Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2018 r., II FSK 1286/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2018 r., II FSK 1286/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA del. Alina Rzepecka, Protokolant Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 389/15 w sprawie ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 7 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "A." sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 16 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 389/15) oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w W., na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 7 października 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

3 Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku podał, że spółka we wniosku z 14 lipca 2014r. zwróciła się o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa w zakresie stosowania art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawie z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014r., poz. 851, dalej zwana: u.p.o.d.p.). Spółka, opisując stan faktyczny wskazała, że będąc podmiotem prowadzącym działalność w zakresie techniki pompowej zajmuje się dostawą (dystrybucją) pomp, instalacji, a także ich konserwacją w trakcie eksploatacji. Wraz z innymi podmiotami z grupy kapitałowej w skład której wchodzi (dalej: Grupa) przystąpiła do umowy o świadczenie usług kompleksowego zarządzania płynnością finansową, tzw. umowę cash poolingu (dalej: Umowa), której celem jest optymalne wykorzystanie środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych podmiotów z Grupy (dalej: Uczestnicy) przez kalkulację odsetek od skonsolidowanego salda rachunków Uczestników i wzajemnego finansowania się przez Uczestników. Konsolidacja sald Uczestników ma charakter wirtualny - brak jest rzeczywistych transferów środków pieniężnych między rachunkami Uczestników w celu ich konsolidacji. Ww. usługa świadczona jest przez Bank z siedzibą w Szwecji (dalej: Bank) na rzecz podmiotów z Grupy (dalej: Uczestnicy), w tym Spółki. Umowę zawarto w Szwecji i podlega prawu szwedzkiemu. Schemat przystąpienia do Umowy przedstawia się: Bank zawarł umowę z podmiotem dominującym w Grupie z siedzibą w Szwecji (dalej: Agent), który pełni rolę spółki treasury - zarządzającej finansami Grupy. Pozostali Uczestnicy przystąpili do Umowy zawartej przez Bank i Agenta, zawierając z Agentem wewnątrzgrupową umowę pożyczki – automatycznie w następstwie wypłat z rachunków. Agent zawiera transakcje finansowe bezpośrednio z Uczestnikami, którzy są z nim powiązanymi kapitałowo (Grupa). Usługa umożliwia Uczestnikom dokonywanie wypłat z rachunków prowadzonych przez Bank w różnych walutach i w różnych krajach bez konieczności istnienia środków na odpowiednich rachunkach, pod warunkiem, że odpowiednie środki są dostępne na wszystkich innych rachunkach, w tym w postaci możliwych kredytów.

4 Ww. konsolidacja będzie dokonywana na podstawie ustaleń wynikających z Umowy (każdego dnia roboczego). Odsetki debetowe i kredytowe będą naliczane zgodnie z Umową i kapitalizowane na Rachunku odsetkowym prowadzonym dla Agenta. Odsetki będą przypisywane do poszczególnych Uczestników.

5 Umowę realizuje Bank w Szwecji, otwierając w Szwecji Uczestnikom (w tym Spółce) w dowolnej walucie rachunki (dalej: Rachunek sub-account), które biorą bezpośrednio udział w strukturze cash poolingu. Uczestnicy posiadają dwa rachunki: bieżący i sub-account – oba prowadzone są przez Bank w Szwecji. Środki zgromadzone przez Uczestnika na rachunku bieżącym będą transferowane na jego Rachunek sub-account, skąd mogą być transferowane z powrotem na rachunek bieżący, albo nie. U Agenta utworzony są: a) rachunek główny - rzeczywisty, na którym odzwierciedlane jest wirtualnie łączne saldo danej waluty Rachunków sub-account biorących udział w strukturze i b) rachunek odsetkowy, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe. Na rachunek główny nie mogą bezpośrednio wypłacać i wpłacać Uczestnicy (w tym Spółka). Z perspektywy Uczestników (Spółki) zasadniczym elementem Umowy jest wdrożenie procesu zarządzania środkami pieniężnymi i zadłużeniem na rachunkach bankowych Uczestników, przez poprawę bieżących przepływów pieniężnych. W tym celu następuje koncentracja środków pieniężnych wszystkich Uczestników na jednym rachunku. W następstwie funkcjonowania Umowy i dokonywania wypłat z rachunków prowadzonych przez Bank w różnych walutach i w różnych krajach, bez konieczności istnienia środków na tych rachunkach. Środki zgromadzone na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki udzielane przez Uczestnika Agentowi. Kredyty na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od Agenta dla Uczestnika. Uczestnicy będą mogli zrealizować operacje na swoich Rachunkach sub-account, o ile nie przekroczą one limitów ustalonych w ich Rachunkach sub-account lub o ile suma wszystkich operacji Uczestników nie przekroczy całkowitego dopuszczalnego zadłużenia. W każdym z ww. przypadków, Agent dokona obciążeń swego Rachunku sub-account ponad jego saldo dodatnie - automatyczne powstanie zobowiązania Agenta wobec Uczestnika z tytułu pożyczki. Dokonanie przez Uczestnika obciążeń swego Rachunku sub-account ponad jego saldo dodatnie oznacza automatyczne powstanie zobowiązania Uczestnika w stosunku do Agenta z tytułu pożyczki.

