Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2020 r., II FSK 2287/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2020 r., II FSK 2287/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 718/18 w sprawie ze skargi G. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 28 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę G. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 25 kwietnia 2018 r. wydaną w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

3 Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że wymienioną wyżej decyzją organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z 6 grudnia 2017 r. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 28 grudnia 2017 r. w trybie art. 150 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Odwołanie G. T. wpłynęło do organu 12 lutego 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący podał, że od kilku lat cierpi na zaburzenia natury psychicznej, od grudnia nastąpiła u niego remisja choroby i całkowicie wyeliminowała go z życia społecznego. Na tą okoliczność przedłożył zaświadczenie lekarskie z 12 lutego 2018 r. Podał też, że o decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. dowiedział się 5 lutego 2018 r. podczas przeglądania akt sprawy.

4 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie powołując się na przepis art. 162 § 1 i § 2 o.p. stwierdził, że skarżący nie wskazał uzasadnionego powodu uchybienia terminowi. Również nie dochował terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny na złożenie wniosku o jego przywrócenie.

5 Samo stwierdzenie choroby nie jest wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Nawet jeśli twierdzenie podatnika o jego chorobie jest wiarygodne należy stwierdzić, czy była to przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia oraz czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. Choroba skarżącego nie była nagłą, nie przeszkodziła mu w odebraniu 5 grudnia 2017 r. kierowanej do niego korespondencji. Także 5 lutego 2018 r. podatnik stawił się w siedzibie Urzędu Skarbowego.

6 W skardze G. T. podniósł zarzut naruszenia:

7 – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;

8 – art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji;

9 – art. 162 § 1 i § 2 o.p. przez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

10 Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji nie budziła wątpliwości. Następnie Sąd stwierdził, że w tej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. Skarżący w grudniu 2017 r. i styczniu 2018 r. dokonywał odbioru przesyłek w tym także w urzędzie pocztowym. Ani organ, ani Sąd nie kwestionują choroby skarżącego. Podane wyżej okoliczności pokazują, że mimo choroby skarżący był w stanie odbierać przesyłki do niego adresowane. Według Sądu skarżący, mający świadomość swojej choroby, możliwych jej zaostrzeń, dokładając należytej staranności mógł ustanowić pełnomocnika.

11 Skarżący, działający za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego – złożył skargę kasacyjną, zaskarżając wskazany powyżej wyrok w całości. Bez podania podstaw zaskarżenia domagał się uchylenia wyroku w całości, zarzucając mu naruszenie:

12 – art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo że nie dokonano wszechstronnego zbadania sprawy art. 7a k.p.a. przez niewyczerpujące wyjaśnienie treści co do normy prawnej, a w razie wątpliwości – nierozstrzygnięcie ich na korzyść strony,

13 – art. 86 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie,

14 – art. 162 ust. 1 o.p. przez nietrafne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

15 W uzasadnieniu podniesiono, że objawy choroby psychicznej mogą wiązać się z utratą rozpoznania przez osobę chorą sytuacji, w której się znajduje. Gdyby nawet skarżący dysponował wiedzą o wydanej decyzji i poznał jej treść, to nie oznacza, że mógłby realizować swoje uprawnienia procesowe. Do czynności takich niezbędna jest sprawność intelektualna, a tą może wyłączać choroba psychiczna. Zatem stan zdrowia skarżącego może być wystarczającą przesłanką do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.

16 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie.

19 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie wystąpiła.

20 Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

21 – naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 1784 p.p.s.a.), zaś jej granice wyznaczają wskazane w niej podstawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego bądź procesowego określa granice kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa domyślać się lub uzupełniać argumentacji skargi kasacyjnej. Podstawy skargi kasacyjnej muszą być przytoczone precyzyjnie, bo to wyznacza granice kontroli, których NSA przekroczyć nie może. Niedopuszczalne jest badanie przez ten Sąd, czy Sąd pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.

