Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r., II FSK 307/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r., II FSK 307/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Mirosław Surma, protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3489/15 w sprawie ze skargi "I." sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za styczeń 2014 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz "I." sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 675 (słownie: sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 10 listopada 2016 r., III SA/Wa 3489/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi I. sp. z o.o., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), uchylił decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 20 października 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Osób Niepełnosprawnych za styczeń 2014 r.

3 2. W skardze kasacyjnej od tego wyroku Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaskarżając go w całości, zarzucił: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "o.p."), i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 127, poz. 721 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji") poprzez uznanie, że organ nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych wobec braku uwzględnienia postanowień umowy nr [...] zawartej w dniu 28 lutego 2012 r., pomiędzy nabywcą a sprzedającym oraz faktu wystawienia faktury korygującej z 19 września 2014 r., a w konsekwencji uwzględnienie skargi i błędne uznanie, że normy te zostały naruszone,

4 2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego: - art. 22 ust. 2 w zw. z art. 22 ust. 7 ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla ustalenia terminu uregulowania należności za zrealizowaną produkcję lub usługę nie jest wiążący termin płatności wynikający z faktury, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, że termin ten wynika z postanowień umowy nr [...] zawartej w dniu 28 lutego 2012 r. pomiędzy nabywcą a sprzedającym; - art. 22 ust.7 w zw. z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w stanie faktycznym ustalonym przez organ administracyjny, nie można było stwierdzić, że nie doszło do uregulowania należności w terminie określonym na fakturze, a tym samym, że brak było podstaw do przekazania przez sprzedającego informacji o kwocie obniżenia. Przy tak sformułowanych zarzutach organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 188 p.p.s.a. i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, a ponadto podniosła, że w aktach sprawy znajduje się kopia faktury VAT z 30 listopada 2013 r. wystawiona przez PPU "C[...]" N. sp. jawna, która na odwrocie opatrzona została pieczęcią wskazującą na datę jej doręczenia skarżącej tj. 4 grudnia 2013 r. Spółka wskazała, że wielokrotnie powoływała się na tę okoliczność w trakcie postępowania i nie była ona przez organ kwestionowana.

5 3. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie tezy podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zasługują na aprobatę. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy spółka uregulowała terminowo należność za fakturę VAT z 30 listopada 2013 r. wystawioną przez sprzedawcę - firmę PPU "C[...]" N. sp. jawna, a w konsekwencji czy miała prawo do obniżenia wpłaty na Fundusz na podstawie art. 22 ust. 2 i ust. 7 ustawy o rehabilitacji. Odnosi się ona zatem zarówno do sfery ustaleń faktycznych, jak i wykładni i zastosowania prawa materialnego.

6 Spółka wywodziła, że należność uregulowała w terminie wynikającym z łączącej oba te podmioty umowy cywilnoprawnej a błąd wystawcy faktury, skorygowany następnie fakturą korygującą, co do oznaczenia daty płatności, nie może przesądzać o prawidłowym terminie tejże płatności. To stanowisko co do zasady podzielone zostało przez Sąd pierwszej instancji. Z kolei zdaniem organu, przesądzające znaczenie ma data płatności nawet omyłkowo wskazana na fakturze, nawet jeżeli została skorygowana już po upływie terminu płatności.

7 W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., a więc zarówno naruszenia przepisów postępowania, mające w ocenie kasatora istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2), jak i naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (pkt 1). Pozbawiony podstaw w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zarzut oparty na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sformułowany jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 o.p. i art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez uznanie, że organ nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych nie uwzględniając postanowień umowy zawartej pomiędzy nabywcą i zbywcą oraz faktu wystawienia faktury korygującej. Należy zauważyć, że zasadnicze okoliczności sprawy są w większości w istocie niesporne, natomiast sporna jest kwestia ich materialnoprawnych skutków w świetle przywołanych przepisów ustawy o rehabilitacji. Poza sporem pozostaje to, że spółkę i spółkę jawną "C[...]" N. łączyła umowa z 28 lutego 2012 r. nr [...]. Zgodnie z § 5 pkt 4 umowy wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług przez zleceniobiorcę ("C[...]" N.) będzie wypłacane przez zleceniodawcę (Spółka) na podstawie faktur VAT wystawianych przez zleceniobiorcę ostatniego dnia miesiąca , w terminie 14 dni od daty doręczenia faktury zleceniodawcy. Poza sporem pozostaje to, że na spornej fakturze wystawionej z 30 listopada 2013 r. oznaczono termin jej płatności do 14 grudnia 2013 r., a zatem niezgodnie z przytoczonymi postanowieniami tejże umowy. Płatność za fakturę dokonana została w dniu 17 grudnia 2013 r., co także jest niesporne, i spółka dokonała obniżenia wpłaty na Fundusz na podstawie informacji "C[...]" N. o kwocie obniżenia. Wreszcie, jak wynika z akt sprawy administracyjnej w dniu 19 września 2013 r. zleceniobiorca wystawił korektę spornej faktury VAT wskazując prawidłowy termin płatności zgodnie z umową. Zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i organ w skardze kasacyjnej, błędnie wywodzą natomiast, że na podstawie akt sprawy nie sposób ustalić, kiedy sporna faktura została spółce doręczona. W uzasadnieniu zarzutu kasator wskazuje, że skarżąca nie podjęła próby wykazania, że otrzymała fakturę w innym dniu aniżeli 30 listopada 2013 r., co miałoby powodować, że faktura zawiera w tym zakresie błąd. W jego ocenie z przepisów art. 122 i art. 187 § 1 o.p. nie można natomiast wyprowadzić wniosku, że inicjatywa dowodowa spoczywa tylko na organach prowadzących rozprawę. Niezależnie od trafności tej ostatniej konkluzji należy zauważyć, że okoliczność daty doręczenia faktury była podnoszona przez spółkę w toku postępowania administracyjnego i zamieszczona jest ona na znajdującej się w aktach tego postępowania kserokopii faktury sporządzonej i poświadczonej przez pracownika PFRON. Widnieje na niej bowiem adnotacja "Odebrano 04.12.2013 r. (...)". Okoliczność ta nie została przez organ zweryfikowana i brak jest odniesienia do niej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niepoddanie zaś ocenie tej okoliczności, istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, stanowi naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wynikającego z art. 187 § 1 o.p.