6 Spółka nie posiada zakładu na terenie Szwecji i w związku z uczestnictwem w strukturze ponosi na rzecz Agenta odsetki. Spółka będzie dysponować certyfikatem rezydencji Agenta. Spółka 22 września 2014r. doprecyzowała stan faktyczny odnośnie: 1) szczegółowego wskazanie roli Banku i Agenta w strukturze cash-poolingu - Bank świadczy usługę polegającą na technicznej obsłudze usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową - umożliwia wzajemne rozliczenia pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w usłudze kompleksowego zarządzania płynnością finansową. Agent jest podmiotem prowadzącym i zarządzającym usługą kompleksowego zarządzania płynnością finansową pomiędzy jej uczestnikami; 2) powiązań Spółki z Uczestnikami, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. – że mogą wystąpić sytuacje, kiedy uczestnikami Umowy będą podmioty, które spełniają powiązania kapitałowe (udziałowe) w rozumieniu ww. przepisów; 3) szczegółowego wyjaśnienia, na czym polega "wzajemne finansowanie się przez Uczestników", o którym mowa w stanie faktycznym – ponownie przytoczyła ww. opis stanu faktycznego i wskazała, że w następstwie wypłat z rachunków, dochodzi do transakcji pożyczkowych między Agentem, a Uczestnikami. Środki zgromadzone na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od Uczestnika dla Agenta, a kredyt na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od Agenta dla Uczestnika. 4) czy, gdy na rachunku bankowym Spółki wystąpi niedobór środków finansowych (wypłata z rachunku) pokryty środkami przekazanymi przez Agenta z Rachunku głównego - środki na pokrycie niedoboru będą pochodzić ze środków własnych Agenta czy też z nadwyżek finansowych innych podmiotów z Grupy kumulowanych na Rachunku głównym – Spółka wskazała, że jeśli na jej rachunku bankowym uczestniczącym w Umowie wystąpi niedobór możliwe jest, że zostanie on pokryty środkami przekazanymi przez Agenta z Rachunku głównego jak i z nadwyżek finansowych innych podmiotów z Grupy kumulowanych na Rachunku głównym w zależności od bieżącej sytuacji finansowej; 5) jednoznacznego wskazania czy w przypadku korzystania przez Spółkę ze środków pieniężnych udostępnionych jej w ramach uczestnictwa w strukturze cash-poolingu, środki te pochodzą wyłącznie z wewnątrzgrupowej umowy pożyczki zawartej przez Agenta z Uczestnikiem (Spółką) i czy Agent udostępnia Spółce środki pieniężne stanowiące wyłącznie jego własność czy też w udostępnionych środkach znajdują się nadwyżki innych podmiotów z Grupy – Spółka stwierdziła, że z uwagi na brak technicznej możliwości nie jest w stanie wskazać, czy środki jej udostępnione będą pochodzić zarówno ze środków stanowiących własność Agenta, jak i ze środków stanowiących nadwyżki od innych podmiotów z Grupy, niemniej jednak, przypuszcza, że środki te będą pochodzić zarówno ze środków stanowiących własność Agenta jak i też ze środków stanowiących nadwyżki od innych podmiotów z Grupy; 6) czy Agent też jest Uczestnikiem struktury cash-poolingu, który deponuje nadwyżki finansowe i w razie potrzeby, korzysta z możliwości finansowania za pośrednictwem struktury i czy jest obciążany odsetkami w przypadku stwierdzenia sald ujemnych (dokonywania wypłat) – Spółka udzieliła twierdzącej odpowiedzi.

