Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2016 r., II FSK 3519/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2016 r., II FSK 3519/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 189/13 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie określenia dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 189/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

3 Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

4 Zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 5 listopada 2012 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia z dnia 2 listopada 2011 r. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła sytuacja wskazana w art. 249 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; zwanej dalej "O.p."), uniemożliwiająca merytoryczną ocenę wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 30 grudnia 2011 r. ze względu na istnienie w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądowoadministracyjnego.

5 Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 listopada 2011 r. wszczęte zostało na wniosek strony z dnia 30 grudnia 2011 r. Jednakże z uwagi na wniesienie przez skarżącego pismem z dnia 2 grudnia 2011 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na ww. postanowienie z dnia 2 listopada 2011 r. wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zobowiązująca do zawieszenia postępowania. Złożenie skargi na to postanowienie oznaczało bowiem poddanie kontroli sądowej m. in. kwestii naruszenia prawa z uwagi na odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie, która to kwestia była także podstawą wskazaną przez stronę we wniosku z dnia 30 grudnia 2011 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 02 listopada 2011 r. Organ wskazał, że równolegle skarżący wszczął więc dwa odrębne postępowania dotyczące tego samego zagadnienia, które było elementem łączącym te postępowania.

6 Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że zasadność zawieszenia przez organ podatkowy w niniejszej sprawie postępowania nadzwyczajnego była już przedmiotem kontroli sądowej. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy

7 z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 369/12, stwierdzono bowiem, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia po uprzednim wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na istniejące zależności między postępowaniem sądowoadministracyjnym i wyrokiem sądu a rozstrzygnięciem organu administracji publicznej, wyczerpuje przesłankę zawieszenia postępowania podatkowego wskazaną w art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

8 Organ zauważył, że podobne stanowisko zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 3/12, zapadłym w sprawie skarżącego w identycznym stanie faktyczno-prawnym, w którym stwierdzono, iż zgodnie z obowiązującym stanem prawnym brak jest możliwości dublowania postępowań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego indywidualnych aktów administracyjnych z powodu ich nieważności.

9 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 stycznia 2013 r. i poprzedzającego go rozstrzygnięcia z dnia 5 listopada 2012 r. Zdaniem skarżącego postanowienie wydane przez ten organ podatkowy w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 O.p. wydano bez podstawy prawnej, co z kolei spełnia przesłankę z art. 247 § 1 pkt 2 O.p.

10 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy podatkowe zgodnie z prawem odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia. Rozstrzygnięcie takie - zdaniem Sądu - znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie stwierdza się, że przesłanka negatywna, będąca przeszkodą do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, wymieniona w art. 249 § 1 pkt 2 O.p. związana jest z faktem, że wojewódzkie sądy administracyjne, rozpoznając skargi na decyzje ostateczne organów administracji publicznej – zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.), zobligowane są badać z urzędu, czy nie zachodzą przesłanki nieważności zaskarżonej decyzji. W celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego należy przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym. Możliwość prowadzenia dwutorowego postępowania wyłącza również treść art. 170 p.p.s.a., w którym jest mowa o związaniu prawomocnym wyrokiem sądowym.

12 W świetle powyższego - zdaniem Sądu - zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 05 listopada 2012 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 02 listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia, albowiem w zakresie tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt

13 I SA/Bd 3/12, poprzez oddalenie skargi, orzekł o jego zgodności z prawem. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 21 kwietnia 2012 r. W takiej sytuacji prowadzenie postępowania w trybie nadzwyczajnym było niedopuszczalne

14 i obligowało organ do zastosowania art. 249 § 1 pkt 2 O.p.

15 W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając na podstawie art. 174 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 249 § 1 pkt 2 O.p. przez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy.

16 Odpowiadając na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

19 Spór prawny w sprawie niniejszej zainicjowało pismo skarżącego - skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy - z dnia 30 grudnia 2011 r., w którym wnosił on o "stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 2 listopada 2011 r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O. p".

20 Z art. 249 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że organ podatkowy rozstrzyga o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na (nie mającym zastosowania w sprawie) przepisie art. 247 § 1 pkt 4.

21 Wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., (sygn. akt) I SA/Bd 3/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę skarżącego (również w sprawie niniejszej) na (wyżej wymienione) postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 2 listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia. Wyrok ten uprawomocnił się; nie jest przedmiotem rozpoznanego obecnie zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowienie z dnia 2 listopada 2011 r. było więc już przedmiotem rozpoznania sądu administracyjnego, którego prawomocny wyrok nie może w niniejszym postępowaniu być oceniany ani też weryfikowany. Jeżeli skarżący nie zgadzał się z tym wyrokiem, to mógł go zaskarżyć skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego jednak (zgodnie z prawem) nie uczynił.

22 Z (przytoczonego) wniosku z dnia 30 grudnia 2011 r. wynika, że składając go skarżący zamierzał doprowadzić do wzruszenia bytu prawnego decyzji ostatecznej z dnia 7 marca 2008 r. Zagadnienie stwierdzenia nieważności tej decyzji było już przedmiotem merytorycznego, prawomocnie zakończonego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego: decyzją z dnia 19 kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 lutego 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 7 marca 2008 r.; skarga na w/wym decyzję z dnia 19 kwietnia 2011 r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 września 2011 r., I SA/Bd 376/11; skarga kasacyjna wniesiona od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r., II FSK 3/12.

23 Z tych powodów, skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, jako niezasadną, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.