Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2019 r., II FSK 2709/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2019 r., II FSK 2709/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 107/17 w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wyegzekwowanych kwot 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 107/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." oddalił skargę E. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wyegzekwowanych kwot. Wyrok ten, jak i pozostałe wymienione w niniejszym uzasadnieniu, jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

3 We wniesionej skardze kasacyjnej, Skarżąca zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2014, poz. 1647 ze zm.), w związku z art. 27 § 1 pkt 3 , art. 29 § 1 oraz art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1066 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a." oraz art. 6, art. 8, art. 19 i art.,124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23) dalej jako: "K.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 2 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dalej: "O.p." w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania co stanowi przesłankę skargi kasacyjnej określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. poprzez:

4 - uznanie za legalne i nie mające wpływu na wynik rozstrzygnięcia wskazywanie przez organy egzekucyjne jako podstawy prawnej wydanych postanowień norm ordynacji podatkowej nie mającej zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organy egzekucyjne;

5 - nie wskazanie podstawy prawnej uznania za legalne działania organu egzekucyjnego w zakresie określania prawidłowej kwoty należności budżetowych i prawidłowego określenia wielkości egzekwowanego obowiązku w przypadku egzekucji należności pieniężnej poprzez prawidłowe określenie kwoty odsetek;

6 - błędne uznanie, że nie stanowi naruszenia prawa, naruszenie właściwości rzeczowej przez organy egzekucyjne, przy bezwzględnym obowiązku przestrzeganiu z urzędu właściwości rzeczowej i miejscowej przez organy wynikającej z art. 19 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., które w postępowaniu wszczętym na podstawie 60 § 1 u.p.e.a. zmieniają wielkość kwoty podlegającej egzekucji określonej w tytule wykonawczym, zmieniają treść tytułu wykonawczego wystawianego przez Wierzyciela, oraz uznaniu że zmiana treści tytułu wykonawczego w zakresie wielkości kwoty należności pieniężnej polegającej egzekucji, nie jest naruszeniem jednoznacznego ograniczenia organu egzekucyjnego wynikającego z art. 29 §1 u.p.e.a. w zakresie badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym

7 - uznanie za legalne prowadzenie przez organ egzekucyjny, bez podstawy prawnej i z naruszeniem właściwości rzeczowej, postępowania w sprawie prawidłowego określenia wielkości zaległości w zobowiązań polegających egzekucji i pominięcie faktu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania;

8 - uznanie za legalne prowadzenie postępowania w sprawie prawidłowego określenia wielkości egzekwowanej zaległości podatkowej przez organ do tego nieuprawniony, uznanie za legalne naruszeniem prawa podatnika zagwarantowanych w przepisach Ordynacji podatkowej i Konstytucji R.P. w zakresie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, do przedstawienia swoich argumentów w sprawie określenia należności publicznoprawnych;

9 - uznanie na legalne zastosowanie przez organy egzekucyjne art. 60 §1 u.p.e.a. w zakresie skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w części. Stosowanie istniejącej normy z pominięciem jednoznacznej dyspozycji tej normy prawnej z pominięciem pozostałych norm prawnych i jej ścisłego powiązania z art.59 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

10 - poprzez błędne uznanie za legalne i utrzymanie w obrocie prawnym postanowień organów egzekucyjnych dokonujących podziału przez organ egzekucyjny zakresu złożonego wniosku przez stronę, określania zakresu prowadzonego postępowania w sposób dowolny i wygodny dla organu egzekucyjnego z pominięciem obowiązków organu egzekucyjnego wynikających z obowiązujących norma prawa, oraz nieuzasadnione przekroczenie zakresu sprawy rozpatrywanej przez WSA.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.

13 Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego w części. Co prawda przepis art. 59 § 1–5 u.p.e.a. nie mówi nic o możliwości takiego rozstrzygnięcia, jednakże z mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się odpowiednio, jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, przepisy K.p.a. Wśród nich stosuje się przepis art. 126 K.p.a. dotyczący postanowień, a w tym i art. 105 K.p.a. Ten ostatni przepis w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r. dopuszcza także możliwość umorzenia postępowania w części, jeżeli bezprzedmiotowość dotyczy części tego postępowania. Bez wątpienia ma on także zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym i miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

14 Umorzenie postępowania egzekucyjnego w części oznacza, że w rozpoznawanej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 60 § 1 u.p.e.a. dotyczący umorzenia postępowania egzekucyjnego i jego skutków powodujących uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Artykuł 59 § 1–5 u.p.e.a. dotyczy jedynie umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości, natomiast umorzenie w niniejszej sprawie nastąpiło na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 i 3 i art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., których to przepis art. 60 § 1 u.p.e.a. nie wskazuje (podobnie m.in. wyroki NSA z 8 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 2682/17, II FSK 3957/17, II FSK 791/17). Prawidłowe jest zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że skoro nie dopatrzono się wadliwości tytułów wykonawczych będących podstawą prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ponieważ samo postępowanie umorzono jedynie w części dotyczącej kwoty wadliwie obliczonych odsetek, to brak jest podstaw do uchylenia dokonanych w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych.

15 Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że art. 60 § 1 u.p.e.a. stanowi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich, nabyte na skutek tych czynności. Przepis ten nie jest samodzielną podstawą prawną do domagania się przez dłużnika zwrotu wyegzekwowanych należności. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA z 28 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 485/07 zgodnie z którym, jeżeli organem egzekucyjnym - tak jak w rozpatrywanej sprawie - jest wierzyciel, będący organem podatkowym, ewentualne zaniechanie zwrotu otrzymanej kwoty może być rezultatem różnych okoliczności, w tym m. in. zaliczenia jej na inne zobowiązania. Spór podatnika z organem co do zasadności zatrzymania otrzymanej kwoty toczy wówczas w innych trybach, poza postępowaniem egzekucyjnym, np. w trybie stwierdzenia nadpłaty podatku.

16 Skoro zatem w omawianym przypadku podstawą zwrotu wyegzekwowanych kwot nie jest art. 60 § 1 u.p.e.a. ani żaden inny z przepisów tej ustawy, za niezasadne należy również uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące prawidłowości określenia przez organy kwoty należności budżetowych oraz właściwości organów w tym zakresie, oparte na naruszeniu przepisów K.p.a. i u.p.e.a. Weryfikacja wspomnianych wyliczeń i zastosowanych przez organy przepisów byłaby możliwa w ww., innych trybach.

17 Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut uznania za legalne i nie mające wpływu na wynik rozstrzygnięcia wskazywanie przez organy egzekucyjne jako podstawy prawnej wydanych postanowień norm Ordynacji podatkowej nie mającej zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organy egzekucyjne. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał bowiem w jaki sposób to domniemane naruszenie wpłynęło na wynik sprawy co uniemożliwia odniesienie się do tego zarzutu.

18 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.