Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2018 r., II FSK 2204/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2018 r., II FSK 2204/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA del. Dominik Gajewski (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej [...] "K." S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 723/15 w sprawie ze skargi [...] "K." S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1.1. Wyrokiem z 7 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (I SA/Gl 723/15) oddalił skargę [...] "K." S.A. z siedzibą w K. (nazywanej dalej Spółką) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 6 maja 2015 r. Jako podstawę prawną wskazano art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.").

3 1.2. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny. Decyzją z 16 stycznia 2015 r. Prezydent Miasta Z. określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 r.

4 1.3. Po rozpoznaniu odwołania Spółki, wspomnianą na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że decyzja Prezydenta Miasta została wydana w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 kwietnia 2014 r. (I SA/Gl 1661/13), uchylającym wcześniejsze decyzje organów w tej sprawie. Dalej zaś organ wyjaśnił, że w wyroku tym sąd przedstawił wiążącą organy wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 19 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej jako "u.p.o.l."). Z wykładni tej wynika, że zwolnieniu podlegają budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej posiadające cechy wymienione w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Natomiast zawarte w tym przepisie odesłanie do ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., nr 16, poz. 94 ze zm.) dotyczy wyłącznie wskazania określonej infrastruktury, której budowle korzystają ze zwolnienia podatkowego. Tylko bowiem budowle wchodzące w skład takiej infrastruktury w badanym roku podatkowym podlegały zwolnieniu podatkowemu.

5 2.1. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka podniosła zarzut naruszenia między innymi:

6 - art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z przepisami ustawy o transporcie kolejowym oraz dyrektywy 91/440/EWG poprzez brak jego wykładni i niewłaściwe zastosowanie, w tym w zakresie pojęcia posterunków nastawni kolejowych i ich przynależności do linii kolejowej oraz pojęcia budowli w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej;

7 - art. 170 P.p.s.a. poprzez proste przyjęcie, iż przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

8 2.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

9 3.1. Wskazując na art. 153 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w sprawie zapadł wcześniej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 kwietnia 2014 r. (I SA/Gl 1661/13). W wyroku tym przedstawiono wiążącą dla Sądu rozpoznającego niniejszą skargę wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Biorąc pod uwagę związanie oceną prawną przedstawioną w tym wyroku zarzut naruszenia wspomnianego przepisu, sformułowany w powiązaniu z przepisami ustawy o transporcie kolejowym oraz dyrektywy 91/440/EWG, należało ocenić jako niezasadny.

10 Jako chybiony należało również uznać zarzut naruszenia art. 170 P.p.s.a., ponieważ przepis ten nie stanowił podstawy związania organów podatkowych prawomocnym wyrokiem sądu. Obowiązek uwzględnienia wskazań co do dalszego postępowania oraz oceny prawnej zawartej we wspomnianym wyroku wynika bowiem z art. 153 P.p.s.a. Przy czym Sąd pierwszej instancji zauważył, że przyczyną uchylenia wyrokiem z 15 kwietnia 2014 r. wcześniejszych rozstrzygnięć organów były uchybienia dotyczące ustaleń faktycznych co do gruntu zajętego na budowle, a nie samych sporny obiektów budowlanych. W ocenie sądu, wskazania te zostały uwzględnione w kontrolowanych rozstrzygnięciach organów podatkowych.

11 4.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

12 - art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. w zw. z art. 4 pkt 1, 1a i 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz przepisów dyrektywy 91/440/EWG poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

13 - brak wykładni pojęcia "budowla kolejowa" i wyłączenie z tego pojęcia budynków nastawni i posterunków kolejowych;

14 - art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

15 W skardze kasacyjnej wskazano również na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 P.p.s.a. polegające na prostym przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie.

