Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012 r., II FSK 2576/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012 r., II FSK 2576/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka, NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. Oddział [...] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 281/10 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. Oddział [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz P. S.A. w W. Oddział [...] w S. kwotę 3.817 (trzy tysiące osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 281/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. S.A. w W. oddział [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 marca 2010 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r.

3 Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Burmistrz P. decyzją z dnia 27 listopada 2009 r. określił podatnikowi P. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako Spółka) zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 198.956,10 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podatnik nieprawidłowo zastosował zwolnienie od podatku od nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm. – dalej u.p.o.l.) od budowli kolejowej na linii P. – S. wraz z zajętym przez nią gruntem, ustalono bowiem, że ten odcinek linii kolejowej został zlikwidowany uchwałą zarządu P. S.A. z dnia 18 września 2001 r. Nr [...] i nie jest wykorzystywany do wykonywania przewozów osób lub rzeczy dla potrzeb publicznego transportu kolejowego. Ponadto, zaznaczono, że ten odcinek linii kolejowej znajduje się w stanie kompletnej ruiny i degradacji i nie jest możliwe dokonywanie przewozów (brak podkładów kolejowych, fragmentów szyn, porośnięte w pasie torów kilkuletnie drzewa).

4 W wyniku rozpoznania odwołania Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 2 marca 2010 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i określiło Spółce zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005 r. na kwotę 190.002,50 zł, uznając, że zarzut Spółki, co do nieprawidłowego opodatkowania gruntów pozostałych, będących w posiadaniu innego podmiotu, tj. P. P. SA, jest w pełni uzasadniony. Organ ten natomiast nie podzielił zasadności zarzutów i argumentacji odwołania co do zwolnienia ustawowego od podatku przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l Organ wskazał, że z chwilą likwidacji linii kolejowej, przestała istnieć całość techniczno-użytkowa wraz z instalacjami i urządzeniami, służąca do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiająca dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywana wyłącznie na potrzeby transportu kolejowego, która objęta jest zwolnieniem ustawowym, a także zajęte pod nie grunty. Według organu, budowlą taką była linia kolejowa, o jakiej mowa jest w ustawie z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Jeśli linia kolejowa została zlikwidowana, oznacza to, że przestała istnieć jako budowla i nie mogła być objęta zwolnieniem podatkowym z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., niezależnie od jej stanu technicznego.

5 W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l, poprzez obciążenie podatkiem od nieruchomości gruntów i budowli podlegających zwolnieniu od podatku, oraz naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.), poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wskazanie mylnego uzasadnienia prawnego i podstawy prawnej decyzji. Uzasadniając skargę, skarżąca nie podzieliła stanowiska organów podatkowych, że uchwała zarządu P. o likwidacji linii kolejowej spowodowała, iż linia ta przestała istnieć jako budowla kolejowa i nie była objęta zwolnieniem z art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., a jej stan techniczny nie ma znaczenia. Skarżąca ponowiła argumentację odwołania, że w 2004 r. linia kolejowa była w dobrym stanie technicznym i nadawała się do wykonywania przewozów, a ponadto wskazała, że Urząd Marszałkowski Województwa Z. podejmuje różne działania w celu reaktywacji tej linii.

6 W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi.

7 Wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił. Sąd pierwszej instancji za trafne uznał stanowisko organu odwoławczego zgodnie z którym likwidacja linii kolejowej lub jej odcinka dokonana - jak w rozpatrywanej sprawie - w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, stanowiła trwałe uniemożliwienie dokonywania przewozu osób lub rzeczy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Wskazując na przesłanki zwolnienia podatkowego określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l Sąd pierwszej instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dni 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt II FSK 1477/05, w którym wyjaśniono, że możliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy jako jedna z przesłanek koniecznych przedmiotowego zwolnienia w przypadku przemijającej przeszkody, np. w razie zawieszenia przewozu, a trwałe uniemożliwienie dokonywania przewozu następuje wówczas, gdy dochodzi do likwidacji linii kolejowej lub jej części w trybie określonym w przepisach ustawy o transporcie kolejowym. Pozostałe dwie przesłanki konieczne do zwolnienia podatkowego, to przeznaczenie budowli do ruchu pojazdów kolejowych oraz faktyczne wykorzystywanie budowli kolejowych wraz z instalacjami i urządzeniami wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji w stanie faktycznym sprawy uznał, że skoro część linii kolejowej na odcinku P. – S. została zlikwidowana na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym uchwałą zarządu P. SA Nr [...] z dnia 18 września 2001 r., to wystąpiło trwałe uniemożliwienie dokonywania przewozu, co oznacza, że budowla kolejowa nie podlega zwolnieniu podatkowemu określonemu w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Ponadto wskazano, że stan techniczny budowli był bez znaczenia.