7 Spółka w związku z tym zapytała: czy odsetki naliczane w związku z realizacją Umowy, dotyczącej zarządzania płynnością finansową, będą podlegały ograniczeniom wynikającym z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji?

8 Zdaniem Spółki odsetki naliczane w związku z realizacją Umowy nie będą podlegały ograniczeniom wynikającym z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji, gdyż czynności wykonywane w ramach Umowy nie noszą znamion pożyczek, o których mowa w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. w odniesieniu do stosunku Uczestnik-Uczestnik, Spółka-Agent, choć Umowa posługuje się pojęciem pożyczki. Tym samym nie należy stosować ograniczeń wynikających z art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p.

9 Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 7 października 2014r. uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Zdaniem Ministra Finansów opisana przez Spółkę Umowa wypełnia przesłanki zaliczenia jej do umowy pożyczki zdefiniowanej w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p., gdyż dochodzi do przekazywania środków pieniężnych między Uczestnikami oraz uzyskiwania z związku z tym określonego wynagrodzenia w postaci odsetek. Jeśli Spółka będzie wykazywała saldo debetowe, a także łączna wartość zadłużenia wobec podmiotów wskazanych w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. przekroczy trzykrotność wartości kapitału zakładowego Spółki, w odniesieniu do odsetek wypłacanych w związku z uczestnictwem w strukturze cash poolingu znajdą zastosowanie ograniczenia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji. Jeżeli natomiast w momencie zapłaty odsetek Spółka będzie wykazywała saldo dodatnie (kredytowe) i nie będzie zadłużona - powyżej określonego w ww. przepisach pułapu - wobec podmiotów powiązanych, bowiem zadłużenie wobec tych podmiotów już spłaciła, przepisy o niedostatecznej kapitalizacji nie będą miały zastosowania. W odniesieniu do odsetek naliczanych w związku z realizacją Umowy (zarządzanie płynnością finansową), mogą znaleźć zastosowanie ograniczenia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji wynikające z art. 16 ust. 1 pkt 60 i pkt 61 u.p.d.o.p.

10 Minister Finansów, w odpowiedzi z 27 listopada 2014r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skierowane przez Spółkę 22 października 2014r. stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji.

11 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie ww. interpretacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, ze względu na błędną wykładnię art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. w związku z art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. - przez uznanie stanowiska Skarżącej za nieprawidłowe i stwierdzenie, iż odsetki naliczane w związku z realizacją Umowy będą podlegały ograniczeniom wynikającym z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji.

12 Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając, że skarga jest nieuzasadniona wskazał, iż opisana we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej umowa cash poolingu spełnia warunki konieczne (essentialia negotii) umowy pożyczki, o której mowa w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. W sprawie mamy bowiem do czynienia z przekazywaniem środków pieniężnych pomiędzy Uczestnikami, przy jednoczesnej - wynikającej z logiki struktury zarządzania płynnością finansową - konieczności zwrotu danych środków oraz uzyskiwaniu w związku z tym określonego wynagrodzenia w postaci odsetek. Spółka będzie otrzymywać odsetki w przypadku, gdy zgromadzone przez nią środki będą zasilały strukturę oraz będzie zobowiązana do zapłaty odsetek w sytuacji, gdy saldo ujemne na jej rachunku zostanie wyrównane środkami pochodzącymi ze struktur. Wynika to w sposób jednoznaczny z opisu stanu faktycznego.

