Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2016 r., II FSK 636/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2016 r., II FSK 636/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Po 253/13 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 grudnia 2012r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2012.

3 Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z dnia 30 stycznia 2012 r., na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, § 5 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) art. 2, 3, 4, 5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. 2010r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) ustalił skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 659,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiot opodatkowania stanowiły budynki pozostałe – letniskowe (53,34 m kw.) oraz grunty pozostałe – letniskowe (667 m kw.).

4 Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia 27 grudnia 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał sporny budynek za letniskowy, ponieważ podatnik nie zaspokaja potrzeb bytowych w tym obiekcie. Zwrócono uwagę, że skarżący ma miejsce zameldowania w P. Organ drugiej instancji zwrócił ponadto uwagę, że istotne dla sprawy są dane z ewidencji gruntów i budynków oraz z dokumentacji architektoniczno -budowlanej danego obiektu - brak kartoteki w rejestrze budynków oraz istnienie pozwolenia na rozbudowę budynku letniskowego.

5 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, (w tym szczególnie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r. w sprawie klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), a także naruszenie przepisów postępowania.

6 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w skarżonej decyzji.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę wskazał, że organy podatkowe zasadnie uznały, iż nie ma podstaw do zakwalifikowania spornego budynku do kategorii budynków mieszkalnych. Z powodu braku odpowiednich danych ewidencyjnych określających rodzaj budynku organy prawidłowo odwołały się do decyzji starosty z dnia 12 lutego 2002 r. zatwierdzającą projekt budowlany i wydającą pozwolenie na rozbudowę "budynku letniskowego" na terenie położonym w J. Ponadto pracownicy Urzędu Miasta i Gminy P. podczas oględzin obiektu dokonanych w dniu 21 lutego 2011 r. wykluczyli możliwość uznania obiektu za budynek mieszkalny, zaspokajający normalne, bieżące potrzeby mieszkaniowe skarżącego czy innych osób.

8 Od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki wywiódł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a." zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

9 1) art. 5 ust. 2 lit. a/ u.p.o.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że budynek skarżącego stanowi budynek mieszkalny, co skutkowało opodatkowaniem nieruchomości stawką przewidzianą dla budynków pozostałych ignorując kwestię, iż domek letniskowy należy zakwalifikować jako budynek mieszkalny, co mogłyby przemawiać za zastosowaniem niższej stawki podatku;

10 2) art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sytuacji braku odpowiednich danych ewidencyjnych dokumentacja budowlana jest właściwa do określenia rodzaju budynku na potrzeby opodatkowania.

11 W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

12 1) art. 180 w zw. z 187 7 § 1 w zw. z art. 122 i w zw. z art. 120 O.p. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy;

13 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 O.p. polegające na niezasadnym oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskutek braku usunięcia uchybienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przejawiającego się brakiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

14 3) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszenie przepisów prawa, co skutkowało naruszeniem zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa,

15 Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskrżonego wyroku i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu oraz poprzedzającej ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy, oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

16 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie.

19 Spór między podatnikiem, a organami podatkowymi dotyczy stawki podatku od budynku stanowiącego własność podatnika. Strony różnią się w ocenie funkcji (przeznaczenia) tego budynku, co ma wpływ na wymiar podatku od nieruchomości. Skarżący uważa, że jest to budynek mieszkalny, taką bowiem pełni on faktycznie funkcję, organy natomiast, odwołując się do dokumentów urzędowych, a w szczególności decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, a także takich okoliczności jak: brak kartoteki w rejestrze budynków, brak rachunków za wodę, wywóz śmieci i energię elektryczną oraz wynik oględzin, wywodzą, że jest to budynek letniskowy. Z dołączonego do akt sprawy odpisu Uchwały nr XII/122/11 Rady Miejskiej Gminy P. z dnia 27 października 2011 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz określenia zwolnień z podatku od nieruchomości na rok 2012 wynika, że od budynków mieszkalnych stawka podatkowa w podatku od nieruchomości (od 1m2 powierzchni użytkowej) wynosi 0,70 zł., a od pozostałych budynków lub ich części (do tej kategorii zaliczono budynki letniskowe), odpowiednio 7,36 zł. W aktach sprawy znajduje się też kopia wydanej podatnikowi decyzji nr 7/501/2001 Starosty P. z dnia 12 lutego 2002 r., w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę "rozbudowę budynku letniskowego". Stanowisko organów uzyskało aprobatę Sądu pierwszej instancji.

