Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2018 r., II FSK 639/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2018 r., II FSK 639/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Alicja Polańska (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. [...] S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 556/15 w sprawie ze skargi E. [...] S.A. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 2015 r. nr IPTPB3/4510-104/15-2/KC w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. [...] S.A. z siedzibą w K. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 556/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę E. [...] S.A. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Podstawą prawną wyroku był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.".

3 Z wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że spółka jest spółką kapitałową będącą polskim rezydentem podatkowym i podlegającą na terytorium Polski opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania. Posiada udziały w kapitale zakładowym spółki prawa cypryjskiego, mającej siedzibę i zarząd na terytorium Republiki Cypru. W świetle art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 851 ze zm.); dalej: "u.p.d.o.p.", posiadać będzie bezpośrednio ponad 25% udziałów w kapitale spółki cypryjskiej nieprzerwalnie przez okres przekraczający 30 dni. Podstawowym przedmiotem działalności gospodarczej spółki cypryjskiej jest działalność inwestycyjna. Spółka cypryjska posiada certyfikaty inwestycyjne stanowiące tytuły uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zamkniętych z siedzibą w Polsce. W przyszłości niewykluczone jest, że - zgodnie ze statutem funduszy - na rzecz spółki cypryjskiej zostaną dokonane wypłaty z tytułu przychodów ze zbycia lokat funduszy, tj. zgodnie z art. 198 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546, ze zm.); dalej: "u.f.i.". Możliwe również, że na podstawie statutu funduszy, na rzecz spółki cypryjskiej zostaną wypłacone dochody tych funduszy. Wypłaty przychodów ze zbycia lokat funduszy, jak i dochodów funduszy nie będą wymagać wykupywania przez spółkę cypryjską certyfikatów inwestycyjnych w funduszach. Jeżeli dojdzie do wypłaty przez fundusze przychodów ze zbycia lokat funduszy, jak również wypłat dochodów funduszy na rzecz spółki cypryjskiej, możliwe, że na moment dokonania wypłat, przychody (dochody) z ich tytułu będą podlegać zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym na Cyprze. Niewykluczone, że przychody będące przedmiotem wniosku mogą stanowić ponad 50% przychodów spółki cypryjskiej.

4 Spółka zapytała, czy przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty przez fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychód, o którym mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p., a w szczególności czy osiągnięcie przez spółkę cypryjską przychodów powinno być traktowane jako dochód, którego osiągnięcie przez spółkę cypryjską może spowodować nadanie jej statusu zagranicznej spółki kontrolowanej wnioskodawcy (przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p.)?

5 Według wnioskodawcy, przychody które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty przez fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy, jak również wypłat dochodów nie stanowią przychodów, o których mowa w ww. przepisie. Przychody te nie stanowią przychodów ze zbycia wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw. W przypadku otrzymywania omawianych przychodów nie będzie dochodziło również do zbywania certyfikatów inwestycyjnych. Przychody nie będą się również mieścić w kategorii przychodów z realizacji instrumentów finansowych. Odwołując się do art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt a ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2014 r. poz. 94 ze zm.); dalej: "u.o.i.f.", spółka podniosła, że pomimo, że certyfikaty inwestycyjne jako papiery wartościowe stanowią instrumenty finansowe, to nie można utożsamiać przychodu z realizacji praw z instrumentów finansowych z uzyskiwaniem przez spółkę cypryjską przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, powyższe bowiem stanowią dochody z tytułu uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Uzyskiwanie przychodów z funduszy nie stanowi realizacji praw z instrumentów finansowych (realizacji praw wynikających z certyfikatów inwestycyjnych), bowiem nie dochodzi do jakiejkolwiek operacji w odniesieniu do jakiegokolwiek instrumentu bazowego, a byt prawny certyfikatów inwestycyjnych nie wygasa. Za takim podejściem wskazuje wykładnia systemowa, gdzie wyraźnie rozróżniony jest przychód z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających (art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.; dalej: "u.p.d.o.f.", od przychodów z tytułu udziału w funduszach kapitałowych - art. 17 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f.).