8 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka zarzuciła:

9 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym w czasie, o którym mowa w zaskarżonej decyzji podatkowej, poprzez obciążenie podatkiem od nieruchomości gruntów, na których w roku podatkowym 2005 r. istniała linia kolejowa umożliwiająca dokonywanie przewozów, a zatem grunty i budowle podlegały zwolnieniu od podatku;

10 2) z ostrożności procesowej – w przypadku uznania zasadności twierdzeń organu podatkowego o zlikwidowaniu linii kolejowej nr [...] do 2005 roku – naruszenie – art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez opodatkowanie budowli związanych ze zlikwidowaną linią kolejową, które nie miału statusu budowli podlegającej opodatkowaniu;

11 3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 122 i art. 187 § 1 i 3 O.p., poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz przez wskazanie mylnego uzasadnienia prawnego i podstawy prawnej decyzji.

12 Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 marca 2010 r. oraz uchylenie w całości poprzedzającej decyzji Burmistrza Miasta P. w części dotyczącej określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2005 w dodatkowej kwocie 198.956,10 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów całego postępowania.

13 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów sądowych.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

15 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

16 Autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie ar. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l poprzez opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów, na których w 2005 r. istniała linia kolejowa, umożliwiająca dokonywanie przewozów, co skutkowało w ocenie autora skargi kasacyjnej zastosowaniem zwolnienia w podatku od nieruchomości gruntów i budowli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.ol. w brzmieniu obowiązującym w 2005 r., zgodnie z którym zwalnia się od podatku od nieruchomości: budowle kolejowe stanowiące całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy – wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty. Za trafne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że likwidacja linii kolejowej w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591 z późn. zm.) stanowiła trwałe uniemożliwienie dokonywania przewozu osób lub rzeczy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.ol., co skutkowało brakiem przesłanek do zastosowania zwolnienia podatkowego. Pogląd, iż możliwość dokonywania przewozu osób lub rzeczy jest jedną z przesłanek koniecznych do zwolnienia podatkowego uregulowanego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.ol. został wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt II FSK 1477/05). Trwałe uniemożliwienie dokonywanie przewozu następuje wówczas, gdy dochodzi do likwidacji linii kolejowej lub jej części w trybie określonym w przepisach cytowanej ustawy o transporcie kolejowym. Powyższy pogląd w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w składzie w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił, że skoro cześć linii kolejowej na odcinku P. – S. została zlikwidowana na podstawie art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy o transporcie kolejowym uchwałą zarządu P. SA Nr [...] z dnia 18 września 2001 r. to wystąpiło trwałe uniemożliwienie dokonywania przewozu, co oznacza, że budowla nie podlega zwolnieniu podatkowemu określonemu w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.ol.

17 Wskazać jednak należy, że przedmiotem sprawy jest określenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r., a nie kwalifikacja czy istnieją przesłanki do zastosowania zwolnienia podatkowego przedmiotowego w podatku od nieruchomości. Za uzasadniony należy zatem uznać zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.ol. poprzez opodatkowanie budowli związanych ze zlikwidowaną linią kolejową. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do sformułowanych w tym zakresie zarzutów skargi. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.ol. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Budowle bądź ich części stanowią obiekt przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości o ile spełnią kryteria wymienione w definicji zawartej w art. 1 a ust. 1 pkt 2 u.p.ol. oraz o ile związane są z działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt 2 u.pol. budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem; Zgodnie z definicją zawartą w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., budowla związana z prowadzeniem działalności gospodarczej to budowla będąca w posiadaniu przedsiębiorcy, chyba że nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

18 Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i przyjął, że linia kolejowa została zlikwidowana przed rokiem podatkowym 2005, nie dokonał jednak kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie przedmiotu sprawy – określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. Jednym z elementów konstrukcji podatku jest przedmiot opodatkowania definiowany jako zachowanie (stan) podmiotu podatkowego i obiekt tego zachowania (stanu). Prawidłowe określenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie jest możliwe bez dokonania ustaleń w zakresie przedmiotu opodatkowania. Okoliczność istnienia bądź nieistnienia budowli w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uznać należy za istotną przy określaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.

19 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 par. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.