Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2016 r., II FSK 632/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2016 r., II FSK 632/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Jan Grzęda, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 441/13 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie kwotę 1200 (słownie: jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 II FSK 632/14

UZASADNIENIE

3 Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 441/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.

4 Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że w dniu 19 kwietnia 2012 r. w Urzędzie Skarbowym w E. przeprowadzono czynności sprawdzające ze skarżącym na okoliczność ponoszonych wydatków w 2007 r., w tym pokrycia straty z dochodów kapitałowych. W toku czynności podatnik oświadczył, że wydatki na pokrycie straty zostały poniesione ze środków finansowych, które otrzymał od swojego brata A. K. w drodze darowizny.

5 Mając na względzie, że podatnik dwukrotnie zeznał, iż środki w kwocie 99.155,84 zł pochodzące od A. K. otrzymał w formie darowizny, nie zwrócił tych środków, spożytkował je i otrzymał dwie inne darowizny środków pieniężnych w 2007 r. od ww., organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu 26 marca 2007 r. doszło do darowizny spornej kwoty. Wskazał, że darowizny otrzymane w dniach: 30 marca 2007 r. i 6 kwietnia 2007 r. zostały zgłoszone w organie podatkowym, w związku z tym korzystają ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, natomiast darowizna z dnia 26 marca 2007 r. nie została zgłoszona w organie podatkowym. Za podstawę opodatkowania przyjęto kwotę 99.156 zł.

6 W odwołaniu od decyzji, strona podniosła, że umowa darowizny pomiędzy opisanymi stronami nie miała miejsca. Przelew z konta A. K. na rachunek strony dokonany został w wyniku dyspozycji złożonej przez K. K., który był pełnomocnikiem A. K. w Biurze Maklerskim B. S.A. oraz podatnika w M. A. K. nigdy nie wyraził zgody na tę darowiznę i o operacji finansowej dowiedział się dopiero po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, tj. w czerwcu 2012 r. Zamieszanie było wynikiem samowolnej decyzji K. K.

7 Decyzją z dnia 19 kwietnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. z dnia 24 stycznia 2013 r. w przedmiocie ustalenia skarżącemu zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. Organ stwierdził, że bezsporne jest, iż środki pieniężne w kwocie 99.155,84 zł zostały w dniu 26 marca 2007 r. przelane na rachunek bankowy strony i pozostawione do jego dyspozycji. Organ odwoławczy podkreślił, że podatnik potwierdził fakt otrzymania darowizny zarówno w protokole sporządzonym w organie pierwszej instancji w dniu 19 kwietnia 2012 r., jak i zeznając w dniu 20 lipca 2012 r. Nadto zeznał on, że A. K. nie dochodził zwrotu przedmiotowej kwoty. Również K. K. wskazał, że sporna kwota została przelana na rachunek podatnika tytułem darowizny. A. K. natomiast zeznał, że K. K., zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem, decydował o każdym zleceniu dotyczącym rachunku bankowego, bez konieczności składania mu jakichkolwiek sprawozdań z operacji finansowych. Organ podkreślił, że strona dopiero na etapie postępowania odwoławczego zaprzecza okolicznościom otrzymania darowizny.

8 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 120, art. 122, art. 125 §1, art. 233 §1 pkt 1 i 2 w związku z art. 220 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r, poz.749 ze zm.), dalej jako "O.p." oraz art. 1 ust. 1 pkt 2, art.5, art.6 ust. 1 pkt 4, art .9 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1 w związku z art. 15 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz.U. Z 2004 r., nr 142, poz.1514 ze zm.), dalej jako "u.p.s.d." oraz art. 888 §1 K.c. Skarżący podkreślił, że początkowo sądził, iż sporna kwota została mu darowana jednak nie jest to prawdą, bowiem okazało się, że A. K. nigdy nie miał zamiaru przekazać na jego rzecz takiej kwoty bez obowiązku jej zwrotu.

9 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

10 W zaskarżonym wyroku WSA w Olsztynie podniósł, że w sprawie najistotniejsze znaczenie ma fakt powołania się przez skarżącego na sporną darowiznę, w dniu 19 kwietnia 2012 r., w Urzędzie Skarbowym w E., w toku czynności sprawdzających na okoliczność ponoszonych w 2007 r. wydatków. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 6 ust. 4 zdanie 2 u.p.s.d., w chwili powołania się przez skarżącego przed organem podatkowym na nabycie przedmiotowej darowizny, powstał obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Przesłankami do zastosowania tego przepisu jest powstanie obowiązku podatkowego, niezgłoszenie tego obowiązku do opodatkowania oraz sporządzenie pisma, które doszło do wiadomości organu podatkowego, bądź powołanie się podatnika przed organem podatkowym (lub organem kontroli skarbowej) na fakt nabycia. Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie wszystkie trzy, wymienione przesłanki zostały spełnione.

