Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2018 r., II FSK 3044/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2018 r., II FSK 3044/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 337/16 w sprawie ze skargi O. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz O. [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 1613 (słownie: jeden tysiąc sześćset trzynaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 16 czerwca 2016r. o sygn. akt I SA/Łd 337/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę O. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej: "spółka" lub "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: "organ odwoławczy") z 23 grudnia 2015 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

3 Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy podał, że:

4 Spółka w dniu 15 stycznia 2010 r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości DN-1 na rok 2010 na kwotę 145.845,00 zł, w której zadeklarowała do opodatkowania: 3855,00 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 1765,66 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budowle o wartości 5.731.222,00 zł.

5 Postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r. organ podatkowy pierwszej instancji, tj. Burmistrz G. (dalej: "organ pierwszej instancji") wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2010.

6 Organ pierwszej instancji pismem z 31 marca 2015 r., następnie pismem z 29 kwietnia 2015 r. wezwał spółkę do podania wartości budowli na dzień 1 stycznia 2010 r. i do podania czy nastąpiła zmiana w stanie posiadania budowli. Spółka wyjaśniła, że w wyniku analizy dokonanej przed sporządzeniem deklaracji na rok 2010 zostały wyodrębnione tylko obiekty, które są obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i te właśnie zadeklarowano do opodatkowania w roku 2010. Natomiast spółka nie sporządziła zestawienia obiektów nieuwzględnionych w deklaracji, a które były nieprawidłowo ujmowane w latach wcześniejszych. Sporządzone zostało tylko zestawienie budowli ujętych w deklaracji za 2010 rok (ale Spółka go nie przedstawiła). W związku z tym wyjaśniono, że ich wartość (linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej) niezadeklarowanych w 2010 roku na terenie Miasta G. wynosi 587.209,12 zł.

7 Organ pierwszej instancji decyzją z 19 czerwca 2015 r. określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2010 w kwocie 55.877,00 zł, opodatkowując: 3.859,70 m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 1.767,91 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budowle o wartości 1.885.662,00 zł.

8 Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 23 grudnia 2015 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

9 Powyższą decyzję spółka, reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata), zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc zarzuty naruszenia:

10 1. art. 210 § 4 w związku z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 193 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.; dalej : o.p.) przez niewyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia w zakresie podstawy opodatkowania od spornych budowli, co jest konsekwencją zaniechania ustaleń faktycznych w tym zakresie, w tym zwłaszcza zaniechania wnioskowanego przez skarżącą dowodu z ewidencji środków trwałych oraz nieuwzględniania wyjaśnień skarżącej,

11 3. art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 oraz w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.; dalej : u.p.o.l.), gdyż obciążono podatkiem od nieruchomości linie telekomunikacyjne kablowe położone w kanalizacji kablowej, mimo iż w 2010 r. ze względu na to, że własność kanalizacji i własność położonych w niej linii kablowych nie pokrywa się, nie stanowią one dla skarżącej budowli w rozumieniu powołanej ustawy.

12 Pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016r. podniósł zarzut przedawnienia z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została doręczona po upływie terminu przedawnienia, chociaż została wydana przed upływem tego terminu.

13 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.

15 Sąd pierwszej instancji nie uznał argumentacji skarżącej w zakresie naruszenia przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wskazał, że obowiązek podatkowy ciąży na właścicielach całej budowli, jak też właścicielach poszczególnych części tej budowli. W ocenie Sądu zmiana właściciela jednego z elementów budowli (sieci telekomunikacyjnej) nie spowodowała zmiany jej charakteru, dalej bowiem mamy do czynienia z przewodami telekomunikacyjnymi ułożonymi w kanalizacji kablowej tworzącej całość techniczno-użytkową. Sprzedaż kanalizacji kablowej, z jednoczesnym pozostawieniem linii kablowych w rękach skarżącej Spółki, nie oznacza, że przestała istnieć całość techniczno-użytkowa pomiędzy tymi liniami kablowymi a kanalizacją kablową, w której zostały umieszczone. Czynność ta nie prowadzi do wyłączenia od opodatkowania części budowli tylko dlatego, że wspomniana budowla nie jest już własnością jednego podmiotu.

