Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2019 r., II FSK 413/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2019 r., II FSK 413/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA del. Bogusław Wolas (sprawozdawca), protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1909/15 w sprawie ze skargi L. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1909/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 października 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

3 Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 15 lipca 2015 r. Burmistrz B., po rozpatrzeniu zarzutów zgłoszonych przez L. H., uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 sierpnia 2015 r. Na przedmiotowe postanowienie L. H. wniósł zażalenie, przesyłką nadaną w placówce pocztowej w dniu 11 sierpnia 2015 r. Postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej w skrócie zwane Kolegium) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza B. z dnia 15 lipca 2015 r. Wnioskiem z dnia 9 października 2015 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, wskazując, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Wnioskodawca podał, że w związku z tym, iż w dniu 10 sierpnia 2015 r. nie mógł osobiście wysłać zażalenia, czynność tą powierzył innej osoby, która przesyłkę nadała dopiero w dniu następnym, gdyż ze względu na pilne sprawy zawodowe nie zdążyła nadać przesyłki przed zamknięciem poczty (poczta czynna do godz. 18.00). L. H. zaznaczył również, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 3 października 2015 r., to jest w dniu otrzymania postanowienia Kolegium z dnia 9 września 2015 r. Postanowieniem z dnia 29 października 2015 r. Kolegium odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, gdyż strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia.

4 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący powtórzył argumentację podnoszoną we wniosku o przywrócenie terminu wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, albowiem nie miał możliwości osobistego złożenia zażalenia w terminie, a osoba, której powierzył wykonanie tej czynności, uczyniła to z opóźnieniem. Ponadto podniósł szereg zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

5 W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

6 Oddalając skargę WSA w Gdańsku podzielił utrwaloną wykładnię art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którą przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Za trafne Sąd I instancji uznał stanowisko Kolegium co do tego, że L. H. w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności, które świadczyłyby o braku zawinienia w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia. Po pierwsze skarżący nie wskazał jakie dokładnie okoliczności uniemożliwiły mu wysłanie zażalenia w wymaganym terminie i co legło u podstaw tego, że czynności tej nie miał możliwości wykonać osobiście, choćby w ostatnim dniu siedmiodniowego terminu. Dodatkowo skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że okoliczności, które uniemożliwiły mu osobiste wysłanie przesyłki zawierającej zażalenie, były od niego niezależne i niemożliwe do przezwyciężenia. Sąd uznał także, że skoro, jak twierdzi skarżący, wobec braku możliwości osobistego nadania przesyłki powierzył wykonanie tej czynności innej osobie, to w interesie strony należycie dbającej o własne sprawy leżało to, aby dokonać właściwego, starannego doboru osoby, która za skarżącego dokona istotną czynność procesową. W interesie skarżącego leżało zatem powierzyć nadanie przesyłki zawierającej środek zaskarżenia takiej osobie, co do której istnieje pewność, że czynność ta zostanie przez tę osobę dokonana we właściwym terminie. Wybór osoby, która nie dokonała w terminie czynności z uwagi na "pilne sprawy zawodowe", świadczy, zdaniem Sądu, o dokonaniu wyboru bez dochowania staranności, jaka jest wymagana od osób należycie dbających o swoje sprawy. Konsekwencje takiego postępowania osoby, której skarżący powierzył wykonanie czynności procesowej, obciążają zatem samą stronę, a zatem nie można mówić, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Sąd I instancji zwrócił także uwagę, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż rzeczywiście powierzył nadanie przesyłki osobie trzeciej. W związku z tym uznał, że organ zasadnie odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia.

7 W skardze kasacyjnej powyższy wyrok został zaskarżony w całości i zarzucono mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a.") naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

8 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 58§1 i §2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r, poz. 1619 ze zm., dalej "u.p.e.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że SKO w Słupsku postanowieniem z dnia 29 października 2015 r. bezzasadnie nie uwzględniło złożonego przez niego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia,

9 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77§1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że Kolegium błędnie przyjęło, iż nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia,

10 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124§1 i §2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, gdyż skarżący wykazał, że postanowienie Kolegium w Słupsku zawiera błędne rozstrzygnięcie i jest wadliwie uzasadnione,

11 4. art. 141§4 p.p.s.a. w zw. z art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58§1 i §2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu błędnego uzasadnienia wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r., w którym Sąd I instancji bezzasadnie uznał, że Kolegium trafnie nie uwzględniło złożonego przez niego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, mimo że skarżący wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu nie był spóźniony, a uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy.