6 Również u.p.d.o.p. w art. 12 ust. 3f przewiduje moment powstania przychodów wyłącznie z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, a nie z wypłat dokonanych przez fundusz inwestycyjny zamknięty (w art. 16 ust. 1 pkt 8b u.p.d.o.p. odracza również prawo do zaliczenia wydatków na nabycie pochodnych instrumentów finansowych do momentu realizacji praw z tych instrumentów). Realizacja instrumentów finansowych odnosi się zatem wyłącznie do realizacji instrumentów pochodnych i nie dotyczy realizacji certyfikatów inwestycyjnych - uzyskiwania przychodów ze zbycia lokat funduszy, jak również wypłat dochodów funduszy. Przychody będące przedmiotem wniosku mogłyby zostać uznane jedynie za dochody z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych.

7 Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

8 W opinii organu interpretacyjnego przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty przez fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychód, o którym mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p., którego osiągnięcie przez spółkę cypryjską powinno być traktowane jako dochód, który może spowodować nadanie jej statusu CFC wnioskodawcy (przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p.). Wymienione dochody, które uzyska spółka cypryjska z funduszy będą dochodami z tytułu realizacji praw z certyfikatów inwestycyjnych, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. Uzyskiwanie przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy stanowi bowiem realizację podstawowego uprawnienia związanego z posiadaniem certyfikatów inwestycyjnych, a nie realizację praw z pochodnych instrumentów finansowych.

9 Spółka wezwała organ interpretacyjny do usunięcia naruszenia prawa. Organ stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

10 Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji, zarzuciła jej:

11 1) błędną wykładnię art 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. poprzez uznanie, iż przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych;

12 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1 i § 2, art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.); dalej: "Ordynacja podatkowa", poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych poprzez wydanie interpretacji indywidualnej opartej na błędnie zinterpretowanych przepisach prawa podatkowego, błędnej oceny stanowiska spółki oraz sporządzeniu uzasadnienia w sposób niespełniający ustawowych wymogów.

13 W ocenie spółki, wykładnia poczyniona przez organ podatkowy ma charakter rozszerzający, co prowadzi do sytuacji, w której praktycznie każdy przychód z tytułu posiadania jakichkolwiek papierów wartościowych osiągany przez zagraniczną spółkę stanowiłby przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych.

14 Spółka nie argumentowała, że przychody z funduszy należą do kategorii pochodnych instrumentów finansowych. Wprost przeciwnie, intencją spółki było rozróżnienie przychodów z funduszy z przychodem z realizacji praw z instrumentów pochodnych. Wyrażona przez organ podatkowy ocena prawna stanowiska podatnika jest pozbawiona sensu, wewnętrznie sprzeczna i wskazuje na brak zrozumienia argumentacji wnioskodawcy. Organ pominął argumenty przemawiające za prawidłowością stanowiska spółki, w tym szczególności przepisy u.p.d.o.f.

15 W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej i wniósł o oddalenie skargi.

16 Sąd pierwszej instancji uznał, że interpretacja indywidualna nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa.

17 Według sądu, istotą sporu jest zakwalifikowanie przychodów ze zbycia lokat funduszy oraz wypłat dochodów funduszy, do przychodów z realizacji praw z instrumentów finansowych, o których mowa a art. 24a ust. 3 pkt 3 lit b u.p.d.o.p.

18 Sąd wskazał, że - zgodnie z art. 3 u.o.i.f. - certyfikaty inwestycyjne są papierami wartościowymi i jako takie są instrumentami finansowymi (art. 2). Certyfikaty inwestycyjne należą do tzw. lokacyjnych papierów wartościowych, czyli takich, które mają zapewnić posiadaczowi osiągnięcie określonego dochodu. Posiadanie certyfikatu inwestycyjnego jest jednocześnie posiadaniem uprawnienia do udziału w wartości aktywów netto pozostałych do podziału po przeprowadzeniu likwidacji funduszu oraz prawa do części dochodów funduszu w przypadku, gdy statut przewiduje wypłatę takich dochodów. Certyfikat jest więc papierem wartościowym o charakterze dłużnym, inkorporującym wierzytelności pieniężne. Wierzytelność staje się wymagalna z chwilą postawienia funduszu w stan likwidacji. Jest to świadczenie podstawowe. Swoistą regulację dotyczącą uprawnień uczestników funduszy inwestycyjnych stanowi przepis art. 18 ust. 2 pkt 13 oraz art. 198 u.f.i. który, o ile przewiduje to statut, daje możliwość wypłacania na rzecz uczestników funduszu przychodów ze zbycia lokat funduszu, pomniejszonych o koszty działania funduszu związane bezpośrednio ze zbytymi lokatami oraz część kosztów działania funduszu przypadającą na takie lokaty proporcjonalnie do ich wartości w stosunku do wartości portfela inwestycyjnego funduszu.

