Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., II FSK 2522/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r., II FSK 2522/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 603/17 w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz J. W. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1.Wyrokiem z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 603/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę J. W. (dalej jako "Skarżący") i uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej jako "CBOSA".

3 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

4 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie o jego uchylenie na i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zrzekł się jednocześnie rozprawy.

5 Organ zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 poz.1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów :

6 a/ prawa materialnego, tj. art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "O.p."), art. 162 § 2 O.p. oraz art. 163 § 2 O.p. w powiązaniu z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. art. 150 § 2 O.p poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo braku uprawdopodobnienia przez Skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, nie było podstaw do wydania przez organ postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

7 b/ postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

8 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli postanowienia i w konsekwencji niezasadne jego uchylenie, na skutek wadliwego przyjęcia przez Sąd, że data doręczenia decyzji jest sporna, a przekroczenie terminu do złożenia odwołania nie jest stwierdzone, pomimo wydania przez organ postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie pełnego i prawidłowego zebranego materiału dowodowego pozwalającego na wykazanie skuteczności doręczenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r., co w konsekwencji doprowadziło Sąd do wadliwego uznania, że organ naruszył przepisy postępowania,

9 2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na jego niewłaściwe zastosowanie poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia na skutek wadliwego przyjęcia przez Sąd, że organ błędnie ustalił datę doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy organ w sposób pełny i prawidłowy w okolicznościach sprawy zebrał i ocenił materiał dowodowy pozwalający na wykazanie skuteczności doręczenia decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r.,

10 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm. - dalej p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - z uwagi na niedokonanie przez Sąd prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia i wadliwe uzasadnienie wyroku, w szczególności poprzez nie zawarcie w nim pełnej i prawidłowej analizy i oceny stanu faktycznego oraz oparcie rozstrzygnięcia na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 602/17, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że ustalenia organu w zakresie skutecznego doręczenia decyzji zostały dokonane z naruszeniem przepisów postępowania, które nie zostały wskazane w uzasadnieniu wyroku,

11 4) 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nieuczynieniu zadość wymaganiom stawianym uzasadnieniu wyroku poprzez:

12 - brak wskazania jakie konkretnie przepisy prawa procesowego zostały zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszone przez organ,

13 - wadliwe przyjęcie, że organ dokonał błędnego ustalenia daty doręczenia decyzji,

14 - nie wzięciu pod uwagę oraz nie wskazaniu przyczyn pominięcia przez Sąd adnotacji na kopercie wskazującej na pozostawienie awiza w skrzynce pocztowej,

15 - brak dokonania oceny sprawy przez Sąd, tj. ograniczenie uzasadnienia wyroku do przytoczenia głównych tez wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 602/17, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd.

16 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasadzenie kosztów postępowania, a ponadto przeprowadzenie rozprawy. Dodatkowo na podstawię art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z następujących dokumentów:

17 1) Fotokopii karty nr 641 akt administracyjnych wykonanej w dniu 31 sierpnia 2016 r. w siedzibie Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie

18 2) Fotokopii karty nr 642 akt administracyjnych wykonanej w dniu 31 sierpnia 2016 r. w siedzibie Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie

19 - na okoliczność braku prawidłowego doręczenia decyzji z dnia 24 lutego 2016r. określającej Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok.

20 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje:

21 Mając na względzie §1 pkt 2 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn.zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

22 3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

23 Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

24 3.2. W punkcie wyjścia należy wskazać, że równolegle z postępowaniem w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania toczyło się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Te dwa postępowania są ściśle ze sobą powiązane, albowiem ustalenie i stwierdzenie w tym drugim postępowaniu, że miało miejsce uchybienie terminowi, stanowi punkt wyjścia i czyni zasadnym rozpoznanie podania o przywrócenie terminu.

25 Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II FSK 2521/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 602/17 uchylającego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

26 Analizując relacje jakie zachodzą między postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem w sprawie odmowy przywrócenia terminu, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt I FSK 2288/15, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim).

27 3.3. Należy zauważyć, że z art. 162 § 1 i § 2 O.p. wynika, że podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o jego przywrócenie. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się powszechnie akceptowany w orzecznictwie obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w zw. z § 3 O.p.

28 3.4. Dopiero ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez organ odwoławczy, pozwoli na uzyskanie odpowiedzi na pytanie czy do uchybienia tego w ogóle w sprawie doszło, zaś podjęte rozstrzygnięcie stanowić będzie punkt wyjścia rozważań, czy w takim stanie rzeczy zaistniała przesłanka do złożenia wniosku o jego przywrócenie określona w art. 162 § 1 O.p. W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do złożenia odwołania nie bada się prawidłowości doręczenia decyzji dlatego zarówno zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej jak i wniosek dowodowy zawarty w odpowiedzi na nią dotyczące tego zagadnienia nie mogą być przedmiotem merytorycznej oceny Sądu w przedmiotowym postępowaniu.

29 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nietrafne zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. art. 162 § 1 i §2 O.p. oraz art. 163 § 2 O.p. w powiązaniu z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. art. 150 § 2 O.p.

30 4. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 tej ustawy.

31 Marek Olejnik Jan Rudowski Antoni Hanusz