Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2013 r., II FSK 1918/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2013 r., II FSK 1918/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia del. WSA Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2679/12 odrzucającego skargę T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z 5 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 marca 2013 r. odrzucił skargę T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z 5 lipca 2012 r., w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W..

3 W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej było wynikiem nie usunięcia przez skarżącą spółkę braku formalnego odwołania. W tej sytuacji, na podstawie art. 169 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "O.p."), pozostawiono odwołanie bez rozpatrzenia.

4 Na to postanowienie spółka, zgodnie z treścią zawartego w nim pouczenia, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

5 Postanowieniem z 27 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, przyjmując że strona skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, które służyły jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, to jest zażalenia, o którym mowa w art. 169 § 4 O.p. Strona nie wypełniła zatem warunku dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, wynikającego z regulacji art. 52 § 1–2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "P.p.s.a."). W konsekwencji, w ocenie Sądu, skarga jako przedwczesna podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W uzasadnieniu Sąd wskazał ponadto, że na prawo skarżącej do wniesienia skargi nie mogło mieć wpływu zawarte w kwestionowanym postanowieniu błędne pouczenie o możliwości wniesienia takiej skargi do sądu. Zauważył także, że kwestia błędnego pouczenia, o którym mowa, może być podniesione przez stronę w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zaskarżone postanowienie, jako okoliczność świadcząca o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.

6 W skardze kasacyjnej pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej, powołując się na art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucił postanowieniu Sądu pierwszej instancji, naruszenie przepisów postępowania, to jest:

7 1. art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1–2 p.p.s.a poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 169 § 1 i 4 oraz art. 239 w związku z art. 221 O.p., prowadzące do odrzucenia skargi podatnika wskutek uznania, że w sprawie nie został wyczerpany tok instancji przed organami administracji;

8 2. 141 § 4 w związku z art. 153 P.p.s.a. oraz art. 169 § 1 i 4 O.p. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i uznanie, że ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. zawierało błędne pouczenie oraz poprzez zawarcie w uzasadnieniu postanowienia wiążącej oceny prawnej dotyczącej kwestii pouczenia o przysługujących stronie środkach zaskarżenia od postanowienia organu odwoławczego w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji, poprzez przyjęcie, że stronie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia, a nie skargi do sądu administracyjnego.

9 Wskazując na powyższe zarzuty, pełnomocnik wniósł o zmianę uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w zakresie zawartej w nim oceny prawnej, dotyczącej trybu odwołania od postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w W. o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

11 Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

12 Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że złożenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z 5 lipca 2012 r., wprost do sądu administracyjnego, bez wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia, było niedopuszczalne.

13 W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że postanowienie organu podatkowego zostało wydane w oparciu o art. 169 § 4 O.p. Wniosek ten znajduje oparcie w jednoznacznej treści kwestionowanego postanowienia. Zgodnie z tak wskazaną podstawą prawną, sformułowane przez Dyrektora Izby Celnej pouczenie, o możliwości wystąpienia ze skargą wprost do sądu administracyjnego, było wadliwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 169 § 4 O.p. znajduje bowiem zastosowanie także w postępowaniu przed organem odwoławczym. Stosując ten przepis, w razie nie usunięcia braków formalnych podania (między innymi odwołania) organ drugiej instancji rozstrzyga w jego ramach – to jest wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Przepis ten nie różnicuje sposobu zaskarżenia rozstrzygnięcia w zależności od tego, czy przedmiotem braków jest pismo wszczynające postępowanie, czy też mamy do czynienia z brakami środków zaskarżenia. W związku z tym, po wezwaniu do usunięcia dostrzeżonych braków, organ podatkowy (w przypadku ich nie uzupełnienia) wydaje postanowienie zgodnie z art. 169 § 4 O.p., zaskarżalne w drodze zażalenia. Pogląd ten został już wcześniej sformułowany orzecznictwie (między innymi: postanowienia NSA z 20 stycznia 2011 r., II FZ 729/10 i WSA z 20 stycznia 2012 r., III SA/Wa 976/11, a także wyroki WSA z 30 maja 2006 r., III SA/Wa 582/06 oraz 15 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 56/08, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