19 Pojęcie realizacji praw z instrumentów finansowych nie jest zdefiniowane. Przyjmując językowe znaczenie pojęcia realizacja jako urzeczywistnienie, wprowadzenie w życie, sąd podzielił stanowisko organu, że skoro certyfikaty będące instrumentami finansowymi są tytułami uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zamkniętych, z których posiadaniem wiąże się uprawnienie do udziału zarówno w wartości aktywów netto pozostałych do podziału po przeprowadzeniu likwidacji funduszu jak i prawach do części dochodów funduszu w przypadku, gdy statut przewiduje wypłatę takich dochodów, to uzyskanie przez spółkę cypryjską przychodów ze zbycia lokat funduszy i wypłaty dochodu funduszy (bez wykupywania jednostek uczestnictwa) stanowi realizację uprawnień wynikających certyfikatów inwestycyjnych i w związku z tym stanowi przychód o którym mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit b u.p.d.o.p. W konsekwencji, uzyskanie tych przychodów przez spółkę cypryjską, przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p., będzie skutkować nadaniem jej statusu zagranicznej spółki kontrolowanej.

20 Nadto, według sądu, nie można podzielić stanowiska skarżącej, że realizacja prawa z instrumentów finansowych winna być odnoszona wyłącznie do przychodów z instrumentów pochodnych. Z art. 24a ust. 3 pkt 3 lit b u.p.d.o.p. nie wynika, aby ustawodawca ograniczył przychody z realizacji instrumentów finansowych wyłącznie do przychodów z realizacji praw instrumentów pochodnych. Ustawa zawiera definicję instrumentów pochodnych (art. 3 pkt 22), jak również - co eksponuje skarżący - szczególne unormowania dotyczące momentu powstania przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (art. 12 ust. 3f u.p.d.o.f) i rozpoznania jako kosztu wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych (art. 16 ust. 8b u.p.d.o.p.). Ustawodawca usankcjonował zatem odrębności pomiędzy instrumentami finansowymi jakimi są papiery wartościowe, do których zalicza się certyfikaty, a pochodnymi instrumentami finansowymi. Mimo wskazanych odrębności w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit b u.p.d.o.p. nie dokonał takiego rozróżnienia, posługując się pojęciem realizacji instrumentów finansowych. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że realizacja praw z instrumentów finansowych musi pozostawać w takim powiązaniu z instrumentem bazowym, by skutkiem realizacji było wygaśnięcie instrumentu finansowego.

21 Odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na regulację u.p.d.o.f., w której ustawodawca rozróżnia przychód z udziału w funduszach kapitałowych oraz przychód z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych, sąd stwierdził, że przepisy u.p.d.o.p. odmiennie, niż w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych, nie definiują źródeł przychodów Zasadą jest, że za źródło przychodu uznaje się każdy zindywidualizowany stosunek prawny, zdarzenie lub stan faktyczny, z którym wiąże się uzyskanie przychodu. Nie można zatem z unormowania art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f. wyprowadzać wniosku, że pojęcie realizacji praw z instrumentów finansowych zawarte w art. 24 a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. winno być odnoszone wyłącznie do przychodów z realizacji praw z instrumentów pochodnych. Także podnoszona przykładowo w skardze, w kontekście art. 24 a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p., kwestia sposobu zakwalifikowania realizacji praw z tytułu posiadania akcji czy umorzenia akcji, pozostaje obojętna dla kwalifikacji w świetle treści tego przepisu in fine przychodów z funduszy, tj. realizacji praw z certyfikatów inwestycyjnych jako instrumentów finansowych.

22 Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, sąd stwierdził, że jest on nieuprawniony. Naruszenia zasady zaufania nie można bowiem utożsamiać z dokonaniem nawet błędnej wykładni przepisu. Ponadto, organ wskazał przepisy mające zastosowanie w przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym, podając sposób ich wykładni.

