Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2015 r., II FSK 2685/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2015 r., II FSK 2685/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Tomasz Kolanowski, NSA Anna Maria Świderska, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E.H. i W.K. - wspólników Przedsiębiorstwa [...] "B." s.c. z siedzibą w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 206/13 w sprawie ze skargi E.H. i W.K. - wspólników Przedsiębiorstwa [...] "B." s.c. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od sierpnia do grudnia 2002 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Sygnatura akt II FSK 2685/13

3 U z a s a d n i e n i e

4 Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. H. i W. K. – spółka cywilna PPU B. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od sierpnia do grudnia 2002 r.

5 Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

6 Prezydent Miasta M. decyzją z dnia 5 stycznia 2005 r. określił na kwotę 7.735,63 zł wysokość zobowiązania skarżących w podatku od nieruchomości za okres od sierpnia do grudnia 2002 r., ustalając, że posiadali oni grunty o łącznej powierzchni 58.703 m2, sklasyfikowane jako orne, drogi, rowy i tereny zabudowy przemysłowej; grunty te, jako posiadane przez przedsiębiorców, były związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm., dalej: u.p.o.l.), w brzmieniu obowiązującym w roku 2002, a grunty rolne nie stanowiły gospodarstwa rolnego.

7 W odwołaniu skarżący zarzucili, że błędnie ustalono stan faktyczny sprawy wskutek nieuwzględnienia wniosku dowodowego z przesłuchania byłego kierownika Referatu Zasobu Geodezyjno-Kartograficznego Urzędu Miejskiego w M., celem wykazania, że nabyte przez skarżących grunty stanowiły użytki rolne, a ich przekwalifikowanie w roku 1989 na tereny zabudowy przemysłowej nie miało umocowania prawnego.

8 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 7 kwietnia 2005 r. decyzję Prezydenta utrzymało w mocy, wskazując, że właściwy Wydział Geodezji i Katastru pismem z dnia 13 lipca 2004 r. wyjaśnił podnoszone przez skarżących wątpliwości, a dla opodatkowania nieruchomości na mocy art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm., dalej: P.g.k.) decydujące znaczenie ma stan prawny gruntów, wynikający z ewidencji gruntów i budynków.

9 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podnieśli, że pomijając zgłoszony przez nich wniosek dowodowy błędnie ustalono stan faktyczny sprawy, przyjmując, że nabyte przez nich grunty nie stanowiły użytków rolnych – zwłaszcza, że nieprzeprowadzenie tego dowodu stanowiło podstawę uchylenia wydanych wcześniej w tej sprawie decyzji podatkowych. Ponadto zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów i budynków z dnia 7 czerwca 1995 r. nabyte grunty zostały wykazane jako "grunty pozostałe", a o zmianie tej kwalifikacji nigdy skarżących nie poinformowano. Ponieważ skarżący posiadali grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowy i nie były one wykorzystywane do działalności gospodarczej, winny być opodatkowane podatkiem rolnym zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. 52, poz. 268 ze zm., dalej: u.p.r.).

10 Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że według rejestru z dnia 18 kwietnia 2002 r. grunty skarżących zostały ujęte w ewidencji gruntów i budynków jako tereny zabudowy przemysłowej, co nastąpiło na podstawie prawomocnej decyzji w sprawie klasyfikacji gruntów; wcześniejsza, odmienna ich klasyfikacja jest bez znaczenia. Skarżący próbowali decyzję tę podważyć, zarówno w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym oraz sądowoadministracyjnym, ale skoro starania te nie zostały uwieńczone powodzeniem, skutecznego przeciwdowodu nie może stanowić zeznanie świadka, który w przeszłości zajmował się prowadzeniem ewidencji; prowadzi to do wniosku, że materiał dowodowy zgromadzono prawidłowo. Na mocy art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (w brzmieniu z roku 2002) podatkowi od nieruchomości podlegały wprawdzie tylko grunty nie objęte przepisami u.p.r., ale grunty pozostające w posiadaniu skarżących nie stanowiły użytków rolnych, tylko tereny zabudowy przemysłowej, bowiem zgodnie z art. 21 P.g.k. decydujące znaczenie maja dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

11 W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

12 Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucili niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w roku 2002) przez uznanie, że nieruchomości skarżących podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki obowiązującej przedsiębiorców, gdy tymczasem są to grunty rolne nieobjęte przepisami o podatku od nieruchomości.

