Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2013 r., II FSK 1766/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2013 r., II FSK 1766/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Go 190/11 w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 16 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Z. na rzecz M. C. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Go 190/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim – po ponownym rozpoznaniu sprawy - oddalił skargę M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 16 lutego 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

3 W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że na mocy uprzednio wydanego w tej sprawie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 16 lutego 2009 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 28 sierpnia 2008 r. (wyrok z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Go 235/09).

4 Wobec uwzględnienia złożonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Z. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1842/09 uchylił rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

5 Mając na uwadze stanowisko Sądu kasacyjnego, wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił wniesioną przez M. C. skargę.

6 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. C. wniósł o uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480,00 zł + 19,50 zł tytułem opłat związanych z udzielonym pełnomocnictwem + 102,50 zł tytułem opłat poniesionych w związku z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie odpisu zaskarżonego wyroku wraz z jego pisemnym uzasadnieniem.

7 Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), zarzucono naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 67 § 5, art. 91 § 2, art. 93 pkt 1, art. 109 p.p.s.a. polegające na zawiadomieniu przez Sąd pierwszej instancji o terminie rozprawy zaplanowanej na dzień 6 kwietnia 2011 r., na której zapadł zaskarżony obecnie wyrok, pełnomocnika, który nie był w żaden sposób umocowany do działania przed tymże Sądem w toku ponownie prowadzonego postępowania z uwagi na wypowiedzenie przez skarżącego pełnomocnictwa temu pełnomocnikowi i ustanowienie nowego pełnomocnika, a tym samym niezawiadomienie o tym terminie właściwego pełnomocnika zgodnie z pełnomocnictwem znajdującym się w aktach sprawy, co wyczerpuje przesłanki nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim w rozumieniu art. 183 § 1 i § 2 pkt 2 i 5 p.p.s.a.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na zaistnienie przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

10 Z akt sprawy prowadzonych przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygnaturą II FSK 1842/09 wynika, że pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. poinformowano Sąd kasacyjny o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dla - reprezentującego dotychczas M. C. - adwokata W. M. (k. 38). Jednocześnie przedłożono pełnomocnictwo dla adwokata A. J. umocowujące go do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji (k. 37).

11 W świetle powyższego nie może ulegać wątpliwości, że po uzyskaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny informacji o zmianie pełnomocnika, na dalszym etapie postępowania sądowego M. C. mógł być reprezentowany wyłącznie przez adwokata A. J. Oznacza to w szczególności, że w toku ponownego rozpoznania sprawy (po wydaniu przez NSA wyroku z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1842/09) pełnomocnik ten powinien zostać wezwany na rozprawę, stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a. Tymczasem zawiadomienie o rozprawie mającej się odbyć w dniu 6 kwietnia 2011 r. zostało doręczone adwokatowi W. M. (k. 145 akt prowadzonych przez wojewódzki sąd administracyjny pod sygnaturą I SA/Go 190/11). Fakt zawiadomienia o terminie rozprawy pełnomocnika, któremu cofnięto umocowanie do występowania w imieniu strony, wyczerpuje przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przewidziane w art. 183 § 2 pkt 2 i pkt 5 p.p.s.a. Wezwany pełnomocnik nie był bowiem należycie umocowany, a strona – wobec niepoinformowania ustanowionego przez nią pełnomocnika – została pozbawiona możności obrony swych praw, tym bardziej, że była to rozprawa bezpośrednio poprzedzająca wydanie wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, że nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy wskutek naruszenia przez sąd przepisów postępowania strona nie uczestniczy w istotnej części postępowania, nie otrzymuje zawiadomień i zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swego stanowiska, a ponadto nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2181/10 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie WWW.nsa.gov.pl).

12 Wobec uwzględnienia najdalej idącego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego podstaw nieważności postępowania i w konsekwencji konieczności uchylenia zaskarżonego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zbędne rozstrzyganie o zasadności pozostałych wskazywanych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania.

13 W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) i pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).