Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., II FSK 3150/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., II FSK 3150/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Nina Półtorak, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi M. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1849/09 oddalającym skargę kasacyjną M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Po 277/09 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1849/09, 2. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Po 277/09, 3. uchyla decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 grudnia 2008 r. nr [...] oraz decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 29 września 2009 r. nr [...], 4. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu na rzecz M. M. kwotę 4917 (słownie: cztery tysiące dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem postępowania jest skarga M. M. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1849/09, mocą którego oddalono jego skargę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Po 277/09. W wyroku tym Sąd oddalił skargę M. M. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 grudnia 2008 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

3 Skarżący oparł skargę o wznowienie postępowania na fakcie, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 (publ. Dz. U. z 2013 r. poz. 985), stwierdził niekonstytucyjność art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 350, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., który to przepis był materialnoprawną podstawą wskazanych na wstępie decyzji i wyroków.

4 Na tej podstawie skarżący wniósł o wznowienie postępowania sądowego, rozpoznanie sprawy na podstawie art. 282 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - zmianę wyroku NSA z dnia 15 lutego 2011 r. przez uwzględnienie skargi i uchylenie wyroku WSA z dnia 10 czerwca 2009 r., a także decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 grudnia 2008 r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.

5 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej uwzględnienie i odstąpienie od zasądzenia od niego zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest zasadna zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu.

8 Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10), art. 272 § 1 P.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa Skarżącego do ponownego rozpoznania sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 P.p.s.a.).

9 Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2011 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 1849/09, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2009 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Po 277/09 (art. 282 § 2 P.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, której sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.

10 Skoro decyzję wydano na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny, należy uznać, że jest ona sprzeczna z prawem. Okoliczność ta przesądza o konieczności uchylenia – poza zapadłymi w sprawie wyrokami sądowymi – także decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 grudnia 2008 r., nr (...), jak też poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 29 września 2008 r., nr (...).

11 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

12 Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 P.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Ponieważ dział VII ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 P.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 P.p.s.a. nie dotyczy przepisów z zakresu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 P.p.s.a.

13 Odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach postępowania, które wykorzystuje sąd pierwszej instancji kontrolując zgodność z prawem działalności administracji publicznej, pozwala na zasądzenie w wyroku NSA uwzględniającym skargę o wznowienie postępowania poprzez uchylenie wyroków obu instancji i uchylenie decyzji organów, kosztów z kolejnych etapów postępowania (pierwsza instancja, postępowanie kasacyjne, wznowienie), jeśli sąd uzna, że były one niezbędne do dochodzenia praw przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie uznał, że kosztami niezbędnymi do dochodzenia praw przez Skarżącego były: kwoty uiszczonego wpisu na każdym z wymienionych etapów (pierwsza instancja, postępowanie kasacyjne, wznowienie), opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie odpowiadającej połowie stawki uzależnionej od wartości przedmiotu sprawy.

14 Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 276 w zw. z art. 200, art. 205 i art. 209 P.p.s.a.