Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2018 r., II FSK 2596/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2018 r., II FSK 2596/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. C., B. C., K. C., M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 1383/15 w sprawie ze skargi A.C., B. C., K.C., M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 19 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: Kolegium) decyzją z dnia 19 października 2015r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia 24 lipca 2015r., którą ustalono B. C., A. C., K. C. oraz M. C. (dalej: skarżący) wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015r. na kwotę 4.309 zł.

3 Wyrokiem z dnia 11 maja 2016r., sygn. akt I SA/Bk 1383/15 (dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. W uzasadnieniu swojego orzeczenia stwierdził, że wysokość zobowiązania podatkowego została ustalona prawidłowo, zaś podnoszona dopiero w skardze okoliczność, że w stosunku do budynku będącego przedmiotem opodatkowania, powinno zostać zastosowane zwolnienie podatkowe przewidziane w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014r., poz. 849 ze zm. – dalej: u.p.o.l.), nie znalazła odzwierciedlenia w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym.

4 Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej, zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:

5 1/ na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l., poprzez jego niezastosowanie w sprawie,

6 2/ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 124 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm. – dalej: O.p.), polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji Kolegium, pomimo iż decyzja ta wydana została bez zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego.

7 W oparciu o tak przedstawione zarzuty, które zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu.

10 Przed odniesieniem się do podniesionych zarzutów, należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

11 W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Z zasady gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

12 Niemniej jednak w rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, odnoszą się de facto do nieuwzględnienia skargi w sytuacji naruszenia prawa materialnego, będąc bezpośrednio związanymi z zarzutami zmierzającymi do wykazania, że przyjęta przez sąd pierwszej instancji wykładnia przepisów prawa materialnego była błędna. Nie można pominąć przy tym okoliczności, że zakres istotnych i koniecznych ustaleń faktycznych, wyznaczają normy prawa materialnego, bezpośrednio determinując kierunek prowadzonego postępowania podatkowego. Stąd ocena zarzutów o zupełności i jakości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również przestrzegania zasad prowadzonego postępowania podatkowego, może zostać dokonana dopiero po ocenie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Dlatego też przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów naruszenia przepisów postępowania, koniecznym było odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

13 Skarżący zarzucili naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b) u.p.o.l., zgodnie z którym, zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części, położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłączenie działalności rolniczej. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, dla zastosowania powyższego zwolnienia wystarczającym jest, że budynek posadowiony został na gruntach rolnych, zaś jego właścicielem są osoby prowadzące gospodarstwo rolne. Argumentacja ta sprzeczna jest jednak z literalną treścią wyżej powołanego przepisu. Jak trafnie wskazał WSA w Białymstoku, do zastosowania powyższego zwolnienia, koniecznym jest spełnienie warunku "służenia" budynku gospodarczego działalności rolniczej, przez co należy rozumieć sytuację, w której jest on faktycznie zajęty na prowadzenie takiej działalności. Ponadto nie może być on jedynie okazjonalnie wykorzystywany do takiej działalności.

14 Wskazać w tym miejscu należy, że zwolnienie przewidziane w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. ma charakter przedmiotowy, obejmując budynki gospodarcze związane z działalnością rolniczą, bez względu na to, czyją one stanowią własność lub w czyim posiadaniu się znajdują (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2013r., sygn. akt II FSK 2564/11 – CBOSA). W związku z powyższym argument zawarty w skardze kasacyjnej, że skarżący będący właścicielami przedmiotowego budynku, prowadzą gospodarstwo rolne, nie może przesądzać o możliwości skorzystania z omawianego zwolnienia. Warunkiem zasadniczym do zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l., jest wyłączny związek budynku lub jego części z działalnością rolniczą. Dodatkowo ustawodawca przewidział, że muszą to być budynki położone na gruntach gospodarstw rolnych. W sprawie nie było sporu, że ten ostatni warunek został spełniony.

15 Wobec powyższego nie można podzielić argumentacji skarżących, zmierzającej do wykazania, że wystarczającą przesłanką zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b), jest jedynie położenie budynku na gruntach gospodarstwa rolnego, którego właścicielem są skarżący. Samo usytuowanie budynku na takich gruntach, stanowi bowiem jedynie jeden z warunków zastosowania zwolnienia. Natomiast przysługujące skarżącym prawo własności do tego budynku (jako części składowej gruntu), pozostaje bez znaczenia prawnego, gdyż jak wskazano powyżej, przedmiotowe zwolnienia ma charakter przedmiotowy, nie zaś podmiotowy, bądź podmiotowo-przedmiotowy.

16 Dla zastosowania powyższego zwolnienia, w realiach rozpatrywanej sprawy, koniecznym byłoby wykazanie, że organy podatkowe błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy, poprzez przyjęcie, iż przedmiotowy budynek nie służy do prowadzenia działalności rolniczej. Zdaniem skarżących, organy podatkowe nie zbadały i nie wyjaśniły, czy budynek służy wyłącznie prowadzeniu działalności rolniczej. Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że przedmiotowy budynek stanowi byłą szkołę i jest obecnie adaptowany przez skarżących na dom spokojnej starości. W trakcie postępowania podatkowego skarżący nie twierdzili, że wykorzystują go do działalności rolniczej. Okoliczności takiej nie potwierdziły również przeprowadzone oględziny. Również w skardze do WSA w Białymstoku, jak również w skardze kasacyjnej, nie zostały podniesione żadne okoliczności, które przemawiałyby za potwierdzeniem tezy stawianej przez skarżących.

17 Organy podatkowe wywiązały się w związku z powyższym z wyrażonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej, która rozwinięta została w art. 187 § 1 O.p. i zgromadziły pełny materiał dowodowy. Skarżący nie wskazali przy tym, jakie jeszcze dowodowy powinny zostać przeprowadzone w sprawie, aby potwierdzić ich tezę o wykorzystywaniu przedmiotowego budynku do działalności rolniczej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny wynikają przesłanki, jakimi kierowało się Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Nie sposób zatem twierdzić, że skarżący nie zostali w należyty sposób poinformowani o okolicznościach sprawy ani o przesłankach, jakimi kierowały się organy podatkowe, wydając rozstrzygnięcia w sprawie. Nie sposób przy tym pominąć okoliczności, że w toku postępowania skarżący podnosili jedynie, że w ramach opodatkowania ich gruntów, należy wyodrębnić teren po byłej szkole, aby móc opodatkować pustostan lub miejsce do prowadzenia działalności gospodarczej pozarolniczej. Już ta okoliczność przemawia za bezpodstawnością twierdzeń zawartych w skardze kasacyjnej, że przedmiotowy budynek służy wyłącznie prowadzeniu działalności rolniczej. Rację ma WSA w Białymstoku, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym oświadczenia skarżących, nie dawały jakichkolwiek podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w kierunku badania, czy zasadne jest stosowanie ulgi przewidzianej w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. Zasadnie zatem sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania, które dawałyby podstawę do zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). Wobec powyższego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, okazały się niezasadne.

18 Na marginesie można jedynie dodać, że podatek od nieruchomości stanowi podatek o charakterze majątkowym, w którym obowiązek podatkowy powstaje niezależnie od możliwości uzyskiwania dochodu (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2009r., sygn. akt II FSK 500/08 – CBOSA). Dlatego też konieczność zapłaty tego podatku jest niezależna od tego, czy nieruchomość przynosi podatnikowi korzyści, czy też jedynie generuje straty.

19 Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 184 p.p.s.a.