Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2018 r., II FSK 2309/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2018 r., II FSK 2309/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 548/16 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2017 r., VII SA/Wa 548/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. K.(zwanej dalej skarżącą) na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2016 r. w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej.

3 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że zaskarżoną decyzją z dnia 8 stycznia 2015 r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej utrzymał w mocy decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2015 r. dotyczącą odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł przy jednoczesnym rozłożeniu zapłaty niniejszej kwoty na 25 rat miesięcznych, która to opłata została nałożona na skarżącą postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 lipca 2015 r. z tytułu dobudowy do budynku mieszkalnego pomieszczenia z basenem bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Wniosek podyktowany był trudną sytuacją finansową skarżącej. Po przeanalizowaniu dosłanych dokumentów organ uznał, że w sprawie nie zachodzi zarówno ważny interes podatnika, jak też ważny interes publiczny, które uzasadniają umorzenie opłaty legalizacyjnej. Mimo, że w rozpatrywanym okresie udokumentowane wydatki strony przewyższały uzyskiwane przez nią dochody, tym niemniej biorąc pod uwagę ogólną sytuację strony, należało ją ocenić jako dobrą

4 i stabilną, bowiem strona uzyskuje stałe i pewne dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie Minister Finansów uznał, że obecna sytuacja finansowa strony nie pozwala na jednorazową zapłatę opłaty legalizacyjnej, jednakże pozwala na regulowanie zobowiązania w systemie ratalnym. Organ ocenił, że za takim rozwiązaniem przemawia zarówno interes społeczny, jak i interes strony.

5 3. Powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

6 - art. 67a § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 – zwanej dalej: ord. pod) w związku z art. 49c ustawy

7 z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.- zwanej dalej: u.Pr.bud.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że "ważny interes podatnika" w okolicznościach niniejszej sprawy nie uzasadnił umorzenia należności w całości. Tymczasem kondycja finansowa skarżącej była dobra dopóki jej mąż pracował i był zdrowy. Obecnie sytuacja zmieniła się diametralnie, czego zdaniem skarżącej organ nie uwzględnił;

8 - art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – zwanej dalej: k.p.a.), art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie zasad z nich wynikających poprzez pominięcie argumentacji podnoszonej przez odwołującą

9 i nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu.

10 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte

11 w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

12 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Wskazał, że przedmiotem kontroli sądu była decyzja Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 6 listopada 2015 r. odmawiająca umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł przy jednoczesnym rozłożeniu ww. kwoty na 25 rat miesięcznych ustalonej postanowieniem. Sąd I instancji zauważył, że według oświadczenia skarżącej z dnia 3 września 2015 r. średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym strony wynosił 2.936,83 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę daje 489,47 zł. W wyjaśnieniu złożonym w dniu 13 października 2015 r. skarżąca podała, że dochód miesięczny jest bardzo zróżnicowany: z usług pogrzebowych waha się w granicach 4.000 zł – 6.000 zł, z kwiaciarni dochód wynosi 1.500 zł – 2.000 zł. Skarżąca nie podała dochodu z usług kosmetycznych.

13 Natomiast na podstawie wyciągu bankowego PKO BP za okres od dnia 1 do dnia 30 września 2015 r. organ ustalił, że wpływy z usług pogrzebowych w miesiącu wrześniu wynosiły 11.440,00 zł, a wpływy z opłaty za mieszkanie wyniosły 2.600,00 zł - pomimo oświadczenia wnioskodawczyni, że nie posiada żadnego mieszkania.

14 Na podstawie przedłożonego przez stronę wyciągu bankowego organ ustalił, że skarżąca posiada rachunek bankowy ze stanem środków na dzień 3 września 2015 r. (tj. dzień złożenia wniosku) w kwocie 6.478,21 zł. Ponadto skarżąca posiada rachunek bankowy, który prowadzony jest w ramach działalności gospodarczej, na którym zadłużenie ustalone na dzień 2 października 2015 r. wynosi 192.991,31 zł.

15 Zdaniem sądu I instancji organ dokonał trafnej oceny zgromadzonego

16 w sprawie materiału dowodowego oraz wyjaśnił okoliczności sprawy w kontekście przesłanek udzielenia ulgi. Sytuacja finansowa strony jest stabilna i nie zagraża egzystencji jej rodziny w przypadku rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej. Sąd zaznaczył, że to sama skarżąca wnioskowała o rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej w przypadku odmowy jej umorzenia.