16 4.2. Pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpoznanie skargi, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

17 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 3.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

19 3.2. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół zakresu zwolnienia od podatku od nieruchomości przewidzianego w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Zdaniem Spółki, budynki nastawni oraz posterunki kolejowe mieszczą się w granicy pojęcia "infrastruktury kolejowej", którym posłużono się we wspomnianym przepisie, ponieważ stanowią one nierozerwalny element składowy linii kolejowych. Bez tych obiektów linia kolejowa przestałaby pełnić swoją funkcję, a co za tym idzie przestałaby być linią kolejową. W swojej argumentacji pełnomocnik strony odwołał się między innymi do ustawy o transporcie kolejowym, jak również art. 3 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym linie kolejowe należy uznać za budowle.

20 3.3. Rzecz jednak w tym, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1661/13. W wyroku tym, badając podniesiony przez Spółkę zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., Sąd stwierdził, że przepis ten "nie zwalnia od podatku całej «infrastruktury kolejowej», lecz tylko tworzące ją budowle i zajęte pod nie grunty. Po wtóre, art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. nie odsyła do przepisów o transporcie kolejowym w zakresie rozumienia pojęcia «budowla», jako że sama ustawa podatkowa (w związku z regulacjami Prawa budowlanego) to pojęcie definiuje. Wskazany przepis odsyła natomiast do ustawy o transporcie kolejowym w zakresie rozumienia «infrastruktury kolejowej», ale tylko w kontekście określenia kategorii budowli, które podlegają zwolnieniu podatkowemu. Celem omawianego odesłania do «przepisów o transporcie kolejowym» jest ograniczenie zwolnienia podatkowego (na tej podstawie) tylko do budowli, które wchodzą w skład infrastruktury kolejowej. W konsekwencji, analizowanemu zwolnieniu podatkowemu nie podlegają: a) budynki, nawet jeśli stanowią element tej infrastruktury, b) budowle, które nie wchodzą w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu regulacji ustawy o transporcie kolejowym." Oznacza to, że w przywołanym prawomocnym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gliwicach przyjął, że budynki wchodzące w skład infrastruktury kolejowej zostały wyłączone z zakresu omawianego zwolnienia podatkowego. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego i uznał zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. za niezasadny. Co istotne, Sąd przyjął przy tym, że "w tym aspekcie, ustalenia faktyczne organów podatkowych są kompletne, co upoważnia Sąd do weryfikacji zastosowania przez organy podatkowe prawa materialnego."

21 Natomiast przyczyną uchylenia pierwotnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego były uchybienia dotyczące ustalenia stanu faktycznego obejmujące kwestię gruntów zajętych pod budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej. Z akt sprawy wynika jednak, że w tej części ponowne rozstrzygnięcie organu nie było kwestionowane przez Spółkę.

22 3.4. Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

23 Przedstawiona w przywołanym wyroku ocena prawna dotyczy wykładni konkretnego przepisu, jest ściśle i logicznie związana z określonym rozstrzygnięciem, jak również jasna w swojej treści – a co za tym idzie, spełnia wymogi określone w art. 153 P.p.s.a. Oznacza to, że oceniając zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 maja 2015 r. Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do uwzględnienia wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. przedstawionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z 15 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1661/13.

24 W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się żadnych uchybień. Sąd pierwszej instancji prawidłowo odwołał się w motywach wyroku do rozstrzygnięcia wydanego 15 kwietnia 2014 r., wskazując przy tym, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. jest związany przedstawioną w nim oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

25 Strona skarżąca nie wykazała natomiast, aby od tej oceny Sąd pierwszej instancji odstąpił. Zamiast tego pełnomocnik Spółki stara się podważyć znaczenie prawne tego wyroku argumentując, że "nieuzasadnione wydaje się przywiązywanie uwag do rzekomej oceny prawnej i wskazań tego Sądu w części dotyczącej budynków nastawni i posterunków kolejowych". Dalej zaś stwierdził, że "sugerowana" przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wykładnia "nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego, jak i racjonalnego (s. 6 skargi kasacyjnej). Skoro Spółka nie zgadza się z przedstawioną we wspomnianym wyroku wykładnią art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., mogła ten wyrok zaskarżyć. Na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocny wyrok – wiążący organy podatkowe, Sąd pierwszej instancji, jak również Naczelny Sąd Administracyjny – podważanie trafności zawartej w nim wykładni przepisów prawa materialnego jest jednak spóźnione.

26 3.5. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.