14 Sąd pierwszej instancji dodał, że bez znaczenia pozostaje ponadto sama forma przeprowadzania umowy cash-poolingu, skoro jej celem jest udostępnianie środków pieniężnych pomiędzy podmiotami z Grupy oraz osiąganie przez te podmioty korzyści w postaci odsetek - na co wskazuje sama skarżąca. Podkreślił, że specyfika systemu cash-poolingu nie oznacza, że cash-pooling nie może zostać uznany za pożyczkę w świetle przepisów u.p.d.o.p. W sprawie mamy do czynienia z: a) przekazywaniem środków pieniężnych pomiędzy podmiotami, b) przy jednoczesnym zobowiązaniu do zwrotu danych środków oraz c) uzyskiwaniu w związku z tym określonego wynagrodzenia w postaci odsetek, co wynika z zasad funkcjonowania systemu cash-poolingu opisanego we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej. Zajście ww. przesłanek oznacza zdaniem Wojewódzkiego Sądu, że wypełnione są trzy warunki ustawowe (art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p.), które dają podstawę do uznania Umowy za pożyczkę. Korzystanie przez Uczestników w relacji Uczestnik-Uczestnik i przez Agenta w relacji Agent-Uczestnik z salda debetowego (ujemnego - sytuacja finansowa) spełnia warunki do uznania za pożyczkę w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p.

15 W ocenie Sądu kwestia dokonywania automatycznych przelewów dokonywana w ramach cash-poolingu nie zmienia faktu, że cash-pooling i dokonywane transfery środków pieniężnych mogą zostać uznane za pożyczkę w świetle przepisów dotyczących tzw. niedostatecznej kapitalizacji. Transfery środków pieniężnych, dokonywane w ramach cash-poolingu spełniają warunki niezbędnych do uznania ich za pożyczkę, zgodnie z ww. przepisami u.p.d.o.p. Wbrew twierdzeniu skarżącej Spółki, mamy tu do czynienia ze zobowiązaniem do przeniesienia środków, jak i ze zwrotem środków. Jest to umowa, w wyniku której podmioty w niej uczestniczące udostępniają sobie określone kwoty pieniężne w zamian za odpowiednie wynagrodzenie - odsetki.

16 Na powyższy wyrok spółka wywiodła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła - w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 2012, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego to jest art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 w zw. z art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie stanowiska Skarżącej za nieprawidłowe i stwierdzenie, iż odsetki naliczane w związku z realizacją umowy o zarządzanie płynnością finansową (dalej: Umowa), będą podlegały ograniczeniom wynikającym z przepisów dotyczących tzw. cienkiej kapitalizacji.

17 Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami.

18 Minister Finansów nie wystosował odpowiedzi na skargę kasacyjną.

19 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

20 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu.

21 O charakterze umów cash poolingu i ich wpływu na obowiązki podatkowe podatników podatku dochodowego od osób prawnych Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się wielokrotnie. Orzecznictwo w tym względzie jest jednolite i jednoznaczne wskazuje, że transfery pieniężne w ramach cash poolingu mieszczą się definicje pożyczki, o której mowa w art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. (por. wyrok z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 3522/15, wyroki: z dnia 30 września 2015 r., II FSK 3137/14; z dnia 3 sierpnia 2016 r., II FSK 879/16; z dnia 9 sierpnia 2016 r., II FSK 920/16; z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 3377/14; z dnia 17 stycznia 2017 r., II FSK 3793/14; z dnia 5 kwietnia 2017 r., II FSK 633/15; z dnia 20 lipca 2017 r., II FSK 1965/15; z dnia 26 lipca 2017 r., II FSK 1774/15; z dnia 3 października 2017 r., II FSK 2374/15; z dnia 18 października 2017 r., II FSK 2493/15 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://nsa.gov.pl). Orzekający w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela te poglądy i w dalszej części uzasadnienia przedstawione zostaną argumenty tożsame z zaprezentowanymi w przywołanych judykatach.

22 Nie ulega wątpliwości, że umowa cash poolingu jest umową nienazwaną na gruncie prawa cywilnego. Określana jest przy tym, jako forma efektywnego zarządzania środkami finansowymi stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy (rachunek główny lub jak w sprawie niniejszej rachunek rozliczeniowy) i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek wykazywanych przez niektóre z podmiotów z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy przez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem, tzw. pool leadera, którym może być wyspecjalizowany bank, jak również jednostka z grupy. Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników, to na jego rachunek trafiają środki finansowe (por. także K. Szymaniak, Cash pooling a niedostateczna kapitalizacja i obowiązek dokumentacyjny cen transferowych w świetle wyroków NSA - początek nowej linii orzeczniczej czy odosobnione rozstrzygnięcia, Monitor Podatkowy 2016, nr 5, str. 18 oraz cyt. wyrok w sprawie II FSK 879/16).

