Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2022 r., II FSK 1320/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2022 r., II FSK 1320/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia WSA (del.) Alina Rzepecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1797/20 w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 11 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1797/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) oddalił skargę A. D. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: DIAS) z 21 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych wpłaconego

3 w formie karty podatkowej na 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r. Wyrok (podobnie, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu) jest dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

4 W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu

5 zaskarżył wyrok w całości. Jednocześnie zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy

6 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

7 a) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 ustawy z dnia 29

8 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej: "o.p.") przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej

9 sprawie nie zaistniały przesłanki skutkujące wstrzymaniem wykonania

10 zaskarżonych decyzji, podczas gdy skarżący przedłożył treść uzasadnienia sporządzonego do wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z 9 listopada

11 2016 r., sygn. akt [...], w którym sąd przytoczył wykładnię oraz stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie niezdolności do pracy stanowiącej usprawiedliwioną przerwę w faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, a także treść wyroku Sądu Okręgowego

12 w S. z 5 lipca 2017 r., sygn. akt [...], w której sąd wskazuje okresy niezdolności skarżącego do pracy, a co za tym idzie również usprawiedliwioną przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej (strona

13 5 orzeczenia), co winno skutkować uwzględnieniem stanowiska Skarżącego w całości,

14 b) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 o.p. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że przedłożenie przez skarżącego w toku niniejszego postępowania orzeczenia, tj. wyroku Sądu Apelacyjnego

15 w L. z 9 listopada 2016 r., sygn. akt [...], w którym sąd przytoczył wykładnię oraz stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie niezdolności do pracy stanowiącej usprawiedliwioną przerwę w faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, a także treść wyroku Sądu Okręgowego w S. z 5 lipca 2017 r., sygn. akt [...], w której sąd wskazuje okresy niezdolności skarżącego do pracy, a co za tym idzie również usprawiedliwiona przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej (strona 5 orzeczenia), nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia stanowiska skarżącego w całości i tym samym nie mogą skutkować wznowieniem postępowania, podczas gdy z ich treści wynika, że pozwany był niezdolny do prowadzenia działalności gospodarczej, co winno skutkować uwzględnieniem stanowiska skarżącego w całości.

16 Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

17 i uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS z 21 lipca 2020 r. utrzymującego w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 9 marca 2020 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku do osób fizycznych wpłaconego w formie karty podatkowej na 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA.

18 Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

19 Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. Oświadczył, że udzielona pomoc prawna nie została w całości lub w części opłacona.

20 Organ administracji nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

23 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

24 Skarga kasacyjna, będąca szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest bowiem granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. To wnoszący skargę kasacyjną dążąc do skutecznego podważenia zaskarżonego wyroku musi zachować dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów. Prawidłowo skonstruowany zarzut skargi kasacyjnej powinien dokładnie określać naruszony przepis prawa (z uwzględnieniem podziału na jednostki redakcyjne, jeśli podział taki występuje) oraz wskazywać na czym konkretnie polegało podnoszone naruszenie. Ponadto koniecznym elementem uzasadnienia podstawy skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest poza przytoczeniem naruszonego przepisu (przepisów) prawa - wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie, na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa i jak, zdaniem strony skarżącej, powinien on być rozumiany i stosowany. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji

25 do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia.

26 Istotnym więc jest, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz zakreślone jest podstawami, na których oparto skargę kasacyjną.

27 Przypomnienie powyższych zasad konstruowania skargi kasacyjnej było istotne ze względu na sposób sformułowania zarzutów w niniejszym środku zaskarżenia.

28 W petitum skargi kasacyjnej w ramach podstawy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powołano naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 o.p. oraz art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

29 w zw. z art. 187 § 1 o.p. Przede wszystkim w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu wskazanego przez autora skargi kasacyjnej. Akt ten zawiera natomiast przepis składający się z odmiennych jednostek redakcyjnych – paragrafu, punktu i litery, to jest - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W tej sytuacji koniecznym jest podkreślenie, że nie jest ani rolą, ani obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego identyfikowanie właściwej podstawy zaskarżenia.

30 Ponadto należy zauważyć, że strona w powiązaniu z ww. przepisem p.p.s.a. wskazała na naruszenie art. 246 § 1 o.p. Zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony, choć – o czym było już powyżej - motywy skargi kasacyjnej powinny zawierać rozwinięcie podniesionych zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim jednak, uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2021 r., sygn. akt II FSK 928/21).

31 Tymczasem uzasadnienie skargi kasacyjnej w ogóle nie odnosi się do przedmiotu sporu. Jego sedno dotyczy płaszczyzny zgoła odmiennej od istoty niniejszego postępowania. Mianowicie, odmowy uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w wyniku wznowienia postępowania. Sformułowana w skardze kasacyjnej argumentacja koncentruje się na analizie przedłożonych przez skarżącego wyroków sądów powszechnych, z których treści wynika, że niezdolność skarżącego do prowadzenia działalności gospodarczej stanowiła usprawiedliwioną przerwę w faktycznym jej prowadzeniu. Nie może natomiast z pola widzenia umykać fakt, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zasadności odmowy wstrzymania wykonania decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania. Tego też przedmiotu dotyczył wyrok Sądu i przedstawione w nim rozważania.

32 Są to odrębne postępowania, czego pełnomocnik skarżącego zdaje się nie zauważać.

33 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej marginalnie zauważono, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji prowadzi nieuchronnie do pogorszenia ciężkiej

34 sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji może skutkować utratą środków niezbędnych do jego utrzymania się.

35 Powołane argumenty nie czynią zadość dyspozycji wynikającej z art. 246 § 1 o.p. Trzeba bowiem zaznaczyć, że zakreślone w tym przepisie przesłanki instytucji wstrzymania decyzji wiążą się z koniecznością wykazania okoliczności wskazujących na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.

36 Argumentów dotyczących tej materii skarga kasacyjna nie przedstawia. Brak zatem bliższego rozwinięcia i wyjaśnienia tak sformułowanego zarzutu, czyni go nieskutecznym.

37 W uzasadnieniu niniejszego środka zaskarżenia brak jest również rozwinięcia zarzutu naruszenia art. 187 § 1 o.p. (powiązanego z nieprawidłowo wskazanym art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) Nie wystarczy jedynie wymienić naruszone przepisy postępowania, którym uchybił sąd pierwszej instancji. Należy umotywować ich naruszenie i wykazać, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

38 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie

39 art. 182 § 1 p.p.s.a.

40 Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez pełnomocnika działającego z urzędu, bowiem wyłącznie właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia, o którym mowa

41 w art. 250 p.p.s.a., jest właściwy miejscowo wojewódzki sąd administracyjny

42 (art. 254 p.p.s.a.).