22 Zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie wykazujące, że mają one usprawiedliwioną podstawę. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne (zob. np. wyroki NSA z 26 października 2010 r. sygn. akt I FSK 1663/09; z 18 grudnia 2019 r. I GSK 518/17; z 27 listopada 2019 r. I GSK 648/17 oraz uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09; wszystkie cyt. orzeczenia dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

23 Skarga kasacyjna G. T., nie mając usprawiedliwionych podstaw, nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

24 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ona niezasadna przede wszystkim ze względów formalnych. Na wstępie niniejszych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił zasadnicze przesłanki prawidłowo sformułowanej skargi kasacyjnej.

25 Przedmiotowa skarga kasacyjna zawiera wady, które pozwalają poddać zaskarżony wyrok ......... tylko w takim zakresie, który wynika z jej uzasadnienia.

26 Skarżący nie wskazał w skardze kasacyjnej podstawy, w ramach której stawia zarzut naruszenia przywołanych na wstępie przepisów. Podstawy kasacyjne są wskazane w art. 174 p.p.s.a. Strona wnosząca skargę kasacyjną ma wskazać, w ramach której podstawy z cyt. wyżej przepisu p.p.s.a. stawia zarzuty.

27 Skarżący kasacyjnie stawia zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. – takiego przepisu w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma. Art. 1 p.p.s.a. nie zawiera paragrafów 1 i 2.

28 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut zawarty w pkt 1 komparycji skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie wielu przepisów p.p.s.a. i k.p.a. (w tym wskazanego wyżej art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a.) przez niedokonanie "wszechstronnego zbadania sprawy art. 7a k.p.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie treści co do normy prawnej, a w razie wątpliwości nierozstrzygnięcie ich na korzyść strony" jest sformułowana w sposób niedający możliwości rzetelnego stwierdzenia czego dotyczy. Art. 7a k.p.a. zawiera dwie jednostki redakcyjne, tj.: § 1 i § 2. Powołanie ogólnikowo art. 7a nie pozwala na jakąkolwiek analizę ww. zarzutu.

29 Tak samo sformułowany jest zarzut naruszenia ogólnie art. 86 p.p.s.a. Ten przepis zawiera trzy paragrafy.

30 Należy przypuszczać, że zarzut naruszenia art. 162 ust. 1 Ordynacji podatkowej dotyczy naruszenia art. 162 § 1 tej ustawy, wynika to z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Jednak niezależnie od powyższego, nawet przy formalnej poprawności skargi, należałoby uznać, że merytorycznie jest on niezasadny.

31 Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu.

32 W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowana prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z 6 grudnia 2017 r. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. uchybiony termin należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło nie z jego winy. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) stwierdzenia o jakimś fakcie. Brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności w toku postępowania podatkowego powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uzasadniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy można mówić tylko w przypadku, gdy dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Wiąże się to z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie – przywrócenie terminu jest niemożliwe (por. wyroki NSA z 4 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 764/17; z 25 kwietnia 2017 r. I FSK 1756/15).

33 Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą w dokonaniu czynności. Zwolnienie lekarskie nie oznacza automatycznie potwierdzenia braku winy w niedochowaniu terminu. Okoliczność choroby skarżącego – a właściwie jej nawrotu – nie stała na przeszkodzie, aby w tym samym okresie G. T. odbierał inne przesyłki (również w siedzibie urzędu pocztowego), zapoznawał się z decyzją organu podatkowego, pismami pełnomocnika w siedzibie Urzędu Skarbowego. Zatem strona skarżąca miała możliwość dokonania również czynności, której dotyczy ta sprawa. Okoliczność ta została prawidłowo oceniona przez WSA w Krakowie.

34 Słusznie również Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący mając świadomość swojej choroby, która nie była nagła i możliwość jej zaostrzeń, dokładając należytej staranności powinien ustanowić pełnomocnika. Okoliczność podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że objawy choroby psychicznej mogą wiązać się z brakiem możliwości rozpoznania sytuacji, w której osoba chora się znajduje, tym bardziej uzasadnia stanowisko Sądu w tej sprawie. Właśnie taka sytuacja wymaga zabezpieczenia się przed negatywnymi skutkami w okresie nasilenia choroby.

35 Sąd prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z 6 grudnia 2017 r.

36 Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.