronny przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dowodowe. Sąd zgodził się z organem, że wskazane przez skarżącą okoliczności są niewystarczające aby przyznać podatniczce najdalej idącą ulgę podatkową. Sąd wskazał, że pojęcie "ważny interes podatnika" rozumiane winno być jako sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest podatnik w stanie uregulować zaległości podatkowej. Podniesiono również, iż z trudnościami ekonomicznymi obecnie w Polsce boryka się duża część społeczeństwa, która jednak wywiązuje się z nałożonych przez ustawodawcę obowiązków podatkowych, a wskazanych przez skarżącą okoliczności nie można uznać za nadzwyczajne.

13 W ocenie Sądu brak podstaw do zakwestionowania opinii organu, że opisana sytuacja ekonomiczna i rodzinna podatnika daje podstawy do uznania, że w przyszłości, choćby sukcesywnie, możliwa jest spłata zaległości podatkowych, tym bardziej, że podatniczka reguluje posiadane zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług na zasadach uzyskiwanych układów ratalnych. Sąd wskazał, że podatniczka uzyskuje stałe dochody z umowy o pracę, zamieszkuje z córką, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe, zaś z materiału dowodowego wynika, że córka w poprzednich latach podatkowych osiągała dochody, obecnie natomiast pozostaje bez pracy. Sąd uznał jednak, że córka jest w wieku aktywności zawodowej, istnieje zatem duża szansa, że znajdzie pracę i będzie osiągać dochody. Sąd podkreślił, że sytuacja skarżącej jest trudna, nie mniej jednak, organy uwzględniają sytuację skarżącej i udzielają ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowych w kwotach bardzo niskich, dostosowanych do możliwości finansowych skarżącej.

14 Sąd podniósł, że interes podatnika nie może pozostawać w kolizji z interesem publicznym, a umorzenie zaległości podatkowej jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania może być stosowane w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

15 Oceniając działania organu Sąd nadmienił, że w uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, dokonał wykładni pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny", następnie wskazał wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji finansowej i możliwości regulowania zaległości podatkowych, a ich ocena jest zgodna z doświadczeniem życiowym, logiczna i prawidłowa.

16 Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Zaskarżając powyższy wyrok w całości wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania skarżącej w całości, zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, nieopłaconych ani w części ani w całości według norm przepisanych, wyznaczenie spośród miejscowych adwokatów w Warszawie pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

17 1. naruszenie prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a" poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe w toku postępowania instancyjnego przepisów proceduralnych, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 122 i 187 § 1 O.p. oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 67a §1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię.

18 2. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 67a §1 O.p. poprzez nieprawidłową interpretację pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" na tle sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej.

19 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

20 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

21 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

22 W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). W sprawie niniejszej zarzuty przepisów postępowania są zawarte w zarzucie naruszenia art. 122 i 187 § 1 O.p.

23 Odnosząc się do argumentacji skarżącej oraz treści zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że organy podatkowe w sposób wszechstronny przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i dowodowe. Przede wszystkim wskazać należy, że ustalenie przez organy podatkowe podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego w sposób odbiegający od oczekiwań podatnika nie musi oznaczać naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Rozważając postawiony zarzut należy zauważyć, że art. 122 O.p. definiuje zasadę prawdy obiektywnej obowiązującej w postępowaniu podatkowym. Realizacja tej zasady znajduje swe odzwierciedlenie w przepisach dotyczących postępowania podatkowego, a w szczególności w unormowaniu zawartym w art. 187 § 1 O.p. Art. 187 § 1 O.p. stanowi zaś, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednakże nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści tego przepisu nie daje się wyprowadzić konkluzji, że organy administracyjne zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Należy bowiem zauważyć, że art. 187 § 1 O.p. nie zwalnia podatnika z obowiązku współdziałania z organem podatkowym we wszechstronnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy tym bardziej, że podatnikowi służy prawo żądania przeprowadzenia określonych dowodów (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r., II FSK 35/08, CBOSA). Służy temu chociażby art. 188 O.p. W tej sytuacji, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 187 § 1 O.p. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania, znajdowały pełne potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, co zostało w sposób szczegółowy wykazane w zaskarżonym wyroku. W szczególności odnosząc się do kwestii wzajemnych rozliczeń między skarżącą i jej córką, wskazać należy, że to skarżąca winna wykazać okoliczności, które uzasadniałyby jej twierdzenia w kontekście partycypowania córki w kosztach prowadzenia ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego w okresie, gdy córka osiągała dochody.

24 Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 67a § 1 O.p przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskazać należy, że zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie.

25 W sprawie niniejszej należy podkreślić, że jak słusznie wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uregulowana w art. 67a § 1 O.p. instytucja ulgi podatkowej oparta jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że nawet spełnienie określonej w tym przepisie przesłanki w postaci zaistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie oznacza powstania po stronie organów podatkowych obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie stwarza możliwość jej udzielenia. Innymi słowy, spełnienie wymienionych w powołanym przepisie przesłanek jedynie otwiera możliwość rozważenia zasadności wniosku podatnika, nie obligując wszakże organów podatkowych do uwzględnienia ulgi. Uznaniowy charakter decyzji organu podatkowego determinuje także sposób i zakres kontroli legalności takiego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny. Kontrola ta ogranicza się w istocie do zbadania, czy w toku postępowania zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i wyjaśniono istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne oraz czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu zebranego materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie dobrodziejstwa przepisu. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 660/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2012r. sygn. akt II FSK 671/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2011 r., I OSK 1496/10, CBOSA). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że ocena decyzji organu podatkowego dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie budzi zastrzeżeń, zaś zarzuty skarżącej dotyczące przekroczenia uznania, nadużycia uznania bądź działania wbrew celowi uznania są bezpodstawne.