20 Przystępując do rozpatrzenia zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, w pierwszej kolejności przypomnieć wypada, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie nie ujawniono. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza m.in., że nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie zarzutu skargi kasacyjnej, który został wadliwie skonstruowany (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 2124/13). Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny nie był władny do dokonania oceny legalności zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutu naruszenia art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepis ten nie znajduje zastosowania w postępowaniu podatkowym. Za wadliwie sformułowany należy uznać też zarzut naruszenia art. 180 w zw. z 187 § 1 w zw. z art. 122 i w zw. z art. 120 O.p. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Zarzut ten kierowany jest niezbicie do organów podatkowych, a nie Sądu pierwszej instancji. Stosownie do wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej, to na organie podatkowym, a nie sądzie administracyjnym ciąży obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego kompletnego, tj. umożliwiającego rozstrzygnięcie sprawy oraz jego wszechstronna ocena. Tymczasem skarga kasacyjna zmierzać winna do kwestionowania orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego poprzez wskazanie przepisów procesowych (lub prawa materialnego), jakie sąd ten rozpatrując skargę stosował (lub mógł stosować) i zdaniem wnoszącego ten środek zaskarżenia przepisy te naruszył (w odniesieniu do regulacji procesowych – przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie Ordynacji podatkowej). Adresatem zarzutu naruszenia prawa materialnego jak i procesowego może być tylko sąd pierwszej instancji, ponieważ przedmiotem postępowania kasacyjnego jest orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie oceniana przez ten sąd działalność organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 299/14). W judykaturze obecny jest też pogląd, że ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 3083/13). Tym nie mniej, uwzględniając również treść uzasadnienia środka zaskarżenia, rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający uznał za dopuszczalne merytoryczne odniesienie się do zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 O.p.), jak też zarzutów obrazy regulacji materialnoprawnych (naruszenie art. 5 ust. 2 lit. a/ oraz 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.).

21 Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to na ogół w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony.

22 W art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. zawarta została definicja budynku, w świetle której przez budynek należy rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z kolei art. 5 ust. 2 lit. a/ u.p.o.l. wymienia maksymalną wysokość stawki podatku od powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, jaką uprawniona jest przyjąć w danym roku podatkowym Rada Gminy w drodze uchwały wymienionej w art. 5 ust. u.p.o.l. Zdaniem strony to właśnie stawkę opodatkowania wynikającą z tego przepisu winien był przyjąć organ podatkowy do wymiaru podatku.

23 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Nie podważając bowiem faktu, że sporny obiekt budowlany jest budynkiem w rozumieniu wymienionego przepisu, należało jedynie ustalić jakie są jego rzeczywiste funkcje. Wobec braku możliwości odczytania przeznaczenia obiektu w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne (brak kartoteki spornego obiektu w rejestrze budynków), ustalenie właściwej stawki podatku od nieruchomości wymagało stwierdzenia przez organy podatkowe podstawowej funkcji użytkowej budynku. Ta bowiem jego cecha pozwala na zaklasyfikowanie go do odpowiedniego rodzaju. Przyjęcie przez organy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż cechą przesądzającą o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych jest posiadanie budynku w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych było zatem prawidłowe (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt II FSK 542/08). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje, że budynek Skarżącego nie może zostać zaliczony do budynków mieszkalnych z uwagi na to, że nie jest on wykorzystywany w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych podatnika lub innych osób. Za takim stanowiskiem przemawia brak rachunków za zużycie wody i energii elektrycznej, za wywóz śmieci, a także dokonane oględziny na nieruchomości. Również z formalnego punktu widzenia obiekt ten należy rozpoznawać jako dom letniskowy. Podatnik uzyskał bowiem decyzję nr 7/501/2001 Starosty Poznańskiego z dnia 12 lutego 2002 r., w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę "rozbudowę budynku letniskowego". Te wszystkie okoliczności dowodzą słuszności stanowiska Sądu pierwszej instancji, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy jest kompletny, został wszechstronnie rozpatrzony i w związku z tym zasadna jest konstatacja o niewykorzystywaniu budynku na cele mieszkaniowe. Trudno bowiem uznać, że podatnik zamieszkuje w budynku, realizując w ten sposób swoje potrzeby mieszkaniowe (w potocznym ujęciu: zapewnia sobie "dach nad głową"), nie ponosząc z tego tytułu kosztów właściwych dla takiej eksploatacji obiektu budowlanego (energia elektryczna, woda, wywóz śmieci). Zdaniem zatem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organy nie uchybiły przepisom art. 122 oraz 187 § 1 O.p. W konsekwencji nie naruszyły też art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a/ u.p.o.l., odmawiając jego zastosowania w analizowanej sprawie.

24 Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

25 -----------------------

26 6