Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2019 r., II FSK 1531/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2019 r., II FSK 1531/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Małgorzata Bejgerowska, , po rozpoznaniu w dniu 10 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 940/18 w sprawie ze skargi T. J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz T. J. K. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Zaskarżonym wyrokiem z 8 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 940/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi T. J.-K. (dalej: skarżąca) uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ odwoławczy) z 24 stycznia 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: organ pierwszej instancji) z 2 listopada 2017 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji z 30 października 2017 r. określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r.

3 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ odwoławczy zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie następujących przepisów:

4 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 18a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej: o.p.) oraz art. 247 § 1 pkt 1 o.p. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień organów podatkowych obu instancji z uwagi na błędne uznanie, iż rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzji dotkniętej wadą nieważności oraz wydanie postanowień z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, podczas gdy organy podatkowe prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie art. 18 § 1 i 2 o.p., a w konsekwencji brak było podstaw do uchylenia postanowień organów;

5 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a., art. 152 § 1 p.p.s.a., art. 144 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zaskarżone postanowienia wydane zostały z naruszeniem art. 18a § 1 o.p. oraz art. 247 § 1 pkt 1 o.p., a w konsekwencji błędnym uznaniu przez sąd pierwszej instancji, że kierując się oceną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., III SA/Wa 657/18 uznał za konieczne uchylenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz postanowienia utrzymującego je w mocy, pomimo tego, iż postanowienia wydane zostały zgodnie z art. 239b § 1 i 2 o.p. oraz zgodnie z przepisami o właściwości miejscowej.

6 Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych organ odwoławczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi. Jednocześnie organ zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

7 W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

8 3. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, toteż jako niezasadna podlegała oddaleniu.

9 Skarga kasacyjna organu odwoławczego wskazuje dwa zarzuty proceduralne oparte na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niemniej sposób ich skonstruowania wraz z uzasadnieniami oraz komplementarny charakter wymaga, aby rozpatrzeć je łącznie.

10 Na wstępie należy zaznaczyć, iż wyrokiem z 10 października 2019 r., II FSK 959/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2018 r., III SA/Wa 657/18, stwierdzającego nieważność decyzji wymiarowych organów obu instancji w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Tym samym w obrocie prawnym obowiązuje prawomocny wyrok sądu pierwszej instancji stwierdzający nieważność decyzji wymiarowej, na którą został nałożony rygor natychmiastowej wykonalności mocą postanowienia organu pierwszej instancji z 2 listopada 2017 r. (kwestionowanego w niniejszej sprawie).

11 Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ocenę prawną dokonaną w wyroku tutejszego Sądu w sprawie II FSK 959/19, zaś wywody przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia uznaje za własne i czyni zasadniczym trzonem prezentowanej poniżej argumentacji prawnej.

12 W uzasadnieniu rzeczonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądził, iż organy obu instancji kwestionowane tamże decyzje wydały z naruszeniem przepisów o właściwości, co implikuje ich nieważność. Sąd powołał się na stan faktyczny sprawy, wskazując, iż zaskarżona decyzja dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodu uzyskanego z odpłatnego zbycia w 2011 r. udziału w lokalu mieszkalnym. Postępowanie zakończone wydaniem rzeczonej decyzji zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji postanowieniem z 21 lutego 2017 r., podczas gdy przed ww. datą, tj. 6 lutego 2017 r., skarżąca poinformowała o zmianie miejsca zamieszkania – poza obszar właściwości tegoż organu.

13 Sąd wskazał następnie, iż zdarzenie wywołujące zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego nie nastąpiło w roku, którego dotyczył podatek (2011 r.), a dopiero w 2017 r., po zakończeniu roku podatkowego 2011. W ocenie Sądu w związku z powyższym zastosowanie w sprawie znajduje art. 18a o.p., który stanowi o zdarzeniach mających miejsce po zakończeniu roku podatkowego, o którym mowa w art. 18 § 1 w zw. z art. 17 § 1 o.p. W sytuacji określonej w art. 18a organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach dotyczących poprzednich lat podatkowych lub innych okresów rozliczeniowych jest organ właściwy po zaistnieniu zdarzeń powodujących zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego.

14 Z powyższym poglądem nie sposób się nie zgodzić. Skoro skarżąca 6 lutego 2017 r., przed wszczęciem postępowania w odniesieniu do zobowiązania podatkowego za kontrolowany okres, zmieniła miejsce zamieszkania na pozostające poza właściwością miejscową organu pierwszej instancji, organ ten, zgodnie z art. 18a o.p., nie był organem właściwym miejscowo w sprawie, zaś decyzja wymiarowa tegoż organu i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego jako wydane z obrazą przepisów o właściwości są dotknięte wadą nieważności z uwagi na doniosłość uchybienia uniemożliwiająca ich pozostanie w obrocie prawnym.

15 Przenosząc powyższe na grunt zagadnienia rygoru natychmiastowej wykonalności, należy wskazać, iż wobec wadliwości decyzji wymiarowych obu instancji wpływających na ich nieważność oraz niejako akcesoryjności orzeczenia w przedmiocie tegoż rygoru od bytu prawnego decyzji ich dotyczących w takim przypadku, zasadnie sąd pierwszej instancji uchylił postanowienia obu organów w tym przedmiocie. Niemożliwym do pogodzenia bowiem jest sytuacja, w której mimo tak doniosłej wadliwości decyzji podatkowych w obrocie prawnym nadal pozostawały postanowienia pozwalające nieważnej decyzji nabyć status wykonalnej, zwłaszcza w sytuacji, w której kwestionowane postanowienia również zostały wydane przez organy niewłaściwe w sprawie - na co słusznie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji.

16 Zaprezentowana argumentacja przesądza o nietrafności obu zarzutów stawianych przez organ odwoławczy, czyniąc skargę kasacyjną rozpatrywaną w sprawie chybioną i nie mogącą wywołać zamierzonego skutku.

17 Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.