Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2016 r., II FSK 2781/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2016 r., II FSK 2781/14

Tekst

TEZY

1 Nieposiadanie informacji przez organ właściwy o uzupełnieniu w terminie braku formalnego zażalenia, które nastąpiło za pośrednictwem organu niewłaściwego, nie powoduje, że organ ten nie naruszył art. 65 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.).

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 551/13 w sprawie ze skargi Spółki Akcyjnej R. [...] - spółka komandytowa z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 26 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

3 1. Wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r. o sygn. I SA/Bk 551/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku – po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki Akcyjnej R. spółki komandytowej z siedzibą w Białymstoku (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku (dalej: organ odwoławczy lub Dyrektor IS) z dnia 26 września 2013 r. o nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia: (1) uchylił zaskarżone postanowienie; (2) stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości; (3) zasądził od Dyrektora IS na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

4 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Białymstoku).

5 2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Białymstoku podał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej: organ egzekucyjny), wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej. Pismem z dnia 18 czerwca 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia 8 lipca 2013 r., skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2013 r. o nr [...] uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.).

6 2.2. W dniu 4 września 2013 r. prokurent komplementariusza złożył w imieniu skarżącej zażalenie na ww. postanowienie, w którym wniósł o jego zmianę poprzez uwzględnienie zarzutów i umorzenie egzekucji. Wobec stwierdzenia istnienia braków formalnych zażalenia, Dyrektor IS postanowieniem z dnia 16 września 2013 r., doręczonym w dniu 17 września 2013 r., wezwał wnoszącego zażalenie do usunięcia braków formalnych poprzez podpisanie zażalenia. Skarżąca pismem z dnia 24 września 2013 r. adresowanym do Dyrektora IS uzupełniła braki formalne zażalenia oraz dołączyła wydruki z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego spółki komandytowej. Pismo to zostało doręczone organowi egzekucyjnemu w dniu 25 września 2013 r., który w dniu 1 października 2013 r. przekazał je Dyrektorowi IS. W dniu 2 października 2013 r. informacja o uzupełnieniu braków formalnych wpłynęła do Dyrektora IS.

7 Dyrektor IS uznając, że skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków zażalenia, postanowieniem z dnia 26 września 2013 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

8 3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku.

9 3.1. Na powyższe postanowienie Dyrektora IS skarżąca wniosła skargę do WSA w Białymstoku, w której sformułowała wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 134 i art. 144 w związku z art. 63 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której brak w postaci podpisu został uzupełniony w terminie.

10 3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Zaznaczył, że skarżąca błędnie nadała odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków zażalenia na adres organu egzekucyjnego a nie organu odwoławczego. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia Dyrektor IS nie wiedział zatem o uzupełnieniu braku zażalenia, więc z tego względu skarżąca nie może skutecznie podnosić zarzutu naruszenia art. 134 i art. 144 w związku z art. 63 § 3 k.p.a.

11 4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

12 4.1. W ocenie WSA w Białymstoku skarga okazała się zasadna. Odwołując się do art. 34 § 5 u.p.e.a. podał, że skarżąca w ostatnim dniu terminu wypełniła żądanie organu odwoławczego przesyłając jednak odpowiedź do organu egzekucyjnego. Tym samym organ odwoławczy w dniu upływu terminu do wykonania żądanej czynności (24 września 2013 r.) ani w dniu, w którym upływał termin do rozpatrzenia zażalenia skarżącej (26 września 2013 r.) nie posiadał informacji o uzupełnieniu braków formalnych zażalenia. Odwołując się do art. 65 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. WSA w Białymstoku stwierdził, że mimo braku informacji o piśmie skarżącej, będącym odpowiedzią na postanowienie z dnia 16 września 2013 r. (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w zażaleniu), organ odwoławczy powinien uznać, iż pismo to wpłynęło z zachowaniem siedmiodniowego terminu, a w konsekwencji rozpoznać wniesione zażalenie.

13 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

14 5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Białymstoku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor IS (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

15 (I) naruszenie przepisów postępowania, tj. (1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 65 § 1 i 2 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a poprzez uchylenie na tej podstawie postanowienia Dyrektora IS i błędne uznanie przez Sąd, że Dyrektor IS pomimo braku informacji o uzupełnieniu przez stronę braku formalnego w zażaleniu, powinien uznać, że jej pismo uzupełniające brak formalny wpłynęło z zachowaniem siedmiodniowego terminu; (2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie na tej podstawie postanowienia Dyrektora IS bez uwzględnienia w swojej ocenie faktu związania organu doręczonym postanowieniem, tj. pominięciem art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a; (3) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: u.s.a.), a także art. 3 § 1 i § 2 ust. 2 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwie wykonaną funkcję kontrolną i orzekanie nie na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy, lecz na podstawie stanu faktycznego zaistniałego po dacie wydania postanowienia przez Dyrektora IS.

