Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2019 r., II FSK 3084/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2019 r., II FSK 3084/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Wolas, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 3 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1732/16 w sprawie ze skargi A.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1732/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 marca 2016 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

3 Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

4 Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 20 października 2015r., obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2009r. w kwocie należności głównej 77.397 zł. Podstawę prawną wystawienia ww. tytułu wykonawczego stanowiła decyzja z dnia 31 lipca 2015r. W celu wyegzekwowania należności objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 22 października 2015r., podjął nieskuteczną próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 27 października 2015r., zaś zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego Zobowiązanej doręczono w dniu 4 listopada 2015r.

5 Następnie zawiadomieniami z dnia 16 listopada 2015r., Naczelnik Urzędu Skarbowego W. podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w: A[...] S.A., B[..] S.A. oraz C[...] S.A. Zawiadomienia o zajęciu doręczono Zobowiązanej w dniu 4 grudnia 2015r. - w trybie zastępczym, art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23 tj.; dalej: "k.p.a."). Skutecznym okazało się jedynie zajęcie dokonane w C[...] S.A. W odpowiedzi na przesłane zawiadomienie o zajęciu bank pismem z dnia 19 listopada 2015r. poinformował, że na rachunku prowadzonym na rzecz Zobowiązanej wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową.

6 Pismem z dnia 9 listopada 2015r. Skarżąca zgłosiła do prowadzonego postępowania egzekucyjnego zarzuty oparte na przesłankach wymienionych w art. 33 § 1 pkt 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2014.1619 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.").

7 Kolejnym pismem z dnia 12 listopada 2015r. Skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, dokonaną zawiadomieniem z dnia 22 października 2015r.

8 Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015r. oddalił skargę.

9 W dniu 14 grudnia 2015r., w związku z decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 23 listopada 2015r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 31 lipca 2015r., wierzyciel wystawił zmieniony tytuł wykonawczy nr [...]. Tytuł wykonawczy został doręczony pełnomocnikowi Strony w dniu 21 stycznia 2016r.

10 Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2016r. organ egzekucyjny zawiesił na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Uzasadniając powyższe wskazał na okoliczność złożenia przez Skarżącą zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ponadto, zawiadomieniem z tego samego dnia organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia dokonanego w C[...] S.A.

11 Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

12 W uzasadnieniu organ wskazał, że wniesienie przez Skarżącą pismem z dnia 9 listopada 2015r. zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 7 i 10 u.p.e.a., wywołało skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Konsekwentnie zatem organ egzekucyjny miał obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne, wydając w tej materii stosowne postanowienie. Powyższe organ I instancji uczynił w dniu 26 stycznia 2016r., sporządzając postanowienie nr [...]. Dyrektor przyznał rację Skarżącej, że powołanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w zaskarżonym rozstrzygnięciu jedynie przepisów prawa, stanowiących podstawę do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, było niewystarczające. Jednakże zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej powyższe uchybienie nie stanowiło podstawy do uwzględnienia żądania zawartego w zażaleniu i uchylenia postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

13 Odnosząc się natomiast do argumentu Skarżącej, iż z treści pieczątki R. O., nie wynika w ramach jakiej funkcji występował podpisujący postanowienie z dnia 26 stycznia 2016r. oraz nie wynika podstawa prawna upoważnienia udzielonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do sporządzania rozstrzygnięć w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a., jednym z konstytutywnych elementów postanowienia, jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Zamieszczenie tych informacji ma służyć ustaleniu, czy osoba podpisująca akt administracyjny jest rzeczywiście upoważniona do jego wydania. W ocenie Dyrektora takie podpisanie postanowienia nie tylko spełnia wymagania z art. 124 k.p.a., ale także wbrew twierdzeniom Strony identyfikuje osobę podpisującą w sposób jasny i niewątpliwy.

14 W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.

15 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że kompetencje R. O. - Kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej Komornika Skarbowego, do wydawania rozstrzygnięć w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wynikają z Upoważnienia nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 26 października 2015r. oraz Rozdziału 8 § 38 pkt 1 Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Skarbowego W. z dnia 1 kwietnia 2015r. Te informacje zawarte są w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby z dnia 21 marca 2016r. W ocenie Sądu pierwszej instancji prawidłowe jest stanowisko organu, który twierdzi, że osoba podpisująca postanowienie z upoważnienia organu nie ma ustawowego obowiązku zamieszczania przy podpisie adnotacji (informacji) o posiadanym upoważnieniu poprzez powołanie się na dokument, którym zostało ono jej udzielone. Postanowienie ma jedynie zawierać "podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania", i w niniejszej sprawie te elementy znalazły się w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dlatego słusznie Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał je w mocy.

17 Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła strona Skarżąca zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) 3 p.p.s.a. z związku z:

18 - art. 3 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd pierwszej instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów, oddalił skargę Strony;

19 - art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1, art. 126 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie rażącego naruszenia prawa polegającego na zignorowaniu braku bezpiecznego podpisu elektronicznego w treści postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej.

20 Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie.