23 Spółka reprezentowana przez doradcę podatkowego wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji.

24 Na podstawie art. art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając naruszenie:

25 1) przepisów prawa materialnego, tj.:

26 - art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni prowadzącej do uznania, iż przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych, co w konsekwencji spowoduje, iż osiągnięcie przez spółkę cypryjską tych przychodów może spowodować nadanie jej statutu zagranicznej spółki kontrolowanej skarżącej;

27 2) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

28 - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi bez należytego uzasadnienia i nieodniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze;

29 - art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej interpretacji, pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie podatkowe, tj. art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną ocenę stanowiska skarżącej oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób niespełniający ustawowych wymogów, oraz art. 14h w zw. z art. 120 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych polegające na wydaniu interpretacji podatkowej opartej na błędnie zinterpretowanych przepisach prawa podatkowego, który - zgodnie z art. 14h Ordynacji podatkowej - ma również zastosowanie do postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej.

30 Spółka wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, o uchylenie w całości wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

31 Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

32 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

33 Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty naruszenia prawa okazały się nieuzasadnione, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu (art. 183 p.p.s.a.).

34 Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół kluczowej dla sprawy kwestii, dotyczącej ustalenia, czy w opisanym we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji zdarzeniu przyszłym przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy, jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychody z realizacji praw z instrumentów finansowych, co w konsekwencji spowoduje, iż osiągnięcie przez spółkę cypryjską tych przychodów może spowodować nadanie jej statusu zagranicznej spółki kontrolowanej skarżącej (CFC – Controlled Foreign Company).

35 Art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. stanowi, że spółka zagraniczna zostanie uznana za CFC m.in., jeżeli co najmniej 50% jej przychodów pochodzi z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów (akcji), wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych (przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. a i lit. c u.p.d.o.p.).

36 W art. 10 ust. 1 u.p.d.o.p. uregulowana została kategoria dochodu (przychodu) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Przepis ten przewiduje, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4a i pkt 4b, jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału (akcji), w tym m. in. dochód z umorzenia udziałów (akcji), dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki, w celu umorzenia tych udziałów (akcji) oraz wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej. Zaś, art. 12 ust. 1 pkt 4a u.p.d.o.p. stanowi, że dla uczestników funduszy inwestycyjnych przychodami są otrzymane dochody funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje wypłacanie tych dochodów bez odkupywania jednostek uczestnictwa albo wykupywania certyfikatów inwestycyjnych. Zatem, regulacja zawarte w art. 12 ust. 1 pkt 4a u.p.d.o.p. oraz unormowanie art. 10 ust. 1 u.p.d.o.p., w szczególności zwrot: "z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4a", wskazuje, że ustawodawca wyłączył z kategorii dochodu (przychodu) z udziału w zyskach osób prawnych uzyskane przez uczestnika funduszu inwestycyjnego dochody tego funduszu bez odkupywania jednostek uczestnictwa albo wykupywania certyfikatów inwestycyjnych.

37 Nadto, określenie: "przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych" nie zostało zdefiniowane ani w art. 24a ust. 2 u.p.d.o.p., w którym zamieszczono definicje określeń ustawowych na potrzeby stosowania art. 24a, ani w innych przepisach u.p.d.o.p., czy też w innych przepisach prawa podatkowego, jednak w art. 24a ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p. przyjęto, że określenie "instrumenty finansowe" oznacza instrumenty finansowe wymienione w art. 2 u.o.i.f. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 u.o.i.f., instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe oraz instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi wymienione, w tym m.in. tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania, instrumenty rynku pieniężnego, opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron.

38 Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 1 lit. a u.o.i.f., ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych rozumie się przez to akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego.

39 Zatem, na podstawie art. 3 pkt 1 lit. a u.o.i.f., certyfikaty inwestycyjne są instrumentami finansowymi stanowiącymi papiery wartościowe.

40 Zgodnie także z art. 3 pkt 28a u.o.i.f., przez instrumenty pochodne należy rozumieć opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników (instrumentów bazowych) oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego.

