Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2008 r., II FSK 1719/06

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2008 r., II FSK 1719/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Jacek Brolik, Jan Rudowski, Protokolant Łukasz Kacper Warzecha, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. W. i J. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 563/04 w sprawie o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi A. W. i J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 6 września 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 28 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 563/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę A. i J. W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z 14 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 563/04 oddalającym skargę tychże na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 6 września 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r.

3 Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że skarżący wnosząc o wznowienie postępowania domagali się uchylenia wyroku odwołując się do "aktualnie obowiązującego" orzecznictwa, w tym na wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 43/06.

4 Sąd wskazał, że warunkiem dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania było: wniesienie skargi w terminie i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia.

5 Zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz., 1270 ze zm.) skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Stosownie zaś do art. 279 ustawy skarga o wznowienie postępowania powinna spełniać wymagania formalne, tj.: zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyliczone taksatywnie w art. 271-273 ustawy. Można je było podzielić na trzy grupy:

6 – przyczyny nieważności (art. 271),

7 – właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273),

8 – orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (art. 272).

9 W postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania nie są rozpoznawane zarzuty poza zakresem ustawowych podstaw wznowienia.

10 Skarżący jako przesłankę wznowienia wskazali na aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne odmienne od, odnoszącego się do nich, wyroku z 14 grudnia 2004 r.

11 Sąd wskazał, iż wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniały tylko te przesłanki, które były następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym. Skarga o wznowienie postępowania nie była dopuszczalna na podstawie zarzutu sprzeczności kwestionowanego orzeczenia z innymi wyrokami wydanymi w podobnych sprawach (por. postanowienie SN z 21 lutego 1996 r. sygn. akt I PO 1/96, OSNAP 1996, nr 16, poz. 241).

12 Na podstawie art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu... Sad badał na posiedzeniu niejawnym czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie i czy opierała się na ustawowej podstawie wznowienia. Wobec braku jednego z tych wymagań Sąd wniosek odrzucił.

13 W skardze kasacyjnej od opisanego postanowienia A. i J. W. wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to art. 273 § 2 i art. 281 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

14 W uzasadnieniu skargi jej autorka wskazała, co następuje:

15 W wyniku przeprowadzonej kontroli prawidłowości rozliczeń podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. prowadzonej przez J. W. działalności gospodarczej w zakresie usług kierowcy samochodu ciężarowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. decyzją nr [...] nie uznał za koszty uzyskania przychodów wartości diet dotyczących wyjazdów zagranicznych osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją nr [...] utrzymał w mocy skarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazując, że w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w zakresie usług transportu samochodowego brak było uzasadnienia dla przyjęcia, że wykonywanie przez te osoby zadań poza miejscowością podaną w zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej wiąże się z odbyciem podróży służbowej i w konsekwencji osoba ta nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wartości diet. Skargę na tę decyzję wniesioną przez A. i J. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy – wyrokiem z 14 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 563/04 – oddalił, przyznając rację organom skarbowym. Uznając sprawę za przegraną podatnicy nie wnieśli skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

16 Nie mogąc jednak zgodzić się ze stanowiskiem organów skarbowych i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz faktem, że inne organy skarbowe na terenie kraju uznawały za koszty uzyskania przychodów wartość diet w podróży służbowej osób prowadzących działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, skierowali wniosek w tej sprawie do Ministra Sprawiedliwości. Wniosek przekazany został do załatwienia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G., który 16 czerwca 2005 r. wydał postanowienie nr [...] w sprawie interpretacji prawa podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją nr [...] zmienił z urzędu postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., odmiennie niż w zaskarżonej decyzji, i uznał, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych ma prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowej na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskutek zmiany stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w B., Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. przyjął skorygowane zeznania podatkowe za lata 2003, 2004 i 2005 A. i J. W. oraz dokonał zwrotu nadpłaty podatku dochodowego. Korekta zeznania podatkowego nie była jednak możliwa w stosunku do roku 2002, ponieważ sprawa podatku dochodowego za 2002 r. rozstrzygnięta została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

17 A. i J. W. wnieśli skargę do WSA w Bydgoszczy o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 14 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 28 sierpnia 2006 r. odrzucił skargę z powodu braku ustawowej podstawy wznowienia. Postanowieniem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy naruszył przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi, a w szczególności art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem ustawy, można było żądać wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie wyjaśnił i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący przesłanek wznowienia postępowania, stwierdzając, że skarga o wznowienie postępowania nie jest dopuszczalna na podstawie zarzutu sprzeczności orzecznictwa z innymi wyrokami w podobnych sprawach. WSA w Bydgoszczy nie odniósł się natomiast do takiej okoliczności faktycznej, która niewątpliwie ma wpływ na wynik sprawy, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. zmienił z urzędu swoje stanowisko w sprawie prawa do diet przedsiębiorcy świadczącego usługi transportowe i tym samym uznał prawa, które wcześniej kwestionował. Podatnicy nie byli w stanie przewidzieć takiej okoliczności i skierowali sprawę podatku dochodowego za 2002 r. na drogę postępowania administracyjnego, co w znaczący sposób pogorszyło ich sytuację, ponieważ gdyby wiedzieli, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. zmieni stanowisko, to nie wszczęliby sporu z organami skarbowymi i w chwili obecnej znacznie łatwiej odzyskaliby nadpłacony podatek dochodowy za 2000 rok. Postępowanie organu stanowiło naruszenie konstytucyjnych zasad państwa prawa, że organy te działają na podstawie przepisów prawa i zasad zaufania do organów państwowych.

18 W świetle wyżej przedstawionego stanu faktycznego, należało stwierdzić, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 28 sierpnia 2006 r. naruszało przepisy postępowania przed sądem administracyjnym w sposób mający wpływ na wynik sprawy, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna A. i J. W. nie miała uzasadnionych podstaw.

20 Zgodnie z art. 273 § 2 w związku z art. 270 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

21 Wykrycie odnosiło się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych istniejących, a nieujawnionych w poprzednim postępowaniu, dlatego że nie były stronom znane.

22 Na taką przesłankę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 14 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 563/04 skarżący nie wskazali w ogóle.

23 Poglądy prawne organów podatkowych ani poglądy tego rodzaju prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym odmienne od przedstawionego w kwestionowanym wyroku nie są ani okolicznościami faktycznymi, ani środkami dowodowymi, o których mowa we wskazanym przepisie.

24 Nie stanowiła uzasadnienia wniosku o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego okoliczność, że skarżący zrezygnowali z zakwestionowania wyroku w postępowaniu instancyjnym; taka możliwość była im wskazana, Podjęli natomiast próbę zakwestionowania zasadności orzeczenia w wystąpieniu do Ministra Sprawiedliwości; co – jako środek nieznany procedurze sądowoadministracyjnej – nie mogło wywrzeć oczekiwanego skutku.

25 W sprawie nie miało miejsca naruszenie przez WSA art. 273 § 2 Prawa o postępowaniu...

26 Jeżeli chodziło o zarzut naruszenia art. 281 tej ustawy to nie był on związany z przedmiotem zaskarżenia. Postanowienie z 28 sierpnia 2006 r. zostało powzięte przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 280 § 1 Prawa...), a nie na rozprawie (art. 281).

27 Zarzut ten nie został w ogóle uzasadniony co uchybiało postanowieniom art. 176 Prawa... Nie mógł być zatem przedmiotem merytorycznej oceny w postępowaniu ze skargi kasacyjnej

28 Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.