Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., II FSK 2218/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., II FSK 2218/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1297/15 w sprawie ze skargi H.A.D. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1. oddalić skargę kasacyjną; 2. zasądzić od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz H.A.D. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1297/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę H.A.D. i uchylił postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 26 lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

3 Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

4 Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z 12 października 2012 r. ustalił odpowiedzialność Skarżącego jako członka zarządu za zaległości M. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od 2007/12 do 11/2008 r. w kwocie głównej 136 122 zł. Korespondencja zawierająca ww. decyzję, skierowana na adres w K., po dwukrotnym powiadomieniu adresata (16 października 2012 r. i 23 października 2012 r.) została zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".

5 W dniu 14 kwietnia 2014 r. Skarżący złożył od ww. decyzji odwołanie, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie Skarżącego, doręczenie decyzji było nieskuteczne z uwagi na wysłanie jej na adres, pod którym od wielu lat nie mieszka. Z tej samej przyczyny wadliwie zostało adresowane postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego przez Prezesa Zarządu PFRON oraz zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego na podstawie art. 200 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa). Skarżący od wielu lat zamieszkuje w B., w związku z tym wskazana wyżej korespondencja została wadliwie doręczona na adres w K.. Doszło do sytuacji, w której uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia jest wynikiem braku wiedzy Skarżącego, co do faktu wydania aktu administracyjnego, od którego przysługuje ten środek.

6 Postanowieniem z 26 lutego 2015 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania, wskazując, że organ pierwszej instancji wysłał decyzję listem poleconym na adres Skarżącego widniejący w Centralnej Bazie RCIPESEL, udostępniony organowi przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zaznaczył, że organ I instancji w piśmie z 30 kwietnia 2014 r. wskazał, że adres ten został sprawdzony przed wszczęciem postępowania 26 stycznia 2012 r. oraz 23 kwietnia 2014 r. i stanowi adres zameldowania Skarżącego na pobyt stały od 4 lutego 1999 r. Doręczyciel przesyłek listowych tam adresowanych nie dokonywał adnotacji, że adresat wyprowadził się (przesyłki awizowano). Zdaniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej okoliczności te należy uznać za obiektywne przesłanki pozwalające stwierdzić, iż nie nastąpiła zmiana adresu zamieszkiwania Skarżącego. W chwili wysyłania decyzji, organ dysponował jedynie dotychczasowym adresem i pod ten adres zobowiązany był kierować wszelką korespondencję. Uzyskanie przez organ informacji o wskazanym w odwołaniu adresie, nie spowodowało konieczności powtórnego wysłania decyzji na ten adres. Minister uznał, że Skarżący nie wykazał przesłanki z art. 162 § 1 O.p. umożliwiającej przywrócenie stronie wnioskowanego terminu tj. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

7 Powyższe rozstrzygnięcie Skarżący zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

8 Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że spór między stronami sprowadza się do kwestii czy decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 12 października 2012 r. została skutecznie doręczona, a przez to weszła do obrotu prawnego w dniu 23 października 2012 r., czy też taki skutek w tym dniu nie nastąpił. Jest to kwestia pierwotna, gdyż doręczenie decyzji warunkuje w ogóle jakiekolwiek rozważania dotyczące najpierw uchybienia terminowi, a później zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd administracyjny pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej rozpatrując wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 12 października 2012 r. najpierw postanowieniem z dnia 26 lutego 2015r. (będącym przedmiotem skargi w niniejszej sprawie) odmówił przywrócenia tego terminu, a następnie postanowieniem z dnia 11 marca 2015 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu nie jest to działanie prawidłowe. Sąd bowiem opowiada się za stanowiskiem wyrażonym w wyrokach z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 112/08 i z dnia 23 listopada 2007r., sygn. akt II FSK 1316/06, a zwłaszcza w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1443/11 (wszystkie dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). W związku z tym kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest otwarta i pierwotna w stosunku do kwestii odmowy przywrócenia terminu odwołania. A zatem organ będzie zobowiązany do uwzględnienia powyższych rozważań Sądu najpierw w postępowaniu w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a następnie przeanalizowania wniosku Skarżącego w aspekcie przesłanek określonych w art. 162 i 163 Ordynacji podatkowej w ramach postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do jego wniesienia.

9 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

10 1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 i 2 i art. 163 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że organ bezpodstawnie zastosował art. 162 i art. 163 Ordynacji podatkowej,

11 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 i 2 i art. 163 § 1 i 2 o.p. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony, podczas gdy złożenie przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania -powodowało, że do czasu rozstrzygnięcia tego wniosku organ nie mógł wydać postanowienia -stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania,

12 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 w zw. z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 i § 4 Ordynacji podatkowej.

13 Minister wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz Ministra od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

14 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od Ministra zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

17 Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez WSA w Warszawie było postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie zostało podjęte w ramach postępowania incydentalnego prowadzonego na wniosek Skarżacego w trybie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

18 Podkreślenia wymaga okoliczność, że we wniosku o przywrócenie terminu Skarżący wskazał wyłącznie na okoliczności sugerujące wadliwość doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Zarzut ten pozostaje jednak w logicznej sprzeczności z istotą środka procesowego, który Strona zdecydowała się wykorzystać w postępowaniu. Z jednej strony Skarżący argumentuje bowiem, że w sprawie nie dokonano skutecznego doręczenia decyzji podatkowej, z drugiej zaś przekonuje o zasadności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgłaszanie tego typu zarzutu w ramach postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu jest nielogiczne, gdyż uznanie, że decyzji nie doręczono, prowadziłoby do wniosku, iż termin w ogóle nie rozpoczął swego biegu, w konsekwencji zaś nie mogło dojść również do jego uchybienia. Zgłaszanie tego rodzaju zarzutu w ramach postępowania incydentalnego w przedmiocie przywrócenia terminu jest zatem niecelowe. Nie można motywować takiego wniosku również "ostrożnością procesową", bowiem przedstawiona argumentacja podważa sam sens zgłoszonego wniosku.

19 Powyższej okoliczności – na którą zwrócił uwagę sąd administracyjny pierwszej instancji - nie dostrzegł ani Skarżący, ani organ. Raz jeszcze podkreślić należy, że uznanie za trafny argumentu o nieskuteczności doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej, skutkowałoby koniecznością akceptacji jego procesowej konsekwencji, tj. że termin do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczął biegu, a wniosek o jego przywrócenie należałoby ocenić jako bezprzedmiotowy, a wobec tego zbędny. Sąd administracyjny pierwszej instancji trafnie wskazał, że "kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest otwarta i pierwotna w stosunku do kwestii odmowy przywrócenia terminu odwołania (por. str. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2) tej ustawy.