Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r., II FSK 2935/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r., II FSK 2935/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA (del.), Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi A. R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 1059/10 oddalającym skargę kasacyjną A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 690/09 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 15 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1059/10 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 690/09 i umarza postępowanie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz A. R. kwotę 3129 (słownie: trzy tysiące sto dwadzieścia dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 r., II FSK 1059/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2010 r., I SA/Łd 690/09, w przedmiocie zryczałtowanego podatku od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych.

3 Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzją z dnia 27 września 2007 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. ustalił skarżącemu zryczałtowany podatek dochodowy do osób fizycznych za 2003 r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych. Decyzję wydano na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej jako "u.p.d.o.f.".).

4 Decyzją z dnia 15 czerwca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

5 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji, podnosząc przy tym zarzut naruszenia m.in. art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.

6 Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za niezasadną i ją oddalił.

7 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący podniósł m.in. zarzut naruszenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.

8 Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

9 Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego, żądając zmiany wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto, skarżący wystąpił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego według norm przepisanych.

10 Skargę wniesiono na podstawie art. 270 w zw. z art. 272 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.".) W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzje organów zostały wydane na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Tymczasem wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny, w sprawie o sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013, poz. 985), uznał wspomniany przepis, w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej

11 W piśmie z dnia 2 czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi oświadczył, że decyzją z dnia 29 maja 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej jako: "O.p.") uchylił w całości swoją decyzję z dnia 15 czerwca 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 27 września 2007 r., jak również umorzył postępowanie w sprawie. Z uwagi na powyższe organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą o wznowienie postępowania i miarkowanie kosztów postępowania sądowego.

12 Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu radca prawny M. S. wniosła alternatywnie o umorzenie postępowania sądowo-administracyjnego lub o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik organu odwołała się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2012 r., o sygn. akt I FSK 169/11. W razie nieuwzględnienia powyższych wniosków wniesiono o nieobciążanie Dyrektora Izby Skarbowej kosztami postępowania sądowego.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

14 Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu.

15 Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r. (II GPS 1/10), art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga strony opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.).

16 Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd w niniejszym składzie uwzględnił skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchylił wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r., II FSK 1059/10, jak również zaskarżony wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, których sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, decyzją z dnia 29 maja 2014 r., nr [...] w całości decyzji wymiarowej tego organu z dnia 15 czerwca 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 27 września 2007 r. sprawił, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie sądowe. Okoliczność ta uzasadnia zatem jego umorzenie (art. 282 § 2 in fine p.p.s.a.).

17 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

18 Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, po pierwsze, należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175. p.p.s.a. Ponieważ dział VII ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 p.p.s.a. nie dotyczy przepisów dotyczących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 p.p.s.a.

19 Z uwagi na powyższe i treść art. 200 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zauważa, że w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy (zob. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 52). Przypomnienia wymaga, że to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07) i nie można ich interpretować rozszerzająco.

20 Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 276 w zw. z art. 200 p.p.s.a.