Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2019 r., II FSK 482/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2019 r., II FSK 482/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 472/16 w sprawie ze skargi O. [...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 21 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. bez rozpatrzenia oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Zaskarżonym wyrokiem z 21 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 472/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę O. [...] S.A. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: organ odwoławczy, SKO) z 21 grudnia 2015 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

3 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

4 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a mianowicie niewskazanie, dlaczego w pierwszej kolejności należy stwierdzać istnienie nadpłaty oraz, że podatnik wraz ze skorygowaną deklaracją zobowiązany jest złożyć wniosek o jej stwierdzenie, podczas gdy skoro w przedmiotowej sprawie organ ostatecznie uznał złożoną korektę deklaracji, gdyż nie egzekwował podatku za miesiące wrzesień - grudzień 2007 r. (płaconego w oparciu o złożoną korektę deklaracji pierwotnej) oraz decyzją z 19 lutego 2015 r. umorzył postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r., to wystarczające jest porównanie kwoty wynikającej z korekty deklaracji z faktycznie dokonaną wpłatą i zwrot nadpłaconego podatku, co stanowi czynność materialno-techniczną;

5 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, gdyż sąd nie przywołał żadnej argumentacji w zakresie, czy należy żądać uzupełnienia braków formalnych podania, w sytuacji złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, zaś wypowiedział się tylko, jakie działania należy podjąć w przypadku wniosku o stwierdzenie nadpłaty, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, nie zaś wniosek o stwierdzenie nadpłaty, co w konsekwencji spowodowało, że sąd nie rozstrzygnął zasadniczego problemu zaistniałego w przedmiotowej sprawie, co miało wpływ na jej wynik;

6 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 169 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p. poprzez oddalenie skargi na postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w sytuacji gdy organ odwoławczy błędnie utrzymał w mocy postanowienie Burmistrza Z. (dalej: organ I instancji), uznając, że nieprzedłożenie pełnomocnictwa upoważniającego Panią M. C. do reprezentowania T. [...] S.A. w sprawie z wniosku z 18 września 2007 r. stanowi brak formalny implikujący pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania, podczas gdy w przedmiotowej sprawie w ogóle nie było potrzeby wydawania decyzji administracyjnej, a zwrot nadpłaty powinien nastąpić z urzędu, gdyż jest to czynność materialno-techniczna.

7 Przy tak skonstruowanych zarzutach kasacyjnych skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

8 W zakreślonym ustawowo terminie organ odwoławczy nie skorzystał z przysługującego prawa do wystąpienia z odpowiedzią na skargę kasacyjną.

9 3. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, toteż należało ją oddalić.

10 Stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności, oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie został bowiem wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania czy korygowania zarzutów strony skarżącej. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, ograniczając się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Sąd odwoławczy nie może poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to działanie z urzędu, niedopuszczalne w świetle cytowanego przepisu.

11 Przedmiotem oceny w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku T. [...] z 18 września 2007 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji w dniu 14 września 2015 r. wezwał doradcę podatkowego A. L. oraz M. C. do złożenia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia – pełnomocnictwa upoważniającego M. C. do reprezentowania skarżącej w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. oraz do składania korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty. Wezwania zostały odebrane 1 października 2015 r. oraz 17 września 2015 r. W zakreślonym terminie nie wpłynęły wymagane wezwaniami dokumenty. Brak pełnomocnictwa stanowi brak formalny wniosku. Zgodnie z art. 169 §1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (art. 169 §4 o.p.). Niespełnianie wymogów określanych przepisami prawa uznane jest za brak pisma procesowego. Brak należy rozumieć bardzo szeroko. Będzie to zarówno brak elementu treści pisma, np. podpisu, uzasadnienia, precyzyjnego określenia żądania, daty, pełnomocnictwa, jak i wszelkiego rodzaju pozostałych załączników. Złożenie niewłaściwego pełnomocnictwa, podobnie jak jego niezłożenie, jest brakiem formalnym wnoszonego pisma, który może być konwalidowany. Skutkiem zaistnienia każdej z dwóch wyżej przedstawionych okoliczności winno być zatem wdrożenie przez organ trybu przewidzianego w art. 169 §1 o.p., tj. wezwanie wnoszącego pismo do usunięcia braków pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia ( Ordynacja podatkowa. Komentarz pod red. H. Dzwonkowskiego, wyd. C.H. Beck, W. 2013, s. 760).

12 Skoro w skardze kasacyjnej nie zaprzecza się, że powyższe pełnomocnictwo nie wpłynęło, to nie można twierdzić, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 169 §1 i §4 o.p. w zw. z art. 122, art. 187 §1 i art. 191 o.p.

13 Ze stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wynika, że do gminnego organu podatkowego wpłynęła korekta deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 r. Następnie podatnik złożył wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Organ podatkowy I instancji zakwestionował złożoną korektę deklaracji i wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2007 r. Postępowanie to zakończyło się dopiero w 2015 r. decyzją Burmistrza umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe z powodu przedawnienia postępowania podatkowego. Wniosek o zaliczenie nadpłaty był obarczony zaś brakiem w postaci braku pełnomocnictwa dla Pani M. C. do reprezentowania podatnika w zakresie złożenia wniosku.

14 Postanowienie będące przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji nie rozstrzyga merytorycznie kwestii dotyczących zobowiązania podatkowego czy też słuszności złożonego wniosku. Dotyczy ono w całości nieuzupełnienia przez stronę braków formalnych wniosku, co musiało skutkować wyłącznie pozostawieniem podania bez rozpatrzenia. Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 §4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Autor skargi kasacyjnej pomija przedmiot postępowania - przesłanki prawne dotyczące pozostawienia podania bez rozpatrzenia, natomiast całą uwagę skupia na kwestiach merytorycznych, które nie były objęte zakresem niniejszego postępowania.

15 Jak prawidłowo wyjaśnił Sąd pierwszej instancji decyzja organu I instancji z 19 lutego 2015 r. umarzająca z powodu przedawnienia postępowanie podatkowe w sprawie określenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. nie przesadziła o zasadności złożonej przez podatnika korekty deklaracji ani zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie wnoszącego skargę kasacyjną, że wezwanie wystosowane przez organ I instancji było bezzasadne, gdyż w sprawie brak było zobowiązań podatkowych powstałych w 2007 r. i organ ten powinien zwrócić nadpłatę wraz z odsetkami z urzędu. Nieuprawnione jest też stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej, że skoro decyzją z 19 lutego 2015 r. umorzono postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r., to wystarczające jest porównanie kwoty wynikającej z korekty deklaracji z faktycznie dokonaną wpłatą i zwrot nadpłaconego podatku, co stanowi czynność materialno-techniczną.

16 O wadliwości uzasadnienia wyroku można mówić wtedy, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie przyczyn, dla których Sąd uznał zaskarżone działanie organu podatkowego za zgodne lub niezgodne z prawem. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, iż uzasadnienie winno pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (wyrok NSA z 16 czerwca 2015 r., II FSK 626/15). Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera rozważania co do podstawy prawnej wydanych w sprawie aktów, a skoro akty te miały charakter procesowy, to żądania o charakterze merytorycznym dotyczącym innego przedmiotu sprawy, nie mogły być objęte niniejszym postępowaniem.

17 Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.