41 Z brzmienia natomiast art. 18 ust. 2 pkt 13 u.f.i. wynika, że statut funduszu określa zasady wypłacania uczestnikom funduszu inwestycyjnego zamkniętego dochodów funduszu, w przypadku gdy statut funduszu przewiduje wypłacanie tych dochodów.

42 Mając na uwadze powyższe uregulowania, stwierdzić należy, że w opisie zdarzenia przyszłego skarżąca spółka wskazała, iż statut funduszu przewiduje wypłacanie na rzecz uczestników dochodów ze zbycia lokat funduszu (przychodów ze zbycia lokat pomniejszonych o koszty działania funduszu związane bezpośrednio lub pośrednio ze zbytymi lokatami zgodnie z zasadami szczegółowo określonymi w statucie funduszu). Uczestnicy mają możliwość uzyskiwania dochodów samego funduszu bez wykupywania certyfikatów, jeżeli przewiduje to statut funduszu.

43 Zgodnie także z art. 21 u.f.i., dochodami funduszu inwestycyjnego są przychody z lokat netto funduszu inwestycyjnego lub zrealizowany zysk (strata) ze zbycia lokat, a - na podstawie art. 198 ust. 1 u.f.i. - statut funduszu inwestycyjnego aktywów niepublicznych może przewidywać wypłacanie na rzecz uczestników funduszu przychodów ze zbycia lokat funduszu, pomniejszonych o koszty działania funduszu związane bezpośrednio ze zbytymi lokatami oraz o część kosztów działania funduszu przypadającą na takie lokaty proporcjonalnie do ich wartości w stosunku do wartości portfela inwestycyjnego funduszu.

44 Odwołując się do przywołanej przez organ w wydanej w sprawie interpretacji indywidualnej charakterystyki certyfikatów inwestycyjnych i związanych z nimi uprawnień - na podstawie publikacji "Prawa uczestnika funduszu inwestycyjnego i sposób ich realizacji" wydanej nakładem Komisji Papierów Wartościowych i Giełd Warszawa 2004, wydanie II zaktualizowane - wskazać należy, że certyfikaty inwestycyjne są tytułami uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zamkniętych. Certyfikaty są papierami wartościowymi, jednakże zarówno ich cechy, jak i zakres związanych z nimi uprawnień może być różny w zależności od postanowień statutu danego funduszu, który je wyemitował. Certyfikaty inwestycyjne są niepodzielne. Wyklucza to możliwość kreowania i obracania ułamkowymi częściami certyfikatu (inaczej niż rzecz się ma w przypadku jednostek uczestnictwa), co prowadzi to do nierozdrabniania praw wyrażonych w certyfikacie inwestycyjnym. Prawa związane z certyfikatami inwestycyjnymi to: prawo do udziału w wartości aktywów netto pozostałych do podziału po przeprowadzeniu likwidacji funduszu, prawo do części dochodów funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje wypłatę tych dochodów, prawo do przychodów funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje ich wypłacanie, prawo do udziału i głosowania na radzie inwestorów lub zgromadzeniu inwestorów, prawo pierwszeństwa do objęcia nowych certyfikatów inwestycyjnych kolejnej emisji.

45 Statut może także przyznawać uczestnikom dodatkowe możliwości i uprawnienia, jak choćby związane z umową gwarancji odkupienia certyfikatów od uczestników przez podmiot wskazany przez funduszu w czasie i po cenie określonej w statucie. Po zakończeniu okresu rozliczeniowego, którego dotyczą wydane certyfikaty, nabywca certyfikatów jest uprawniony do zwrócenia się do funduszu o realizację wynikających z nich praw. Warunkiem powstania roszczeń o realizację praw wynikających z certyfikatów jest osiągnięcie przez fundusz w danym okresie rozliczeniowym określonego liczbowo poziomu przychodów, dochodów.

46 Zatem, podstawowym uprawnieniem związanym z posiadaniem certyfikatów inwestycyjnych jest prawo do udziału w aktywach netto lub dochodzie funduszu proporcjonalnie do wartości wkładów poszczególnych uczestników.

47 Nie jest więc uprawnione stanowisko skarżącej kasacyjnie spółki, że chociaż certyfikaty inwestycyjne, jako papiery wartościowe, stanowią faktycznie instrumenty finansowe, nie można utożsamiać przychodu z realizacji praw z instrumentów finansowych z uzyskiwaniem (przez spółkę cypryjską) przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, gdyż te stanowią dochody z tytułu uczestnictwa w funduszach kapitałowych.