16 5.2. Skarżąca nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

17 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 6.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlega oddaleniu. Na wstępie wymaga podkreślenia, że zażalenie skarżącej zawierające braki w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. podlegało przekazaniu Dyrektorowi IS w trybie art. 65 § 1 k.p.a., ponieważ tylko organ właściwy w sprawie może wezwać wnoszącego podanie do usunięcia jego braków (taki pogląd jest również wyrażany w piśmiennictwie – zob. A. Matan, w: G. Łaszczyca, A. Matan, C. Martysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2010 , s. 546; G. Łaszczyca, A. Matan, C. Martysz, Samorządowe kolegium odwoławcze jako niezależny organ kontroli instancyjnej, "Casus" 2006, nr 2, s. 30).

19 6.2. Zgodnie z wolą ustawodawcy, podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się z mocy prawa za wniesione z zachowaniem terminu (art. 65 § 2 k.p.a.), a niewłaściwy w sprawie organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, obowiązany jest niezwłocznie przekazać je do organu właściwego (§ 1). Oznacza to, że wniesienie żądania do organu niewłaściwego nie powoduje dla strony negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminowi, jeżeli możliwość skutecznego wniesienia żądania jest ograniczona terminem, a jego upływ nastąpił między wniesieniem żądania przez stronę a jego przekazaniem do organu właściwego. Jeżeli zatem ustalono, że właściwym będzie inny organ administracji publicznej, to wówczas organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego (art. 65 § 1 k.p.a.).

20 6.3. Odnosząc ww. regulację prawną do okoliczności rozpatrywanego przypadku, należy zauważyć, że Dyrektor IS wydając zaskarżone postanowienie uczynił to z naruszeniem art. 65 k.p.a. Nie budzi w sprawie wątpliwości, że skarżąca uzupełniła brak formalny w ustawowym terminie siedmiodniowym, kierując w ostatnim dniu tego terminu, tj. 24 września 2013 r., uzupełnione podpisem zażalenie do Dyrektora IS. Wobec wyraźnego brzmienia art. 65 § 2 k.p.a., wnosząc to pismo za pośrednictwem organu pierwszej instancji nie uchybiła temu terminowi, bowiem w myśl tego przepisu podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

21 Nieposiadanie informacji przez organ właściwy o uzupełnieniu w terminie braku formalnego zażalenia, które nastąpiło za pośrednictwem organu niewłaściwego, nie powoduje, że organ ten nie naruszył art. 65 § 2 k.p.a. Nie zmienia to bowiem faktu, że brak było podstaw do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wydane natomiast z naruszeniem art. 65 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zostać uchylone przez wojewódzki sąd administracyjny.

22 Dyrektor IS był związany wydanym postanowieniem, więc pozostawało ono w obrocie prawnym, bowiem organ ten nie miał podstaw prawnych, żeby je wyeliminować bez naruszenia art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. Wydane w sprawie z naruszeniem art. 65 § 2 k.p.a. postanowienie prawidłowo zostało natomiast uchylone przez WSA w Białymstoku. Takie naruszenie ww. przepisu następuje bowiem niezależnie od posiadanej przez organ właściwy w danym momencie informacji o wniesieniu w terminie podania za pośrednictwem organu niewłaściwego. Z powyższych względów brak jest podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przez WSA w Białymstoku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 65 § 1 i 2 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a poprzez uchylenie na tej podstawie postanowienia Dyrektora IS i błędne uznanie przez Sąd, że Dyrektor IS pomimo braku informacji o uzupełnieniu przez stronę braku formalnego w zażaleniu, powinien uznać, że jej pismo uzupełniające brak formalny wpłynęło z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Sąd ten bez naruszenia zarzucanych mu przepisów art. 3 § 1 i § 2 ust. 2 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. prawidłowo zatem wykonał funkcję kontrolną, orzekając przy tym na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy.

23 Niezależnie od powyższego wypada również zwrócić uwagę, że pośpiech w konkretnym przypadku przyniósł odwrotne od oczekiwanych skutki. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane w dniu 26 września 2013 r., podczas gdy termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków minął zaledwie w dniu 24 września 2013 r. W takim terminie nawet pismo skierowane do właściwego organu miało niewielkie szanse na dotarcie do momentu wydania zaskarżonego postanowienia. Zauważyć należy, że skoro pismo skierowane do niewłaściwego organu w dnu 24 września 2013 r. i doręczone temu organowi w dniu 25 września 2013 r., zostało doręczone organowi właściwemu w dniu 2 października 2013 r., to Dyrektor IS powinien w przyszłości uwzględnić takie terminy obiegu dokumentów albo usprawnić system ich przesyłu.

24 6.4. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.