16 Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła spółka, reprezentowana przez adwokata, zaskarżając ten wyrok w całości.

17 Spółka zarzuciła, że zaskarżony wyrok został wydany z mającymi istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a mianowicie:

18 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w zakresie:

19 a) istnienia podatnika podatku od nieruchomości;

20 b) ustalenia podstawy opodatkowania zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.;

21 c) przedawnienia;

22 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 193 Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że bezzasadne okazały się zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia tych przepisów postępowania podatkowego, które wskazują zasady gromadzenia materiału dowodowego i jego należytej oceny, a konsekwencji – które służą prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego sprawy, podczas gdy w toku postępowania podatkowego doszło w odniesieniu do kwestii ustalenia przedmiotu opodatkowania i wartości przedmiotu opodatkowania do takiego naruszenia wspomnianych regulacji prawnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

23 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej oraz w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej a także w zw. z art. 212 Ordynacji podatkowej (w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a.), poprzez odstąpienie przez Sąd pierwszej instancji od uchylenia decyzji, która została wydana przed dniem 31 grudnia 2015 r., ale doręczono ją już po tym dniu, co skutkuje przedawnieniem zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. i uniemożliwia rozstrzygnięcie merytoryczne;

24 4. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że decyzja organu odwoławczego skutecznie określa zobowiązanie podatkowe w kwocie innej, niż wynikająca z deklaracji podatkowej, gdy została tylko wydana przed upływem terminu przedawnienia, podczas gdy taka decyzja musi być nie tylko wydana, ale również doręczona podatnikowi przed upływem terminu przedawnienia;

25 5. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, podczas gdy decyzja organu podatkowego została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku;

26 6. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię tych przepisów, polegającą na przyjęciu, że:

27 a) "pod pojęciem właściciela budowli, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., należy rozumieć również właściciela części budowli, nawet w sytuacji gdy poszczególne części tej budowli samodzielnie nie stanowią budowli";

28 b) "obowiązek podatkowy ciąży zarówno na właścicielach całych budowli, jak i na właścicielach poszczególnych ich części";

29 7. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na przyjęciu, że skarżąca może być opodatkowana podatkiem od nieruchomości od linii kablowych w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji przyjął, że "przewody telekomunikacyjne ułożone w kanalizacji kablowej tworzą całość techniczno-użytkową", a jednocześnie jest oczywiste, że skarżąca nie jest właścicielem obiektu, składającego się z kanalizacji kablowej oraz położonych w niej linii kablowych;

30 8. art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na błędnym zaaprobowaniu przez Sąd pierwszej instancji ustalenia podstawy opodatkowania w sposób sprzeczny z tym przepisem, t.j. uznanie, że posługując się wartością budowli aktualną w 2007 r. organ podatkowy mógł przyjąć prawidłową wartość budowli dla potrzeb ustalenia wielkości podstawy opodatkowania w 2010 r.

31 Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według form przepisanych.

32 Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu odwoławczego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

33 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

34 Skarga kasacyjna jest uzasadniona, zatem wyrok Sądu pierwszej instancji podlega uchyleniu.

35 Zasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie odniósł się bowiem w żaden sposób do postawionego na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. (k. 41 akt sprawy) zarzutu związanego z upływem terminu przedawnienia. Był to najdalej idący zarzut sformułowany przez skarżącą, a jego nierozpoznanie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

36 Ponieważ zarzut skargi kasacyjnej dotyczący nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji najdalej idącego zarzutu skargi okazał się zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych zarzutów rozpoznawanego środka odwoławczego.

37 Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 185 p.p.s.a. - uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

38 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a. Zasądzając wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, Sąd wziął pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że do sądu wniesiono wiele analogicznej treści skarg kasacyjnych w tożsamych rodzajowo sprawach. Zarzuty oraz argumentacja wniesionych skarg kasacyjnych są zbieżne, co wynika z powtarzalności danego rodzaju spraw. Z uwagi na powtarzalność spraw sporządzenie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wymagało od pełnomocnika skarżącej mniejszego, niż normalnie, nakładu pracy, co uzasadnia przyznanie wynagrodzenia w wysokości niższej od podstawowej.