48 Nadto, nieuprawnione jest twierdzenie strony skarżącej, że pod pojęciem realizacji prawa z instrumentów finansowych należy rozumieć czynność w ramach której strona określonego kontraktu, tj. instrumentu pochodnego, np. opcji, SWAP itp., realizuje swoje prawa z niego wynikające w odniesieniu do instrumentu bazowego, poprzez np. dostawę papieru wartościowego po określonej cenie, ponieważ strona, uzyskując przychody ze zbycia lokat funduszy, jak również wypłaty dochodów funduszy, nie realizuje praw z instrumentu pochodnego.

49 Również nietrafiony jest argument strony skarżącej, odwołującej się do przepisu art. 12 ust. 3f u.p.d.o.p., gdyż dotyczy on momentu powstania przychodów z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, natomiast w tej sprawie (jak wyżej wyjaśniono) chodzi o przychód z realizacji praw z certyfikatów inwestycyjnych jako papierów wartościowych, a nie pochodnych instrumentów finansowych.

50 W konsekwencji, uprawniony jest wniosek organu, że przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty przez fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychody, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p., których osiągnięcie przez spółkę cypryjską, powinno być traktowane jako dochód którego osiągnięcie przez spółkę cypryjską może spowodować nadanie jej statusu CFC wnioskodawcy (przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p), gdyż dochody, które uzyska spółka cypryjska z funduszy będą dochodami z tytułu realizacji praw z certyfikatów inwestycyjnych, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p.

51 Nietrafione są również argumenty strony skarżącej, odwołującej się przez analogię do przepisów u.p.d.o.f., gdyż nie można przenosić rozwiązań prawnych z jednej ustawy podatkowej przy interpretacji terminów zawartych w innej ustawie podatkowej, jeżeli z uwagi na podmiot opodatkowania, ustawodawca zdecydował o przyjęciu odmiennych regulacji.

52 W szczególności zaś wskazać należy, że w u.p.d.o.p. ustawodawca wymienił dwa źródła przychodów, a w u.p.d.o.f. ok. 10, w tym zagranicznych spółek kontrolowanych. Zatem, porównanie art. 10 u.p.d.o.p. i art. 17 u.p.d.o.f. nie jest uprawnione, bowiem w art. 17 u.p.d.o.f. przychody z kapitałów pieniężnych wymienione zostały osobno, jako przychody z instrumentów finansowych, podczas gdy w art. 10 u.p.d.o.p. wymieniono tylko część przychodów zaliczanych do przychodów z kapitałów pieniężnych.

53 Nadto, nowelizacja u.p.d.o.p., która weszła w życie 1 stycznia 2018 r. - na mocy art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 27 października 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2175), polegająca na dodaniu m.in. art. 7b - nie wprowadziła osobnego źródła przychodów, gdyż są tam wymienione także przychody z zysków kapitałowych, w tym przychody z udziału w zyskach osób prawnych, m.in. dochody z certyfikatów inwestycyjnych (ust. 1 pkt 1 lit. a.

54 Zatem, nie można stawiać znaku równości pomiedzy tymi przepisami i wyprowadzać tak daleko idących wniosków co do zrównania przez ustawodawcę w obu ww. ustawach podatkowych zagranicznych spółek kontrolowanych.

55 Wobec tego, przedstawione powyżej rozważania wskazują, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił stanowisko organu podatkowego zawarte w stanowiącej przedmiot skargi kasacyjnej indywidualnej interpretacji art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p., nie naruszając tym samym tego przepisu przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji prawidłowo także - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - skargę oddalił.

56 Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. wskutek nienależytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w tym przepisie. Przedstawiono w nim zdarzenie przyszłe, poddano ocenie stanowisko strony skarżącej i organu podatkowego, przywołano sformułowane w skardze zarzuty, wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz wskazano podstawę prawną nieuwzględnienia skargi. Fakt poddania odmiennej, niż oczekiwana przez stronę skarżącą, ocenie prawnej stanowiska organu podatkowego, nie oznacza, że sąd naruszył ww. przepis.

57 W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).