14 Rozpoznanie tak wniesionego zażalenia, wbrew wątpliwościom sformułowanym przez autora skargi kasacyjnej, będzie należało do kompetencji Dyrektora Izby Celnej. Zgodnie z art. 239 O.p., w zakresie nie uregulowanym w rozdziale 16 działu IV Ordynacji podatkowej, do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniach. Oznacza to, że do zaskarżonego postanowienia zastosowanie ma także art. 221 O.p. stanowiący, że "w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez (...) dyrektora izby celnej (...) odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym." Przepis ten stosuje się wprost (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011, UNIMEX, str. 957). Z jego treści nie wynika zaś, że nie znajduje zastosowania w postępowaniu zażaleniowym, toczącym się przed dyrektorem izby celnej.

15 W konsekwencji, skoro w niniejszej sprawie pozostawienie odwołania skarżącej spółki bez rozpatrzenia nastąpiło na podstawie art. 169 § 4 O.p., wniesienie przez nią skargi do sądu administracyjnego wymagało uprzedniego skorzystania z trybu przewidzianego w tym przepisie (złożenia zażalenia). Niewyczerpanie wspomnianego trybu prowadzi zatem do odrzucenia skargi, jako wniesionej bez wyczerpania środków zaskarżenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1–2 P.p.s.a. Zarzut naruszenia powołanych przepisów, zawarty w pkt 1 skargi kasacyjnej, okazał się zatem bezzasadny. Sąd pierwszej instancji trafnie bowiem ocenił, że w sprawie nie został wyczerpany tok instancji przed organami administracji, a zatem – że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

16 Zgodzić się również należy z zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA konstatacją o wadliwości pouczenia zawartego w treści postanowienia Dyrektora Izby Celnej z 5 lipca 2012 r., o możliwości zakwestionowania tego rozstrzygnięcia przez złożenie skargi wprost do sądu administracyjnego. Wbrew jednoznacznej treści art. 169 § 4 O.p., organ podatkowy nie poinformował podatnika o przysługującym prawie złożenia zażalenia na to postanowienie. Wadliwość pouczenia była zatem oczywista, a stwierdzenie tego faktu przez Sąd pierwszej instancji było w pełni uprawnione.

17 Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że błędne pouczenie zawarte w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej, które doprowadziło stronę skarżącą do wniesienia skargi, nie może przynosić szkody stronie postępowania podatkowego. Wskazuje na to treść art. 214 w zw. z art. 219 O.p., z którego wynika urzędowy obowiązek organu podatkowego przyjęcia i rozpatrzenia środka prawnego wniesionego w nieprawidłowym trybie lub terminie. Nie można jednak podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym fakt wadliwego pouczenia, może być ewentualnie wykorzystany przez stronę w odrębnym postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skoro podatnik wniósł skargę zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu, jednoznacznie wyraził swoją wolę zakwestionowania tego postanowienia. W takiej sytuacji zmuszanie strony do składania dodatkowego wniosku o przywrócenie terminu pogarszałoby w sposób nieuzasadniony jej sytuację prawną (przynosiło szkodę). Biorąc ponadto pod uwagę, że stwierdzenie przez sąd wadliwości wspomnianego wyżej pouczenia w istocie przesądzałoby o zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, zmuszanie strony do składania takiego wniosku jest również nieracjonalne. Mając na względzie powyższe uwagi, Dyrektor Izby Celnej w W. powinien skargę złożoną przez podatnika potraktować jako zażalenie, o którym mowa w art. 169 § 4 O.p. i rozpoznać je przy uwzględnieniu regulacji zawartej między innymi w art. 221 w zw. z art. 239 O.p. Sąd pierwszej instancji, pomijając w swoich rozważaniach znaczenie uregulowania zawartego w art. 214 O.p., naruszył wprawdzie art. 141 § 4 P.p.s.a., jednak naruszenie to ostatecznie nie miało żadnego wpływu na trafność zaskarżonego postanowienia.

18 Z tych też względów skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a.