Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r., II FSK 2048/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r., II FSK 2048/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1337/13 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 24 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1337/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 24 września 2013 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r.

3 2. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że wyrokiem z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 415/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 4 marca 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 28 października 2010 r. określającą skarżącemu wymiar podatku za rok 2010 w kwocie 47 440,00 zł. Sąd wskazał, iż w sprawie nie został wyjaśniony i ustalony stan faktyczny dotyczący znajdujących się na terenie działki budynków.

4 Organ odwoławczy decyzją z dnia 18 stycznia 2012 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania celem ustalenia ilości i powierzchni znajdujących się na działce budynków.

5 Organ pierwszej instancji biorąc pod uwagę wskazania organu odwoławczego, przeprowadził ponowne postępowanie podatkowe, w toku którego w dniu 20 marca 2013 r. dokonał oględzin nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania, w których uczestniczyła strona postępowania oraz aktualny właściciel nieruchomości. Organ podatkowy zgromadził następujący materiał dowodowy: dopuszczone jako dowód akt notarialny z 30 września 2004 r. oraz opinię z oględzin z 21 września 2010 r., ekspertyzę techniczna sporządzoną na zlecenie podatnika dotyczącą oceny technicznej budynków zlokalizowanych na działce, wypis z rejestru gruntów z 4 marca 2009 r. i 28 marca 2012 r., decyzję Starosty S. z 12 lutego 2013 r. o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków dla ww. nieruchomości, dokumentację fotograficzną, oświadczenie skarżącego z 2009 r., iż w budynkach nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Decyzją z dnia 19 kwietnia 2013 r. organ pierwszej instancji ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na kwotę 41 527 zł za 9 miesięcy 2010 r., opodatkowując działkę gruntu oznaczoną jako pozostałe - zabudowane o pow. 24 314 m2 w kwocie 5 349,08 zł oraz budynki pozostałe o łącznej powierzchni 7 755,12 m2 w kwocie 50 020,52 zł. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że na terenie działki nr [...] znajdują się cztery budynki o nr ew. [...], znajdujące się w złym stanie technicznym, ale które nie straciły cech budynku określonych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) i odpowiadają definicji przedmiotu opodatkowania z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz.613, ze zm, dalej: "u.p.o.l."), a także ustalono powierzchnię dwóch wielokondygnacyjnych elewatorów zbożowych na 3 873 m2 każdy.

6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 24 września 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do uznania zarzutów strony za zasadne, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji. Organ zaznaczył, iż bez znaczenia prawnego pozostaje sposób użytkowania jak i zły stan techniczny budynków. Kolegium za bezpodstawne uznały twierdzenia podatnika, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] stanowi grunt gospodarstwa rolnego, wobec tego, że z ewidencji gruntów i budynków wynika, że działka ta posiada oznaczenie symbolem Ba - grunty zabudowane i zurbanizowane - tereny przemysłowe, wskazując, że organ przy ustalaniu wymiaru podatku jest związany danymi wynikającymi z ewidencji i tylko zmiana zapisów w ewidencji w stosownym trybie może skutkować zwolnieniem z opodatkowania gruntów rolnych.

7 3. W skardze na decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 3 oraz art. 7 ust. 1 u.p.o.l., art. 122, art. 180 § 1, art. 181 art. 187 § 1 i 2, art. 188, a także art. 299 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.; dalej "O.p.").

8 4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

9 5. We wskazanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. związany jest wyrokiem tego Sądu z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 415/11, w którym za prawidłowe uznał stanowisko organów podatkowych obu instancji, że grunt objęty opodatkowaniem wbrew stanowisku skarżącego nie jest gruntem rolnym a budynek nie jest budowlą. Zdaniem Sądu do czasu ewentualnej zmiany sposobu zakwalifikowania posiadanych przez skarżącego gruntów, budynków, organ podatkowy orzekając o wysokości przedmiotowego podatku zobowiązany był uwzględnić dotychczasowy zapis w ewidencji gruntów i kartotece budynków, a mianowicie że skarżący jest posiadaczem gruntów o klasyfikacji Ba i budynków produkcyjnych, usługowych, gospodarczych dla rolnictwa. Sąd nie podzielił również stanowiska prezentowanego przez skarżącego co do zwolnienia od opodatkowania budynków na mocy art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. albowiem jak zasadnie podniosły organy podatkowe zwolnienie to dotyczy budynków gospodarczych położonych na gruntach rolnych.

10 Zdaniem Sądu organ uwzględniając wskazania zawarte ww. wyroku prawidłowo opodatkował działkę gruntu oznaczoną jako pozostałe - zabudowane o pow. 24 314 m2 oraz budynki pozostałe o łącznej powierzchni 7 755,12 m2.

11 6. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") naruszenie przepisów:

12 – postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 229, oraz art. 191 O.p., polegające na nie uwzględnieniu przez Sąd pierwszej instancji skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji organu, a tym samym brak kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia organu drugiej instancji, w sytuacji, gdy organy obu instancji przy wydawaniu decyzji naruszyły przepisy proceduralne poprzez wadliwe (sprzeczne z zasadą prawdy-obiektywnej) przeprowadzenie postępowania dowodowego, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady uznania administracyjnego przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące dokonaniem całkowicie dowolnej oceny dowodów; a także;

13 – prawa materialnego w postaci art. 7 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. poprzez brak zastosowania względem obiektów położonych na nieruchomości skarżącego, stanowiących budynki gospodarcze, zwolnienia od podatku od nieruchomości;

14 – prawa materialnego w postaci art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez ustalenie wymiaru podatku od nieruchomości należnego za obiekty usytuowane na nieruchomości skarżącego, stanowiące budowle w rozumieniu prawa budowlanego budowle, a nie budynki, w oparciu o ich powierzchnię, zamiast prawidłowo wartość.

