Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2013 r., II FSK 1415/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2013 r., II FSK 1415/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Andrzej Jagiełło, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Go 33/11 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 23 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, sygn.akt I SA/Go 33/11, oddalił skargę M. S. (skarżącego) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 23 listopada 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

3 Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. z dnia 4 października 2010 r. określającej podatek od osób fizycznych za 2004 rok.

4 Wyżej wymienione postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

5 Decyzją z dnia 2 kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej określił skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie 190.553 zł z tytułu uzyskanych dochodów z kapitałów pieniężnych.

6 W związku z odwołaniem, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 6 września 2010 r. zwrócił sprawę organowi pierwszej instancji w celu dokonania wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę wydanej decyzji, ponieważ zobowiązanie podatkowe zostało określone w wysokości niższej, niż to wynika z przepisów prawa podatkowego.

7 Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, stosując się do zaleceń Dyrektora Izby Skarbowej, decyzją z dnia 4 października 2010 r. zmienił skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. z tytułu uzyskanych dochodów z kapitałów pieniężnych z kwoty 190.553 zł, określonej w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 2 kwietnia 2010 r., na kwotę 206.850 zł. Decyzja ta została doręczona w dniu 4 października 2010 r. pełnomocnikowi skarżącego.

8 Pismem z dnia 22 października 2010 r., działając przez pełnomocnika, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem z tą samą datą. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że skarżący w okresie od 1 do 18 października 2010 r. przebywał na urlopie w Chorwacji (potwierdzeniem tego faktu miał być załączony wniosek urlopowy i pieczątka w paszporcie, z której wynika, że skarżący w dniu 1 października 2010 r. przekraczał granicę), a o wydanej decyzji skarżący dowiedział się po swoim powrocie do kraju i dopiero wtedy mógł zająć stanowisko w zakresie ustaleń organu, w szczególności w kwestii, w której organ dokonał zmiany wymiaru podatku dochodowego i ewentualnego zaskarżenia decyzji. Dlatego też, jego zdaniem, dopiero w dniu 19 października 2010 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym, zgodnie z art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa) w dniu 22 października 2010 r. został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

9 Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie spełnił kumulatywnych przesłanek wymienionych w art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w jego uchybieniu.

10 Na powyższe postanowienie skarżący, zastępowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Złożony został również wniosek o przeprowadzenie w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), dowodu z dokumentu - oświadczenia z dnia 21 grudnia 2010 r. na okoliczność przeszkód komunikacyjnych uniemożliwiających kontakt skarżącego z pełnomocnikiem w okresie obejmującym termin do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 4 października 2010 r.

11 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów Ordynacji podatkowej:

12 - art. 162 § 1Ordynacji podatkowej przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania,

13 - art. 122 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy .

14 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

15 Na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r., Sąd na wniosek pełnomocnika skarżącego przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów w postaci oświadczenia H. C. G. z dnia 21 grudnia 2010 r. na okoliczność przeszkód komunikacyjnych uniemożliwiających kontakt skarżącego z pełnomocnikiem w okresie obejmującym termin do wniesienia odwołania.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę.

17 Sąd przywołał treść art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ciężar uprawdopodobnienia, iż spóźnienie jest niezawinione, spoczywa na podmiocie, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd wskazał, że w organ podatkowy oceniając wniosek pod kątem przesłanek wymienionych w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej trafnie uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i to on w imieniu skarżącego zobowiązany był działać. W wypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, zaś jego zaniedbania nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Na marginesie Sąd dodał, że odwołanie w świetle przepisów Ordynacji podatkowej nie jest środkiem sformalizowanym, może ono być w każdym czasie uzupełnione. W związku z tym wystarczającym i możliwym w zaistniałej sytuacji było złożenie odwołania, a po powrocie skarżącego do kraju uzupełnienie go o dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, nawet te będące w posiadaniu skarżącego. Wskazane przez pełnomocnika okoliczności, takie jak ograniczony (jednak możliwy przez radiostację pokładową na statku) kontakt z mocodawcą, w którego interesie pełnomocnik działa oraz nieprzekazanie przed wyjazdem pełnomocnikowi przez skarżącego posiadanych istotnych dokumentów, które w ocenie strony skarżącej miały stanowić podstawę odwołania, organ uznał jedynie za przejaw niestaranności w prowadzeniu własnych spraw, a nie za przeszkodę do dokonania czynności procesowej.

18 Za niezasadny i chybiony Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej.

19 W skardze kasacyjnej skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

20 - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 listopada 2010 r. i błędne przyjęcie, że organ prawidłowo odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 4 października 2010 r.

21 - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi i błędne przyjęcie, że organ dokonał poprawnej oceny stanu faktycznego sprawy.

22 Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

23 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

24 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu.

25 Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

26 W postępowaniu podatkowym strona ma możliwość działania przez pełnomocnika, którego działanie traktuje się jak działanie strony. Niezachowanie terminu do dokonania czynności procesowych przez pełnomocnika obciąża samą stronę. Brak winy występuje w przypadku choroby strony lub pełnomocnika, która uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób. Przyczyną niezawinionego uchybienia termin w dokonaniu czynności procesowej może być klęska żywiołowa lub katastrofa. Natomiast nie można przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego był brak działania osoby, którą strona się posługuje (pełnomocnika). W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria.

27 Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że sam fakt przebywania podatnika na urlopie poza granicami kraju w dniach: 1 -18 października 2010 r. w sytuacji, gdy w postępowaniu podatkowym był on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) nie może być uznany za okoliczność uprawdopodabniającą brak zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej, zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, temu pełnomocnikowi w dniu 4 października 2010 r. Pełnomocnictwo oznacza prawo prowadzenia w czyimś zastępstwie pewnych spraw, reprezentowanie, czyli występowanie, działanie w imieniu mocodawcy. Pełnomocnik jest zatem - w zakresie posiadanego umocowania – wyrazicielem interesów strony postępowania. Każda czynność pełnomocnika w postępowaniu wywołuje, w chwili jej dokonania lub zaniechania, bezpośrednie i natychmiastowo wiążące skutki dla mocodawcy.

28 Okoliczność, że pełnomocnik miał "poważne przeszkody komunikacyjne uniemożliwiające porozumienie z podatnikiem" nie może być uznana za tego rodzaju, że uniemożliwiła wniesienie odwołania w ustawowym terminie. To właśnie profesjonalny pełnomocnik powinien sam ocenić, czy doręczona mu decyzja odpowiada prawu i w sytuacji, gdy uzna, że wydana została z uchybieniem prawa – winien ją zaskarżyć w ustawowym terminie.

29 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.