Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2017 r., II FSK 379/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2017 r., II FSK 379/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. S.A. z siedzibą w W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 1614/13 oddalającym skargę kasacyjną E. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1964/12 w sprawie ze skargi E. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 31 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności płatnika z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2009 r. 1) oddala skargę o wznowienie postępowania, 2) zasądza od E. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1614/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1964/13.

3 W skardze o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem NSA Spółka zarzuciła "nieważność wynikającą z pozbawienia Skarżącej możliwości działania na skutek naruszenia przepisów prawa, tj. art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), polegającego na braku zawiadomienia pełnomocnika Skarżącej o rozprawie, która wyznaczona została na dzień 15 czerwca 2016 r. i na przeprowadzeniu rozprawy oraz wydaniu wyroku, pomimo zaistnienia tej okoliczności".

4 Skarżąca wniosła o zmianę wyroku NSA z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1614/14 w całości i uchylenie wyroku WSA w Warszawie z 13 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1964/13 w całości.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Jak stanowi art. 271 pkt 2) P.p.s.a, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, skuteczne powołanie się na ostatnią z wymienionych w cytowanym przepisie okoliczności, wymaga wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem strony możliwości działania.

7 Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 15 czerwca 2016 r. nie stawił się nikt w imieniu Skarżącej spółki. W protokole rozprawy z kolei wskazano, że pełnomocnik spółki został prawidłowo zawiadomiony o terminie posiedzenia sądu.

8 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszym składzie, powyższe stwierdzenie nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach procesowych rozpoznawanej sprawy. Jak słusznie wskazuje Skarżąca, w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy z dnia 15 kwietnia 2016 r. zastępca przewodniczącego Wydziału II Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządził zawiadomienie o terminie rozprawy pełnomocnika Skarżącej "r.pr. J.G. adres do korespondencji: [...]. Pomimo jednoznacznego w swej treści zarządzenia, sekretarz sądowy sporządzający i wysyłający zawiadomienie skierował je do pełnomocnika Skarżącej, wskazując adres Spółki, jednakże bez podania jej nazwy. Pominięcie tego ostatniego elementu spowodowało, że doręczyciel nie dostarczył przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie, gdyż podany adres nie był adresem pełnomocnika, lecz samej spółki. Ponadto, jak słusznie wskazuje Skarżąca, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel nie zaznaczył, gdzie zostało zostawione awizo. W świetle wskazanych powyżej okoliczności, nie sposób uznać, że zaistniały podstawy do przyjęcia fikcji doręczenia zastępczego. To z kolei prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie strona została pozbawiona możności obrony swych praw na skutek naruszenia przepisów prawa, gdyż NSA przeprowadził rozprawę i wydał wyrok, mimo iż pełnomocnik Skarżącej nie został zawiadomiony o terminie posiedzenia sądu. W takim wypadku NSA - zgodnie z art. 109 P.p.s.a. - powinien był rozprawę odroczyć.

9 W niniejszej sprawie sąd połączył badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Ponieważ skarga o wznowienie została wniesiona w terminie, a podane w niej okoliczności mieściły się w ramach ustawowej podstawy wznowienia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga ta jest dopuszczalna, co jednak nie przesądza o jej uwzględnieniu.

10 Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1260/10: "Co do zasady uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania wiązać się musi z ustaleniem czy stwierdzona podstawa wznowienia miała wpływ na treść uprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Zasada ta nie dotyczy jednak podstaw wznowienia postępowania unormowanych w art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania, jak i kończącego je orzeczenia, a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania". W orzeczeniu tym podkreślono jednak, że "podjęcie orzeczenia o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania możliwe jest także wtedy, gdy mimo wystąpienia przesłanki nieważności postępowania z art. 271 pkt 1 i 2 p.p.sa., ponowne rozpoznanie sprawy ze skargi doprowadzi do konstatacji, że skarga (także kasacyjna) nie zasługiwała na uwzględnienie". Podobne stanowisko przyjęto w wyroku NSA z 19 stycznia 2010 r., II OSK 1770/09, a skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela.

11 Realizując dyspozycję art. 282 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na nowo w granicach, jakie zakreślała podstawa wznowienia. Na tej podstawie skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do wniosku, że zarzuty kasacyjne, sugerujące niezgodność z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 1964/13, okazały się chybione, a wniesiona skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

12 Zaznaczyć należy, że zarzuty, na których oparta była zarówno skarga Spółki, jak i skarga kasacyjna, opierają się na swego rodzaju nieporozumieniu. Skarżąca utrzymuje bowiem, że organ podatkowy drugiej instancji wadliwie zastosował art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, wydając decyzję kasatoryjną. Zdaniem NSA, sąd administracyjny pierwszej instancji trafnie zaaprobował ocenę organu odwoławczego, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji obarczone było na tyle poważnymi brakami, że w sprawie zaistniała konieczność przeprowadzenia tego postępowania ponownie w znacznej części. Podkreślenia wymaga fakt, że uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i nakazanie organowi przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego, stanowiło w rozpoznawanej sprawie gwarancję, iż w tym zakresie zostanie w pełni zrealizowana zasada dwuinstancyjności postępowania.

13 Zgodzić się przy tym należy z poglądem sądu administracyjnego pierwszej instancji, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego – w sytuacji niestwierdzenia naruszenia art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej – nie mogły okazać się skuteczne. Ponieważ sąd słusznie przesądził, że istniały podstawy do zastosowania dyspozycji wskazanego powyżej przepisu proceduralnego, prowadzenie kontroli legalności w zakresie spornej kwestii o charakterze materialnoprawnym byłoby przedwczesne i nieuprawnione.

14 W związku z powyższym - uznając, że na skutek uwzględnienia skargi o wznowienie sąd mógłby wydać wyłącznie wyrok o tożsamej treści, co wyrok z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1614/14 – NSA, działając na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.