26 Co do dokonanego przez Sąd pierwszej instancji odniesienia zwrotu "ważny interes podatnika" do nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności, wskazać należy, iż jedną z naczelnych zasad systemu prawa podatkowego w Polsce, wynikającą z art. 84 Konstytucji RP, jest powszechność opodatkowania. Wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe stanowią odstępstwo od tej zasady, a co za tym idzie, winny być odzwierciedleniem wyjątkowego położenia podatnika i nie prowadzić do jego uprzywilejowania kosztem innych podatników znajdujących się w podobnej sytuacji finansowej. Kwestia winy nie ma w tej sytuacji znaczenia. Przez "ważny interes podatnika" przyjmuje się zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak też literaturze przedmiotu, nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FSK 619/09, CBOSA). Wobec dokonanych przez organy ustaleń, w tym m. in. odnotowania okoliczności, iż wobec podatniczki zastosowano już ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, uznać należy, że takie nadzwyczajne względy nie występują.

27 Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z przytoczonym przez skarżącą poglądem, zgodnie z którym w sprawach stosowania ulg podatkowych przedmiotem oceny organów podatkowych musi być stan faktyczny, w tym głównie sytuacja finansowa, rodzinna i życiowa podatnika istniejące w dacie rozstrzygnięcia sprawy. Należy przy tym podnieść, że nie przeczy temu stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, iż istnieje duża szansa, że córka podatniczki znajdzie pracę i będzie osiągać dochody. Oceniając sytuację materialną i rodzinną podatniczki Sąd bowiem nie dokonał hipotetycznego założenia istnienia sytuacji, w której córka osiąga dochody, a wskazał jedynie, iż może ona je osiągać oraz istnieją ku temu spore szanse. Ocena stanu faktycznego sytuacji podatniczki różniłaby się bowiem gdyby córka z jakichś powodów była niezdolna do podjęcia pracy, co nie zmienia przecież faktu, że przedmiotem analizy pozostaje aktualna sytuacja podatnika.

28 W świetle czynionych zarzutów, podnieść należy, iż Sąd w niniejszym składzie zgadza się z poglądem, iż w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika (por. wyroki NSA: z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt. I FSK 31/08 oraz z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11, CBOSA) - dlatego też wzięcie pod uwagę sytuacji córki, mimo, że to nie ona jest zobowiązana do spłaty zaległości podatkowych, jest w pełni zasadne.

29 Wbrew twierdzeniu podatniczki, podnieść należy również, iż organ nie przypisał decydującego znaczenia okolicznościom, w jakich powstały zaległości podatkowe, a wskazał na nie jedynie wobec twierdzenia skarżącej, iż nie ponosi ona winy w kwestii zaniedbania obowiązku zgłoszeniowego. Organ zaznaczył wyraźnie, iż powołany argument braku znajomości przepisów podatkowych nie może zostać uznany, bowiem: "niewiedza czy też błąd w walucie, w której określono wysokość kwoty zwalniającej z opodatkowania podatkiem od towarów i usług nie uzasadnia przesłanki »ważnego interesu podatnika«". Wskazać również można, iż w orzecznictwie podnosi się, że dla oceny zasadności przyznania ulgi, o jakiej mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej pozostają nie bez znaczenia (wyrok NSA z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 426/10, CBOSA). Nie może bowiem budzić wątpliwości, że to, czy zaległości powstały na skutek działań podejmowanych przez podatnika, czy też na skutek np. klęski żywiołowej, ma zasadnicze znaczenie dla oceny, czy zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, czy też nie.

30 Należy zaznaczyć, iż "interes publiczny", o jakim mowa w art. 67a § 1 O.p. nie został przez ustawodawcę zdefiniowany (por. wyrok WSA z dnia 12 kwietnia 2010 r., III SA/Wa 1410/09). Pojęcie to powinno być zatem oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zastosowania ulgi będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przy jego ocenie należy też uwzględnić sytuację budżetową państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Należy zgodzić się z poczynionymi w tym zakresie rozważaniami Sądu pierwszej instancji, który ważąc interes publiczny z interesem podatnika wskazał na okoliczność istnienia trudności ekonomicznych w Polsce, mimo których duża część społeczeństwa wywiązuje się z nałożonych przez ustawodawcę obowiązków podatkowych, a która w przystawieniu do sytuacji podatnika i uznania, iż w przyszłości możliwa jest spłata przezeń zaległości podatkowych, uzasadnia odmowę przyznania przedmiotowej ulgi.

31 Z powyższych przyczyn, wobec stwierdzenia, że żaden z przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie jest uzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

32 O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.

33 O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 p.p.s.a.