Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2018 r., II FSK 3801/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2018 r., II FSK 3801/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca) Sędzia NSA Jolanta Sokołowska Sędzia del. WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" – Nadleśnictwo B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 95/17 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" – Nadleśnictwo B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 19 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 95/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" – Nadleśnictwo B. (zwanego dalej "Nadleśnictwem") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 października 2016 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r.

3 Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną Nadleśnictwa, które wniosło o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasadzenie od organu kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

4 Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") zarzucił:

5 Błędy w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydania zaskarżonego wyroku polegające na przyjęciu, że działka nr [...] w obrębie X. nie podlegała opodatkowaniu w zaskarżonych decyzjach w sytuacji, gdy ze strony 7 zaskarżonej decyzji SKO wynika wprost, że "podatek ustalono w sposób następujący: (...) grunty oznaczone jako Bz położone w obrębie X. dz. Nr [...] o powierzchni 2300m2 za 12 miesięcy 2300m2 x 0,34 zł - 782 zł", a nadto:

6 1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego:

7 a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 465), poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że opodatkowane zaskarżoną decyzją grunty podlegają podatkowi od nieruchomości;

8 b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 849), w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o lasach oraz w związku z art. 336 k.c, poprzez uznanie, że zarząd w jaki oddany pozostają Nadleśnictwom nieruchomości Skarbu Państwa ma charakter posiadania samoistnego;

9 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

10 a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. - zwanej dalej "O.p."), w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, w zw. z art. 194 § 3 O.p., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji ustalenie, że przedmiotowe nieruchomości są opodatkowane podatkiem od nieruchomości;

11 b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 O.p., poprzez nie ustalenie prawdy materialnej w toku postępowania i w konsekwencji przyjęcie, że objęte zaskarżoną decyzją grunty, nie są opodatkowane podatkiem leśnym;

12 c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1 O.p. i art. 200 § 1 O.p., w zw. z art. 121 § 1 O.p., poprzez zaniechanie ustosunkowania się do treści zarzutu Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r., co świadczy o iluzorycznym traktowaniu przez organ podatkowy naczelnej zasady postępowania podatkowego, jaką jest zasada zapewnienia czynnego udziału stronom w toku postępowania oraz zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;

13 d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności, iż w aktach znajdują się dokumenty wskazujące, że opodatkowaniem winna nie być objęta działka nr [...] obręb X. i Sąd posiadał stosowną wiedzę na temat.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Skarga kasacyjna jest w stopniu oczywistym pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

16 Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Kwalifikowane wymogi formalne skargi kasacyjnej unormowane w art. 174-176 p.p.s.a., wiążą się z tym, że ten środek zaskarżenia nie tylko inicjuje postępowanie przed sądem administracyjnym drugiej instancji, ale także wyznacza jego merytoryczny zakres. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 marca 2017 r. (II FSK 3133/16), "w przypadku skargi kasacyjnej - będącej kwalifikowanym środkiem zaskarżenia - czytelność sformułowanego w niej komunikatu jest o tyle istotna, że ustawa wiąże powstanie określonych skutków procesowych nie tylko z samym faktem wniesienia tego pisma (jak w przypadku skargi czy zażalenia), ale także z jego treścią. Określenie podstaw zaskarżenia, wymienionych w art. 174 p.p.s.a., sprecyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie w drodze racjonalnej argumentacji prawniczej, determinuje bowiem zakres zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym, co w konsekwencji wpływa na zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego".

17 Powyższe uwagi są konieczne, gdyż sposób sformułowania rozpoznawanej skargi kasacyjnej wyraźnie odbiega od uregulowanego w przepisach ustawy oraz ugruntowanego w praktyce sądowoadministracyjnej wzorca, uniemożliwiając tym samym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do wszystkich podniesionych w niej zarzutów.

18 Zauważyć należy, że art. 174 p.p.s.a wyraźnie stanowi, że kwestionowanie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji w ramach postępowania kasacyjnego może zasadzać się na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub też na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem autor wniesionego w niniejszej sprawie środka odwoławczego powołał się na błędy w ustaleniach faktycznych dotyczących działki nr [...] aby następnie dodać, że "nadto" zarzuca rażące naruszenie przepisów prawa materialnego (pkt 1) oraz przepisów postępowania (pkt 2). Nie sposób zatem przyporządkować stanowiska autora skargi kasacyjnej do konkretnej podstawy kasacyjnej. Może ono być zatem oceniane przez pryzmat niezadowolenia strony z niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Skuteczne podważanie kontroli legalności dokonanej przez sąd administracyjny pierwszej instancji wymaga precyzyjnego określenia zarzutów, przypisania ich do właściwej podstawy kasacyjnej i poparcia stosowną argumentacją prawną.

19 Podkreślić raz jeszcze należy, że obowiązek powołania przez autora skargi kasacyjnej skonkretyzowanej podstawy zaskarżenia związany jest z ograniczoną kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, który dokonuje kontroli rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego wyłącznie przez pryzmat sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów (za wyjątkiem przypadku nieważności postępowania, który w rozpoznawanej sprawie jednak nie zachodzi). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny.

20 W rozpatrywanej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

21 Za niezasadny należało przede wszystkim uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja normy prawnej zawartej w tym przepisie składa się z hipotezy, zgodnie z którą "stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy" oraz dyspozycji, zgodnie z którą "Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części". Warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest więc spełnienie hipotezy w postaci uwzględnienia skargi.

22 Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, to nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia wskazanego wyżej przepisu (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., I OSK 1426/11, LEX nr 1126266).

23 Zwrócenia uwagi wymaga, że Sąd I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił przyczyny, dla których nie mógł mieć w sprawie zastosowania art. 194 § 3 O.p. (s. 8-9 wyroku), nie został naruszony przepis art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 O.p. (s.11 wyroku) oraz wyjaśnił, że podstawą rozstrzygnięcia stanowiły akta sprawy (s. 6 wyroku). Z tych powodów za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.

24 W rezultacie należało przyjąć, że nie zakwestionowano ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie.

25 Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, czyli tzw. błąd w subsumcji, to naruszenie to wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej.

26 Ocena zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów (pkt 1 a oraz b) dotyczących naruszenia prawa materialnego prowadzi do wniosku, że sprowadzają się one do kwestionowania ustalonego przez organy podatkowe i zaakceptowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego. Należy jednak podkreślić, że przy pomocy zarzutu naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego skarżący kasacyjnie, nie może zwalczać ustaleń i ocen stanu faktycznego dokonanych przez organy orzekające w sprawie i kontrolowanych przez Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny sprawy jest wynikiem postępowania dowodowego, czyli stosowania przepisów postępowania. Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie (por. wyroki NSA z dnia 22 października 2004 r., GSK 811/04, publ. w ONSAiWSA z 2005 r. Nr 4, poz. 68 i z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, Lex nr 745674). Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

27 W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości dokonania pełnej weryfikacji zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.

28 W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

29 [pic]