23 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, aby zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Brak konkretnego i popartego stosowną argumentacją zakwestionowania stanowiska wyrażonego w danej kwestii przez sąd pierwszej instancji powoduje związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem sądu pierwszej instancji w danym zakresie i niemożność zbadania jego zasadności. Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest zatem do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Stąd, wnoszący skargę kasacyjną, dążąc do skutecznego podważenia zaskarżanego wyroku, powinien zachować dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów oraz ich uzasadnienie (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2940/17).

24 Przypomnienie, w jakich granicach może "poruszać się" Naczelny Sąd Administracyjny jest o tyle celowe, że w niniejszej sprawie poddany ocenie środek zaskarżenia – uwzględniając wskazane w jego treści podstawy kasacyjne – nie pozwala na merytoryczne odniesienie się do żądań i argumentacji strony.

25 Poddane rozstrzygnięciu Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne dotyczy w istocie oceny poprawności opatrzenia zaskarżonego do WSA w Warszawie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 marca 2016 r. tak zwanym bezpiecznym podpisem elektronicznym. Strona zarzutu tego nie podnosiła w skardze do Sądu pierwszej instancji. Wskazując w skardze kasacyjnej na wady tego podpisu, strona skarżąca nie formułuje zarazem zarzutów podnoszonych na etapie postępowania administracyjnego i przed Sądem pierwszej instancji. Z tych też względów za prawidłowe należy uznać przywołanie w podstawach kasacyjnych art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 57a p.p.s.a. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania). Rzecz jednak w tym, że zarzut naruszenia wymienionego przepisu powinien zostać powiązany z wytknięciem obrazy innych regulacji, które - w kontekście opisywanego przez stronę zdarzenia – miały zastosowanie (tj. unormowania dotyczące bezpiecznego podpisu elektronicznego). Autor skargi kasacyjnej zasadnie wskazuje na art. 124 § 1 K.p.a., w myśl którego (in fine), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydana zaskarżonego postanowienia, "jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu". Tym nie mniej przytoczony przepis nie reguluje, jakie dokładnie wymogi winny zostać spełnione, by można było uznać, że dokument wysłany elektronicznie "za pośrednictwem platformy ePUAP" (s. 77akt administracyjnych) można było uznać za prawidłowo opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym. Kwestie te normowała obowiązująca w dacie wydania zaskarżonego postanowienia ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 262 ze zm.). Ustawa ta określała niezbędne atrybuty podpisu elektronicznego i bezpiecznego podpisu elektronicznego, a także dane służące do jego składania oraz weryfikacji (por. art. 3), których spełnienie jest konieczne do uznania tego podpisu jako równoważnego pod względem skutków prawnych z podpisem własnoręcznym. Brak przytoczenia w skardze kasacyjnej stosownych przepisów tej ustawy, wyklucza możliwość weryfikacji poprawności złożonego podpisu na dokumencie elektronicznym. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie z 21 marca 2016 r. zostało wygenerowane jeszcze tego samego dnia – jak już zaznaczono – "za pośrednictwem platformy ePUAP" (adnotacje na s. 1 i 7 postanowienia). W aktach nie ma kopii dokumentu elektronicznego, który otrzymała strona, stąd i z tego powodu nie jest możliwa weryfikacja zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzeń strony. W skardze kasacyjnej nie został podniesiony zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., a zatem uznać należy, że akta administracyjne, na których swój osąd oparł Sąd pierwszej instancji, mają cechy kompletności.

26 Z kolei zasady wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów elektronicznych, pomiędzy podmiotami publicznymi, a podmiotami niebędącymi podmiotami publicznymi określała ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114 ze zm.). W ustawie tej zdefiniowano m.in. pojęcie profilu zaufanego ePUAP (art. 3 pkt 14), a także warunki jakie spełniać winien podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP (art. 3 pkt 15). Strona w podstawach kasacyjnych również nie sformułowania zarzutu naruszenia przepisów ustawy z 17 lutego 2005 r., w brzmieniu obowiązującym w marcu 2016 r.

27 Reasumując stwierdzić należy, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 124 § 1 K.p.a. są niewystarczające do zakwestionowania poprawności opatrzenia przez organ podpisem postanowienia wysłanego drogą elektroniczną. Przepis art. 124 § 1 K.p.a. wymienia jedynie formę podpisu dokumentu elektronicznego, a nie warunki jakie winien on spełniać.

28 Z oczywistych względów nie jest trafny zarzut naruszenia art. 126 K.p.a., albowiem regulacja ta odsyła do przepisów dotyczących decyzji, w odniesieniu tylko do tych elementów konstrukcyjnych instytucji postanowienia, które nie zostały unormowane w art. 123 – 125 K.p.a. (przepisy te regulują instytucję postanowienia). Natomiast z treści art. 124 § 1 K.p.a. jednoznacznie wynika jakie elementy winno zawierać postanowienie, w tym w jakiej formie może zostać podpisane.

29 Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 151 tej ustawy. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu. Norma wywiedziona z art. 151 p.p.s.a. (podobnie zresztą jak z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) jest normą wynikową i nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Orzeczenie oddalające skargę nie jest skutkiem zastosowania tylko art. 151 p.p.s.a., lecz następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów prawa nakazujących sądowi takie ustalenia czynić (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1329/18). Skoro zatem WSA w Warszawie, nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, to nie miał podstaw do uwzględnienia skargi, a tym samym prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na normie prawnej z art. 151 p.p.s.a.

30 Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.