Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2016 r., II FSK 2941/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2016 r., II FSK 2941/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "G." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 131/14 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

3 Wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r., III SA/Wa 131/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę "G." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 listopada 2013 r. nr (...), wydaną w przedmiocie opłaty skarbowej.

4 2. Stan sprawy przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę wyrokowania.

5 Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z dnia 23 kwietnia 2013 r. określił Spółce wysokość opłaty skarbowej w wysokości 17 zł od czynności złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w postaci odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego.

6 Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że odpis z Krajowego Rejestru Sądowego potwierdzający udzielenie prokury należy do dokumentów stwierdzających udzielenie prokury, więc - o ile jest składany w sprawach z zakresu administracji publicznej i w postępowaniu sądowym - podlega opłacie skarbowej. Organ wskazał, że w konsekwencji wprowadzenia nowych regulacji prawnych przedmiotem opodatkowania opłatą skarbową nie jest już udzielenie pełnomocnictwa lub prokury, lecz złożenie stwierdzającego to dokumentu, jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z dziedziny administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym czy przed innymi podmiotami wykonującymi zadania z tej dziedziny (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz. U. z 2012 r., poz. 1282 – dalej "u.o.s.").

7 3. Skarga do Sądu pierwszej instancji.

8 3.1. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółka zarzuciła wydanej decyzji naruszenie prawa materialnego:, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., poprzez jego błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm. – dalej: "o.p."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 23 kwietnia 2013 r.

9 3.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone

10 w zaskarżonej decyzji.

11 4. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji.

12 Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ dokonał prawidłowej interpretacji art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. Zdaniem Sądu, powyższa regulacja wskazuje, że obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej objęte jest złożenie przed stosownym organem dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury (pełnomocnictwa). Odpis z KRS z ujawnioną w nim prokurą jest takim dokumentem, bowiem wynika z niego uprawnienie prokurenta do działania w imieniu mocodawcy. Prokurent przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowym lub przed organem administracji publicznej powinien okazać taki dokument, które to uprawnienie będzie stwierdzać. Dokumentem stwierdzającym udzielenie prokury (pełnomocnictwa), będzie każdy dokument,

13 z którego wynika umocowanie danej osoby do reprezentowania mocodawcy jako jego prokurent (pełnomocnik) i który umożliwia skuteczne występowanie jako reprezentant mocodawcy w postępowaniu przed sądem i przed organami administracji.

14 Sąd pierwszej instancji zastrzegł przy tym, że nie każde złożenie odpisu z KRS podlega opłacie skarbowej, ale tylko takie, którego celem jest wykazanie umocowania do działania, natomiast opłacie skarbowej nie podlega złożenie odpisu w celu wykazania np. podmiotowości prawnej mocodawcy czy sposobu jego reprezentacji, mimo, że w tym samym odpisie będą ujawnione jednocześnie udzielone prokury (pełnomocnictwa).

15 5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną.

16 5.1. Skargę kasacyjną złożyła Spółka. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzucając:

17 - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

18 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, to jest art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że czynność polegającą na złożeniu odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez prokurenta działającego łącznie z członkiem zarządu w ramach łącznej reprezentacji mieszanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym podlega opłacie skarbowej, podczas gdy w przypadku współdziałania prokurenta z członkiem zarządu w ramach łącznej reprezentacji mieszanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czynność ta nie podlega opłacie skarbowej;

19 - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, to jest:

20 a) art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez niezbadanie w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.s.o.s., co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi;

21 b) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszała wskazany wyżej przepis prawa materialnego, jak również przepis postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 o.p., co miało wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi, a w rezultacie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie.

22 W oparciu o wyżej wskazane zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji organów obu instancji. Ponadto, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

23 5.2. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

24 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

25 6.1. Skarga kasacyjna polegała oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty okazały się niezasadne, a w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.).

26 Wyrażona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).

27 6.2. Złożona w tej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych, tj. na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także na zarzucie naruszenia prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W takiej sytuacji z reguły w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, albowiem tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został poprawnie ustalony i nie doszło do mających wpływ na wynik sprawy naruszeń procesowych, można przejść do oceny wykładni i zastosowania prawa materialnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 9 maja 2013 r., I OSK 2355/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Jednak postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego nie dotyczą prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, lecz stanowią w istocie pochodną zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. Stąd uzasadnionym jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia tego przepisu prawa.

28 Z treści art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. wynika, że opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Nie ma wątpliwości, że odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika fakt udzielania prokury jest dokumentem, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. Stanowisko to jest jednolicie prezentowane w piśmiennictwie (zob. np. S. Babiarz, Nowa ustawa o opłacie skarbowej, Rejent 2007, nr 2, s. 31; R. Skwarło, Kilka uwag o nowej opłacie skarbowej, Finanse Komunalne 2007, nr 5, s. 28; E. Lemańska, Opłata skarbowa od pełnomocnictwa (prokury) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, nr 1, s. 53; S. Bogucki, M. Romanowicz, Problem ekwiwalentności opłaty skarbowej w przypadku złożenia pełnomocnictwa lub prokury, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 2014, nr 8, s. 16). Należy przy tym podkreślić, że art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. nie wiąże powstania obowiązku podatkowego w opłacie skarbowej z samym faktem ustanowienia prokury, ale z faktem złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Opłatą skarbową objęte jest złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w celu potwierdzenia umocowania prokurenta do działania w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Ustawodawca nie uzależnia przy tym powstania obowiązku podatkowego od tego, czy prokurent działa w sprawie samodzielnie, czy też w ramach mieszanej reprezentacji łącznej z członkiem zarządu. W każdym z tych przypadków złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie prokury w celu potwierdzenia umocowania prokurenta do działania w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym jest objęte obowiązkiem podatkowym w opłacie skarbowej.

29 W świetle tych uwag nie można więc zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, że w sprawie doszło do naruszenia art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W odniesieniu do niekwestionowanych okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej interpretacji art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. i właściwie zastosował ten przepis jako wzorzec sądowej kontroli zaskarżonej decyzji.

30 Wbrew twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, stanowisko Sądu pierwszej instancji nie pozostaje też w sprzeczności z zasadą jawności rejestru wyrażoną w art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1203), z której wynika powszechny dostęp do danych zawartych w rejestrze sądowym za pośrednictwem centralnej informacji oraz prawo do otrzymywania, również drogą elektroniczną, poświadczonych odpisów, wyciągów, zaświadczeń i informacji z rejestru. Sąd pierwszej instancji wyraźnie stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej wiąże się ze złożeniem dokumentu pełnomocnictwa (prokury) w postępowaniu sądowym lub przed organami administracji publicznej wyłączenie w celu wykazania umocowania pełnomocnika czy prokurenta, którzy mają działać w danym postępowaniu przed tymi organami (s. 3-4 uzasadnienia wyroku). Nałożenie w takich przypadkach obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej nie ogranicza ani dostępu do danych zawartych w rejestrze sądowym za pośrednictwem centralnej informacji, ani prawa do otrzymywania, również drogą elektroniczną, poświadczonych odpisów z tego rejestru.

31 W konsekwencji za niezasadne należało również uznać zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 134 p.p.s.a., rozpoznał sprawę w jej granicach i zasadnie oddalił skargę Spółki stosując art. 151 p.p.s.a.

32 6.3. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.