17 W ocenie sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.

18 5. Powyższy wyrok skarżąca zaskarżyła w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:

19 1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.- zwanej dalej: p.p.s.a.) - poprzez jego zastosowanie i niedostrzeżenie naruszenia przez organy art. 7 i art. 11 § 1, art. 15, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy te nie zwróciły uwagi, że kwoty, które wpływają na rachunek skarżącej są w dużej mierze przeznaczone na organizowanie pogrzebów i nie stanowią jej zarobku;

20 2) art. 151 p.p.s.a. - poprzez jego zastosowanie i niedostrzeżenie naruszenia przez organy art. 67a § 1 pkt 1 i 3 ord. pod. w związku z art. 49c) u.Pr.bud. i przyjęcie, że "ważny interes podatnika" w okolicznościach niniejszej sprawy nie uzasadnił umorzenia należności w całości, podczas gdy kondycja finansowa skarżącej była dobra, dopóki jej mąż pracował i był zdrowy. Obecnie sytuacja zmieniła się diametralnie, czego organy i sąd nie uwzględniły.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

23 6. Należy wskazać, że z jednolitej linii orzeczniczej NSA – zapoczątkowanej wyrokami jeszcze z dnia 23 kwietnia 2013 r., II FSK 2072/12 - wynika, iż opłata legalizacyjna nie jest tożsama w swym charakterze z zobowiązaniem podatkowym. Podatek jest świadczeniem przymusowym, nakładanym jednostronnie. Opłata legalizacyjna jest zaś tylko pewną propozycją organu. Organ proponuje bowiem: jeżeli podatnik uiści opłatę legalizacyjną, wtedy nie ma konieczności rozebrania stworzonej konstrukcji. Można tej opłaty nie uiszczać i w rezultacie należy rozebrać, co zostało wzniesione bez uzyskania stosownego pozwolenia. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie jest przymusowe; opłata legalizacyjna nie zostanie przymusowo wyegzekwowana. Podmiot ma wybór. Wybór dany podatnikowi ma określone konsekwencje, ale organ nie można go narzucić. Nie jest to wybór iluzoryczny, wszystko zależy od okoliczności sprawy.

24 Przy podatku zaś wyboru uiszczenia go nie ma- podatek ma charakter przymusowy, w razie nieuiszczenia zostanie przymusowo wyegzekwowany. Opłata legalizacyjna jest dobrowolna. Tym samym podatek i opłata legalizacyjna nie są dokładnie takimi samymi instytucjami. To ma swoje konsekwencje. Nie wszystkie przepisy, które mają zastosowanie do podatków – będą miały zastosowanie wobec opłaty legalizacyjnej. Do opłaty legalizacyjnej – właśnie ze względu na jej dobrowolny charakter, odróżniający ją od podatku – nie ma zastosowania art. 67a) ord. pod. Nie można dobrowolnej opłaty umorzyć. Skoro dany podmiot z własnej woli zobowiązał się do uiszczenia w określonej wysokości opłaty legalizacyjnej, to to zobowiązanie jest wiążące i nie ma konieczności umarzania go. Zobowiązujący się wiedział bowiem do czego się zobowiązuje – znał wysokość kwoty, którą zobowiązał się uiścić; wiedział, na co się godzi.

25 Wobec takiego – od wielu lat prezentowanego przez NSA - stanowiska niezasadne byłoby umorzenie opłaty legalizacyjnej. Bez względu na to, co wynika

26 z treści przedłożonych dokumentów i jak zmieniła się sytuacja życiowa podatnika - niemożliwe jest umorzenie opłaty legalizacyjnej. Organy nie mogły naruszyć przepisów postępowania z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, bowiem stosowały w sprawie ustawę – Ordynacja podatkowa. Wbrew temu, co twierdzi strona wnosząca skargę kasacyjną organ orzekł mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli – zastosował obowiązujące przepisy,

27 co trafnie sąd I instancji zaaprobował. Dopiero bowiem, gdyby organ

28 w sposób uznaniowy stosował przepisy bezwzględnie obowiązujące, doprowadziłby w sprawie do naruszenia interesu społecznego. W interesie społecznym leży, by ład prawny został zachowany i ten sam przepis wobec osób znajdujących się w takich samych sytuacjach stosować w jednakowy sposób – bez wyjątków. Okoliczność, że oczekiwanie strony w sprawie było inne nie przekreśla tego, iż organ prawidłowo sprawę rozstrzygnął, co sąd I instancji zasadnie zaakceptował. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy uznać zarzut skargi kasacyjnej, zgodnie

29 z którym organ naruszył zasadę przekonywania, za niezasadny.

30 7. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.