13 Ponadto na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucili naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ:

14 - art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) przez bezzasadną odmowę dopuszczenia dowodu z zeznań świadka – kierownika Wydziału Geodezji i Katastru;

15 - art. 194 § 3 O.p., gdyż organy podatkowe nie powinny opierać się na wpisach w ewidencji gruntów, skoro okoliczności sprawy wskazują, że są one nieprawidłowe, a powinny oprzeć się na wymienionym przepisie, który dopuszcza przeprowadzenie dowodu przeciw danym zawartym w dokumentach urzędowych, do których zalicza się także ewidencję gruntów i budynków;

16 - art. 121 § 1 O.p. przez nieprzestrzeganie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych;

17 - art. 122 O.p. przez naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej;

18 - art. 187 § 1 O.p. przez niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

19 - art. 124 O.p. przez niewyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

20 - art. 191 O.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

21 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że rozpoznający skargę na decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu klasyfikacji uzupełniającej gruntów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 października 2011 r. (IV SA/Wa 1242/11) wskazał, że decyzja z dnia 22 listopada 1990 r. Dyrektora Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Katowicach nie mogła stanowić podstawy do wprowadzenia zmiany w klasyfikacji gruntów posiadanych przez skarżących, a jedynie zmienić ich klasyfikację bonitacyjną.

22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie zajęło stanowiska w sprawie w innej formie procesowej.

23 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

24 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

25 Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, iż powołany przez skarżących wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie był jedynym wyrokiem wydanym w sprawie zmiany klasyfikacji nabytych przez skarżących gruntów. Wcześniej bowiem, prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2007 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Gl 242/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę skarżących na decyzję Śląskiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta M., odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 22 listopada 1990 r. w przedmiocie zmiany klasyfikacji gruntów. Oznacza to, po pierwsze, że ta ostatnia decyzja utrzymała przymiot decyzji ostatecznej, rozstrzygającej sprawę zmiany klasyfikacji gruntów co do istoty (art. 104 § 2 i art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, obecnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz, po drugie, że wskazany wyrok wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe (art. 170 P.p.s.a.). Należy zatem uznać, że w roku 1990 dokonano zmiany klasyfikacji gruntów, nabytych następnie przez skarżących i nie ma podstaw do uchylenia decyzji ostatecznie rozstrzygającej sprawę zmiany klasyfikacji tych gruntów; tym ostatnim stanowiskiem związany jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Prowadzi to do wniosku, że w roku 2002 skarżący posiadali grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako tereny zabudowy przemysłowej. Ponieważ zgodnie z art. 21 P.g.k. dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatku, do chwili, gdy we właściwym postępowaniu nie dojdzie do zmiany klasyfikacji tych gruntów na inne, niż tereny zabudowy przemysłowej, organy podatkowe były obowiązane i są obowiązane grunty te klasyfikować w taki właśnie sposób, a nie jako użytki rolne.

26 Nietrafny jest więc zarzut skargi kasacyjnej, odnoszący się do wadliwości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego została bowiem zbudowana prawidłowo, w szczególności prawidłowo przyjęto, że skarżący posiadali grunty inne, niż użytki rolne. Prawidłowe było także pominięcie wnioskowanego przez skarżących dowodu osobowego, bowiem zeznania świadka nie mogły zmienić jedynie miarodajnych w sprawie i ustalonych decyzjami administracyjnymi danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Możliwość prowadzenia dowodu przeciwko osnowie dokumentu urzędowego nie oznacza możliwości podważania w ten sposób ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę wystawienia takiego dokumentu. Należy przy tym dodać, że zasada związania organu podatkowego danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków może w pewnych sytuacjach doznać ograniczenia – na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 listopada 2013 r. (II FPS 2/13) – ale dotyczy to sytuacji szczególnych, na przykład takiej, gdy dane zawarte w ewidencji nie są wystarczające do prawidłowego zaklasyfikowania budowli dróg i obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu; przytoczone odstępstwo od zasady związania danymi wynikającymi z ewidencji nie odnosi się – jak w przypadku skarżących - do gruntów stanowiących tereny zabudowy przemysłowej lub użytki rolne. W konsekwencji, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia wymienionych w zarzucie przepisów O.p. (art. art. 188, 194 § 3, 121 § 1, 122, 187 § 1, 124 i 191), statuujących postępowanie dowodowe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę trafnie zastosował art. 151 P.p.s.a. i trafnie nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

27 Zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w roku 2002) również nie jest trafny, jako że oparty jest na założeniu, że skarżący posiadali grunty rolne, a więc w istocie kwestionuje poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, a nie subsumcję przepisów prawa materialnego. Zauważyć przy tym należy, że w 2002 r. na mocy art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegały także grunty objęte przepisami o podatku rolnym, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej, niż działalność rolnicza, a trudno uznać, że grunty posiadane przez przedsiębiorców nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dlatego też nawet uwzględnienie twierdzeń skarżących nie musiałoby doprowadzić do wyłączenia posiadanych przez nich gruntów z opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

28 W konsekwencji, ponieważ żaden z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się uzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.

29 O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawę w tej instancji.