11 Stwierdzono, że całokształt zgromadzonego materiału dowodowego przemawia za tym, by uznać, iż sporna kwota została skarżącemu darowana, podkreślając, że kwota ta nie została zwrócona przez skarżącego, zaś A. K. nie podjął żadnych starań, by kwotę tę odzyskać. Nie można także, zdaniem Sądu, premiować takiego zachowania podatników, którzy w zależności od etapu postępowania prowadzonego przez organy podatkowe, czy też organy kontroli skarbowej, składają różne, wręcz sprzeczne, oświadczenia, które nie znajdują żadnego poparcia w materiale dowodowym. Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowego powołanych w skardze zasad postępowania podatkowego oraz przepisów odnoszących się do prowadzenia postępowania odwoławczego, podobnie nie stwierdzono naruszenia art. 888 § 1 K.c.

12 W skardze kasacyjnej wywiedzionej od ww. wyroku skarżący zaskarżył go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi skarżącego, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu administracji kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie:

13 - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 4a u.p.s.d. oraz art. 888 § 1 i art. 890 K.c.;

14 - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a., co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

15 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

18 Pełnomocnik skarżącego pomija w treści skargi kasacyjnej konsekwencje, jakie w niniejszej sprawie wiązać należy z regulacją art. 6 ust. 4 zdanie 2 u.p.s.d. Doniosłe skutki, jakie przepis ten wywołuje w związku z rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie, na które wprost wskazywał Sąd pierwszej instancji (strona 4 i 5 uzasadnienia wyroku), zostały praktycznie całkowicie zignorowane we wniesionym środku odwoławczym – nie postawiono w tym zakresie stosownego zarzutu, nie zawarto również odpowiedniej argumentacji w uzasadnieniu. Przy tej okazji odnotować należy, że sposób skonstruowania skargi kasacyjnej odbiega od wzorcowego.

19 Z ww. regulacji u.p.s.d. wynika, że w przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.

20 Zauważyć należy, że podstawą faktyczną wymiaru podatku w kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji sprawie było zdarzenie cywilnoprawne, na które powołał się sam skarżący w toku czynności sprawdzających (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 2500/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). To oświadczenie wiedzy podatnika, wskazujące na źródło pochodzenia środków finansowych, dostarczyło organom podatkowym informacji o okolicznościach faktycznych sprawy. Istotą wymiaru podatku na podstawie art. 6 ust. 4 u.p.s.d. jest oparcie ustaleń faktycznych na oświadczeniach podatnika, który sam, w swoim interesie, powołuje się na fakt otrzymania określonego przysporzenia, stanowiącego zdarzenie podlegające opodatkowaniu, przy czym oświadczenie to organ ma obowiązek zweryfikować w toku normalnego postępowania dowodowego.

21 Ocena twierdzenia podatnika dotyczącego otrzymanej darowizny doprowadziła organy do słusznego wniosku, że oświadczenie to jest wiarygodne. Respektując zarówno specyfikę w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego, jak i zasadę prawdy materialnej (unormowaną w przepisach art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p.), organy podatkowe prawidłowo ustaliły przebieg zdarzeń istotnych z punktu widzenia wymiaru podatku i zasadnie stwierdziły, że sporna kwota została przekazana tytułem darowizny.

22 Prezentowana w toku postępowania postawa skarżącego skupia się natomiast na negowaniu nie tylko dokonanych ustaleń, ale i – choć nie wprost – jego własnego oświadczenia (skarżący pomija w skardze kasacyjnej okoliczność powołania się to, że środki otrzymał w formie darowizny). Z argumentów strony nie wynika natomiast jakim tytułem miałoby nastąpić przedmiotowe przesunięcie majątkowe. Przedstawiona argumentacja, że przekazanie spornej kwoty nie miało charakteru darowizny, nie przekonuje skutecznie. Słusznie zwracano w sprawie uwagę, że bezsporne jest, iż środki zostały przelane i nie zostały zwrócone, że mimo upływu lat nie wskazywano na jakiekolwiek starania w tym zakresie, że przekazanie pieniędzy nastąpiło w takiej samej formie jak inne operacje finansowe, stanowiące zgłoszone w organie podatkowym darowizny.

23 Nie sposób uznać, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik nie wyjaśnia w jaki sposób nie uczyniono zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 120 O.p. (zgodnie z którym organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa), art. 125 § 1 O.p. (organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia). Arbitralny jest zarzut naruszenia art. 220 § 2 O.p. (w myśl którego właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ podatkowy wyższego stopnia). Wobec toczonych rozważań, oczywiście niezasadne jest twierdzenie, że doszło do naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. Zgodność działania organów z wymaganiami art. 122 O.p. została natomiast potwierdzona wyżej w niniejszym uzasadnieniu.

24 Pełnomocnik nie uzasadnił również w jaki sposób WSA w Olsztynie naruszył wskazane w skardze kasacyjnej artykuły u.p.s.d. Przepisy Kodeksu cywilnego nie zostały natomiast naruszone bowiem sporna w sprawie czynność winna być uznana za darowiznę. Zastrzec również można, że Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do ogólnikowych zarzutów co do sposobu skonstruowania uzasadnienia skarżonego wyroku – a to wobec braku powołania stosownej podstawy kasacyjnej. W związku z powyższym oczywiście niezasadny jest zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

25 Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

26 -----------------------

27 1