23 Za trafny należy uznać pogląd, że przepis art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p., definiuje, umowę pożyczki na użytek stosowania normy wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. szerzej niż wynika to z definicji zawartej w Kodeksie cywilnym i oznacza każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy i zapłacić odsetki, nawet wówczas, gdy zobowiązania stron umowy wynikają z niej w sposób dorozumiany. Za umowę pożyczki w takim ujęciu uważa się także różne formy umów o świadczenie usług kompleksowego zarządzania płynnością finansową – umów cash poolingu.

24 Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że brak bezpośredniego zamieszczenia w treści art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. umowy cash poolingu nie ma znaczenia dla rozumienia pojęcia "pożyczka" zawartego w brzmieniu tego przepisu. Okoliczność, że z dniem 1 stycznia 2015 r. ustawodawca rozszerzył analizowaną definicję pożyczki o kredyt, który mieści się w szeroko rozumianym zakresie przedmiotowym pożyczki, również świadczy o tym, że regulację tę należy postrzegać znacznie szerzej niż wyłącznie przez pryzmat prawa cywilnego. Ponadto, gdyby ustawodawca chciał wyłączyć umowę cash poolingu z zakresu przedmiotowego tej regulacji, to uczyniłby to tak, jak w przypadku pochodnych instrumentów finansowych (art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. in fine).

25 Tym samym nie można domagać się, aby umowa cash pooling, którą należy zaliczyć do umów nienazwanych na gruncie polskich przepisów prawa cywilnego, wypełniała wszystkie elementy przedmiotowo istotne dla umowy nazwanej w sposób literalnie przyjęty na gruncie cywilistycznym.

26 Należy zgodzić się z organem, że w sytuacji opisanej we wniosku uprawnienie Spółki do korzystania ze środków finansowych w ramach opisanej struktury cash poolingu daje podstawy do stwierdzenia, że między uczestnikami analizowanej struktury dojdzie do relacji wypełniającej znamiona pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. Opisany we wniosku cash pooling rzeczywisty, opiera się na rzeczywistych przelewach (transferach) środków finansowych. Tym samym Spółka, która w związku z uczestnictwem w systemie posiada saldo debetowe, korzysta ze środków innych podmiotów posiadających saldo dodatnie w celu wyrównania salda ujemnego. W konsekwencji organ zasadnie stwierdził, że w odniesieniu do odsetek wypłacanych w związku z realizacją umowy cash poolingu, znajdują zastosowanie ograniczenia w zakresie niedostatecznej kapitalizacji, wynikające z art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p.

27 Na marginesie można także wskazać, że również w przypadku tzw. cash poolingu "wirtualnego", w którym nie występują rzeczywiste transfery środków pieniężnych pomiędzy członkami grupy wykazującymi nadwyżkę lub deficyt środków pieniężnych – Naczelny Sąd Administracyjny podobnie przyjmuje, że w ramach tego rodzaju umowy dochodzi w rezultacie do udostępniania środków pieniężnych pomiędzy podmiotami, przy jednoczesnym zobowiązaniu do zwrotu danych środków oraz uzyskiwaniu w związku z tym określonego wynagrodzenia w postaci odsetek. Pomimo wirtualnego charakteru transferów środków, wypełniają one przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie ich do umowy pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. (zob. min. wyrok z dnia 20 września 2017 r., II FSK 2240/15, dostępny w CBOSA).

28 Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej. W świetle stanu faktycznego zaprezentowanego we wniosku, prawidłowa interpretacja przepisów art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. oraz art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. nakazuje przyjąć, że umowa cash poolingu opisana przez Spółkę spełnia przesłanki do uznania za pożyczkę w rozumieniu art. 16 ust. 7b u.p.d.o.p. W konsekwencji odsetki od sald ujemnych Spółki w związku z uczestnictwem w Strukturze podlegają ograniczeniom w zakresie niedostatecznej kapitalizacji.

29 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

30 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.