12 W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości wyroku WSA w Gdańsku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od SKO w Słupsku na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

15 Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), które stanowią tzw. normy odniesienia, zostały powiązane przez autora skargi kasacyjnej w szczególności z normą wynikającą z art. 58 § 1 i §2 k.p.a. W myśl tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

16 Zatem jedną z zasadniczych przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Jednak ciężar takiego uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń. To strona, a nie organ podatkowy zna przyczynę, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu i to rolą strony jest uprawdopodobnienie braku winy w dochowaniu terminu. Organ ocenia zaś, czy wskazana przez stronę przyczyna spełnia kryteria wskazane w art. 58 § 1 k.p.a., a więc między innymi, czy rzeczywiście strona przy dopełnieniu należytej staranności nie mogła dochować terminu (wyrok z 3 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 340/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie winy strony (lub jej braku) w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (zob. wyrok NSA z dnia 29 września 2018r. sygn. akt II OSK 2369/16 oraz powołane tam orzecznictwo i literaturę).

17 W rozpoznanej sprawie jako przeszkodę w dochowaniu terminu do wniesienia zażalenia skarżący podał, że nie mógł osobiście wysłać zażalenia. W związku z tym czynność tą powierzył innej osobie, która przesyłkę nadała dopiero w dniu następnym, gdyż ze względu na pilne sprawy zawodowe nie zdążyła nadać przesyłki przed zamknięciem poczty (czynnej do godz. 18). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej słuszne jest stanowisko Sądu I instancji o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącego okoliczności, które świadczyłyby o braku zawinienia w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia. Po pierwsze skarżący nie wskazał jakie dokładnie okoliczności uniemożliwiły mu wysłanie zażalenia w wymaganym terminie i co legło u podstaw tego, że czynności tej nie mógł wykonać osobiście, choćby w ostatnim dniu siedmiodniowego terminu. Dodatkowo skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że okoliczności, które uniemożliwiły mu osobiste wysłanie przesyłki zawierające zażalenie, były od niego niezależne i niemożliwe do przezwyciężenia. Słusznie Sąd I instancji przyjął również, że w interesie strony należycie dbającej o własne sprawy leżało, aby dokonać właściwego, starannego doboru osoby, która za skarżącego dokona istotną czynność procesową. Skarżący powinien mieć zatem pewność, że osoba ta wyśle zażalenie we właściwym terminie. Wybór osoby, która nie dokonała w terminie czynności z uwagi na "pilne sprawy zawodowe", świadczy o dokonaniu wyboru bez dochowania staranności, jaka jest wymagana od osób należycie dbających o swoje sprawy. Konsekwencje takiego postępowania osoby, której skarżący powierzył wysłanie zażalenia, obciążają zatem samą stronę. Nie można więc mówić, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Prawidłowo także Sąd I instancji dostrzegł, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż rzeczywiście powierzył nadanie przesyłki osobie trzeciej. Brak jest w aktach wskazania kim była ta osoba, czy choćby oświadczenia tej osoby wskazującego na to, iż wykonanie tej czynności zostało jej powierzone oraz określającego przyczyny, które uniemożliwiły jej nadanie przesyłki w dniu 10 sierpnia 2015 r. Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej zawartemu w pkt 4, WSA w Gdańsku jednoznacznie wyraził w uzasadnieniu wyroku pogląd, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło nie z jego winy i zgodnie z tym kryterium uznał, iż ocena organu podatkowego ustalonych w sprawie okoliczności jest prawidłowa. Należy wyraźnie podkreślić, że organ podatkowy jak i Sąd pierwszej instancji nie kwestionowały okoliczności faktycznych podnoszonych przez skarżącego, uznały jedynie, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie pozwala na przyjęcie, iż uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nie było zawinione przez skarżącego. Sąd kasacyjny stwierdza, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu wyroku stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa, które to stanowisko podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem zarzutów naruszenia przepisów wykładanych lub stosowanych przez Sąd I instancji. Ponadto nie należy zapominać, że podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zakwestionować ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę orzeczenia lub dokonanej przez ten Sąd oceny prawnej rozpatrywanych zagadnień (zob. wyroki NSA: z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 196/18; z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 1486/18; orzeczenia.nsa.gov.pl).

18 Z tych wszystkich względów uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.