8 Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, który również zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pozbawiony podstaw, wypada przywołać mające zastosowanie w sprawie przepisy regulujące kwestie obniżenia wpłaty na Fundusz. Otóż zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2016 r., warunkiem obniżenia wpłaty jest terminowe uregulowanie należności za zrealizowaną produkcję lub usługę oraz otrzymanie informacji o kwocie obniżenia. Stosownie zaś do ust. 7 informację o kwocie obniżenia sprzedający przekazuje nabywcy niezwłocznie po uregulowaniu należności w terminie określonym na fakturze. W przypadku płatności realizowanych za pośrednictwem banku - za datę uregulowania należności uważa się datę obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu. Po nowelizacji kwestię tę reguluje art. 22 ust. 2, z godnie z którym warunkiem obniżenia wpłaty jest: (1) udokumentowanie zakupu fakturą; (2) uregulowanie należności za zakup produkcji lub usługi w terminie określonym na fakturze, z tym że w przypadku płatności dokonywanych za pośrednictwem banku za datę uregulowania należności uważa się datę obciążenia rachunku bankowego nabywcy na podstawie polecenia przelewu; (3) udokumentowanie przez nabywcę kwoty obniżenia informacją o kwocie obniżenia wystawioną przez sprzedającego w terminie, o którym mowa w ust. 10 pkt 1. Obowiązujący w stanie faktycznym niniejszej sprawy art. 22 ust. 2 ustawy przewidywał zatem po stronie uprawnionego podmiotu jako warunek obniżenia wpłaty terminowe uregulowanie należności za zrealizowaną produkcję lub usługę, bez odniesienia do daty oznaczonej na fakturze, oraz otrzymanie wymaganej informacji o kwocie obniżenia od sprzedającego. Nie sposób z takiego brzmienia przepisu wywodzić, że wyklucza on przyjęcie wymaganego terminu płatności na podstawie ważnie wiążącej strony umowy cywilnoprawnej, a nakazuje bezwzględne przyjęcie, wyraźnie błędnie i sprzecznie z taką umową, oznaczonego terminu na fakturze VAT przez wystawcę faktury. Taką wykładnię przepisu wspiera także odmienna regulacja wynikająca z jego nowelizacji od dnia 1 lipca 2016 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest ustawowych i racjonalnych argumentów przemawiających za koniecznością ponoszenia przez przedsiębiorcę, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy, materialnoprawnych konsekwencji błędów czy zaniedbań innego podmiotu – wystawcy faktury. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że zgodnie z łączącą strony umową, spółka zobowiązana była regulować płatności za faktury wystawione przez spółkę "C[...]" N. w terminie 14 dni od ich doręczenia. W związku z tym termin płatności spornej faktury został oznaczony przez jej wystawcę w sposób błędny i oczywiście sprzeczny z postanowieniami umowy. Ten oczywisty błąd został następnie skorygowany przez wystawcę fakturą korygującą. Wbrew wywodom zawartym w decyzjach organów obu instancji fakt ten nie oznacza niedopuszczalnego w ich ocenie odroczenia bądź przywrócenia terminu, ani też wydłużenia terminu płatności. Termin płatności należności z faktury w tym wypadku wynosił 14 dni od dnia jej doręczenia, a jedynie został błędnie oznaczony przez wystawcę. Wobec tego weryfikacja wskazywanej przez spółkę daty doręczenia faktury na podstawie znajdującej się w aktach sprawy jej kserokopii, bądź też innych dowodów zgromadzonych przez organ, pozwoli dopiero na ustalenie czy należność za sporną fakturę została uiszczona w terminie, a w konsekwencji prawidłowe zastosowanie w sprawie wskazanych w zarzucie przepisów art. 22 ust 2 i ust. 7 ustawy o rehabilitacji.

9 W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.