Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2012 r., II FSK 36/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2012 r., II FSK 36/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie ze skargi kasacyjnej J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2011r., sygn. akt III SA/Wa 1405/11 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 28 lutego 2011., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1405/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 28 lutego 2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

3 W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przy piśmie z 18 maja 2011 r. przesłano Skarżącemu odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 17 maja 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma – wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzenie to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 23 maja 2011 r., co wynikało ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (karta 12 akt sądowych). Z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo - Budżetowego tut. Sądu, sporządzonej według stanu na dzień 24 czerwca 2011 r. wynikało , że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy.

4 W związku z powyższym Sąd powołując się na treść art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.",) w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. stwierdził, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, zawierające prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie doręczono Skarżącemu 23 maja 2011 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął zatem bieg 24 maja 2011 r. i upłynął 30 maja 2011 r. (poniedziałek), zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a. Jak wynikało z dokumentów księgowych tut. Sądu wpis nie został uiszczony w wyznaczonym terminie. Do 24 czerwca 2011 r. nie odnotowano bowiem jego wpływu. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a.

5 Na powyższe postanowienie Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu złożył skargę kasacyjną domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając na podstawie art. 174pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj: art. 183§ 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości obrony swych praw.

6 Uzasadniając skargę kasacyjną pełnomocnik podniósł, iż Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę nie wziął pod uwagę okoliczności mających wpływ na tok postępowania Skarżącego przed Sądem. Mianowicie Skarżącemu przyznane zostało wcześniej prawo pomocy w kilku innych sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie Wydziałem III. Ponadto Skarżący leczy się psychiatrycznie z powodu zaburzeń adaptacyjnych i depresji oraz jako osoba nie posiadająca odpowiedniej wiedzy nie rozróżnia spraw ,w których uczestniczy jako strona. Po sygnaturach akt , Skarżący przyznał, że sądził, iż prawo pomocy przyznane w ramach wcześniej wszczętych spraw obejmuje również niniejszą sprawę o sygnaturze II SA/Wa 1405/11.Wobec tego uznał, że przesłany odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie zobowiązuje go do wpłaty wymaganej kwoty, ponieważ został on już wcześniej zwolniony od kosztów sądowych. Ponadto autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w postanowieniu z dnia 28 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznając Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym podał w uzasadnieniu, iż znany był mu fakt ,że Skarżący korzysta w innych sprawach z profesjonalnej pomocy i jest zwolniony od kosztów sądowych. Zatem Sąd we własnym zakresie był w stanie ustalić powyższe fakty, które wskazują ,że Skarżący jest osobą nieporadną, która nie zawsze jest świadoma jakie konsekwencje może wywołać określone zachowanie w postępowaniu sądowym. Dlatego też w ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji posiadając powyższe informacje poprzez odrzucenie skargi uniemożliwił Skarżącemu obronę jego praw.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

8 Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.

9 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami (art.174 p.p.s.a.) i wnioskami skargi (art. 176 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutów związanych z drugą podstawą kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który w ocenie jej autora miał istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.183§2 pkt 5p.p.s.a.- pozbawienie strony możności obrony jej praw.

10 W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia nieuwzględnienia z urzędu przez Sąd pierwszej instancji okoliczności ,iż w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem Skarżący korzystał z prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. miał ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika jak i był zwolniony od kosztów sądowych.

11 Odnosząc się do powyższego zarzutu należy wskazać ,że zgodnie z treścią tego przepisu nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że naruszenie to może nastąpić, jeżeli zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu i stawiać pod znakiem zapytania spełnienie jego celu w konkretnym przypadku. Przyjąć zatem wypada dopuszczalność tego stwierdzenia, jedynie w razie kardynalnych uchybień dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym (np. wydania wyroku bez zawiadomienia strony o rozprawie go poprzedzającej), a nie jakichkolwiek usterek, czy utrudnień w tym zakresie (por. wyroki NSA: z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II GSK 378/05, niepubl., z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt II GSK 346/05, niepubl.). Zgodnie z jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozbawienie strony możności obrony swych praw należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy.

12 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony swych praw, a tym samym nie nastąpiło naruszenie art. 183 § 2 pkt. 5 p.p.s.a. Należy bowiem zauważyć, że strona z własnej winy pozbawiła się swych uprawnień poprzez niezłożenie we właściwym czasie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wbrew także twierdzeniu autora skargi kasacyjnej Skarżący nie jest osobą pozbawioną zdolności do czynności prawnych z uwagi na swój stan zdrowia . Zatem nie można zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby Skarżący pozbawiony został możliwości obrony swych praw poprzez to, że Sąd pierwszej instancji nie zwolnił go od kosztów sądowych i nie ustanowił dla niego pełnomocnika przed odrzuceniem wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi. Zauważyć bowiem trzeba, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym Skarżący zwrócił się z żądaniem ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sadowych złożony został w dniu 25 lipca 2011 r., a więc już po wydaniu postanowienia odrzucającego skargę. Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym przyznane może być jedynie na wniosek strony, a Sąd nie może działać w tym przedmiocie z urzędu, co wynika z art. 243 § 1 p.p.s.a. Nie można więc przyjąć w żaden sposób, aby niezwolnienie od kosztów sądowych, czy nieustanowienie pełnomocnika dla strony, która nie wystąpiła z odpowiednim wnioskiem, stanowiło pozbawienie jej możliwości obrony swoich praw.(por. wyrok NSA z 16.09.2011r.,sygn.akt II OSK 1798/11). Taka sytuacja mogła mieć miejsce wtedy, gdyby nie dano stronie w ogóle możliwości dokonywania czynności w sprawie. Jak natomiast wynika z akt sprawy Skarżący osobiście odebrał wezwanie o obowiązku uiszczenia w sprawie wpisu sądowego w dniu 23 maja 2011r., a termin do uiszczenia wpisu bądź złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych upłynął w dniu 30 maja 2011r.

13 Z uwagi na powyższe, Sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1i §3 p.p.s.a., orzekł jak sentencji