15 Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

16 7. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

19 Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., co oznacza związanie granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest szczególnym i sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Należy w niej przytoczyć podstawy kasacyjne wraz z ich uzasadnieniem a zatem wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który, zdaniem wnoszącego skargę, został naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Nie wystarczy przy tym ograniczenie się tylko do przytoczenia przepisu stanowiącego podstawę kasacji, konieczne jest także sprecyzowanie charakteru i sposobu jego naruszenia. Koniecznym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest także uzasadnienie podstaw kasacyjnych, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. Naczelny Sąd Administracyjny związany bowiem zarzutami skargi kasacyjnej, nie może zastępować strony i precyzować, czy konkretyzować zarzutów skargi, bądź też ich uzasadnienia .

20 Zwrot normatywny zawarty w art.174 pkt 2 P.p.s.a. "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" należy wiązać z hipotetycznym następstwem uchybień przepisów postępowania. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia .

21 Autor skargi kasacyjnej wskazując jako podstawę prawną skargi kasacyjnej art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił jedynie naruszenie przepisów postępowania tj., 122, 180 § 1, 187 § 1, i 229 Ordynacji podatkowej. Zarzuty te stanowią powtórzenie zarzutów podniesionych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i stanowią polemikę z ustaleniami sądu pierwszej instancji.

22 Zarzuty skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienie koncentrują się na ogólnych rozważaniach w przedmiocie obowiązków organów podatkowych w prowadzeniu postępowania dowodowego. Kasator nie wskazał przy tym, jakie czynności organów podatkowych uchybiły powołanym wyżej przepisom, innymi słowy na czym te naruszenia polegały. Zdaniem NSA ocena przeprowadzonego przez organy postępowania podatkowego dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest trafna.

23 Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.u. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z cytowanym przepisem dane zawarte w ewidencji stanowią m.in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. Kategoryczne brzmienie tej normy prawnej wskazuje, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji. Stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por.m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów (por. np. wyroki NSA z: 5 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 836/08; 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 372/07, 12 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 49/08; 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1949/07, dostępne w CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany należy także uznać pogląd, wedle którego ewidencja gruntów i budynków stanowi, oparty o stan faktyczny, środek dowodowy o szczególnej, silniejszej, mocy dowodowej. Dane w niej zawarte mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p., korzystają one bowiem z domniemania prawdziwości. Zasadą jest także, że to podatnik kwestionujący prawidłowość danych z ewidencji gruntów i budynków, powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym jest starosta ewentualnie prezydent miasta. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione jako uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji w przepisach u.p.g.k. ani wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) . Na zasadzie wyjątku w orzecznictwie za dopuszczalne uznaje się czynienie ustaleń faktycznych przez organ podatkowy co do statusu gruntu lub obiektu jedynie wówczas, gdyby ewidencja gruntów i budynków z danego roku nie zawierała stosownych danych (por. wyrok NSA z 9 marca 2007 r., sygn. akt II FSK 145/06, LEX nr 338647, wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2365/13 LEX nr 1990271). Z akt sprawy wynika, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że na terenie działki nr [...] znajdują się cztery budynki o nr ew. [...], znajdujące się w złym stanie technicznym, ale które nie straciły cech budynku określonych w Prawie budowlanym i odpowiadają definicji przedmiotu opodatkowania z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także ustalono powierzchnię dwóch wielokondygnacyjnych elewatorów zbożowych na 3.873 m 2 każdy. W prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 415/11 zawarto ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które wiążą Sąd pierwszej instancji, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od zaskarżonego wyroku. W treści uzasadnienia wyroku I SA/Sz 415/11 Sąd wyraźnie wskazał, co było powodem uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Sąd ten za prawidłowe uznał stanowisko organów podatkowych obu instancji, że grunt objęty opodatkowaniem wbrew stanowisku skarżącego nie jest gruntem rolnym a budynek nie jest budowlą. Zdaniem Sądu do czasu ewentualnej zmiany sposobu zakwalifikowania posiadanych przez skarżącego gruntów, budynków, organ podatkowy orzekając o wysokości podatku zobowiązany był uwzględnić dotychczasowy zapis w ewidencji gruntów i kartotece budynków, a mianowicie że skarżący jest posiadaczem gruntów o klasyfikacji Ba i budynków produkcyjnych, usługowych, gospodarczych dla rolnictwa. Sąd nie podzielił również stanowiska prezentowanego przez skarżącego co do zwolnienia od opodatkowania budynków na mocy art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. albowiem jak zasadnie podniosły organy podatkowe zwolnienie to dotyczy budynków gospodarczych położonych na gruntach rolnych. Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organ podatkowy będzie zobowiązany zebrać i ocenić wszechstronnie materiał dowodowy, tak by móc ustalić, czy istnieje przedmiot opodatkowania, czy zasadne są twierdzenia podatnika, że obiekty nie są budynkami w rozumieniu Prawa budowlanego.

24 Organ podatkowy postąpił zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Sądu i przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, które pozwoliło na dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych. Skoro zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie odniosły zamierzonego skutku w postaci podważenia prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, za niezasadne uznać należało również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 pkt 4 i art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

25 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sad Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stosownie do art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.