Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2020 r., II FSK 1208/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2020 r., II FSK 1208/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca) Sędzia WSA (del.) Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1133/17 w sprawie ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Zaskarżonym wyrokiem z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1133/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę T. W. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: organ) z 12 czerwca 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

3 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

4 1) art 146 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: o.p.), art. 162 § 2 o.p., art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p. poprzez oddalenie skargi w wyniku błędnej oceny dowodów i bezpodstawnego przyjęcia, że w sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem nie został złożony w terminie, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy poprzez rozpatrzenie odwołania;

5 2) art. 146 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z naruszenia przepisów prawa, tj. art. 150 o.p. w zw. z art.122 o.p., poprzez niewyjaśnienie okoliczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji oraz uznanie, źe decyzje organu pierwszej instancji skutecznie doręczono w trybie zastępczym.

6 Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz orzeczenie reformatoryjne, uchylenie zaskarżonego postanowienia organu, a także o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

7 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

9 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

10 Zgodnie z art. 223 §2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Z kolei stosownie do art. 228 §1 pkt 2 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną, a stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest niezależne od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa. Warunkiem stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest skuteczne doręczenie decyzji stronie. Przy braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania i wobec tego nie może on zostać przekroczony. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organu, zgodnie z którymi termin 14 dni na wniesienie odwołania nie został przez skarżącego zachowany. Podkreślić też należy, że doręczenie pisma w toku postępowania podatkowego może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawodawca łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma.

11 W zaskarżonym równolegle skargą kasacyjną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1132/17 w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie z 12 czerwca 2017 r., którym organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest wymogiem formalnym rozpatrzenia tego wniosku. Zgodnie z art. 162 §3 o.p., przywrócenie terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Wobec złożenia wniosku o przywrócenie terminu z uchybieniem terminowi, nie podlega on merytorycznemu rozpoznaniu i w tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy strona ponosi, czy też nie winę za uchybienie terminowi i zbędne jest ustalanie istnienia tej przesłanki. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1207/18 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku o sygn. akt I SA/Gd 1132/17. Wyrok ten jest prawomocny i wiąże zarówno strony jak i orzekający w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny (art. 170 p.p.s.a.).

12 W przedmiotowej sprawie organ wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, zgodnie z art. 223 §2 pkt 1 o.p. Z ustaleń podjętych w sprawie wynika, że w okresie, w którym miała miejsce wysyłka i prawnie skuteczne doręczenie decyzji skarżący przebywał na terenie Niemiec oraz że podatnik nie zawiadomił organu o zmianie swojego adresu, zgodnie z treścią art. 146 o.p., nie podał również adresu do doręczeń w kraju, ani nie ustanowił pełnomocnika. Dochowanie należytej staranności wymagałoby powiadomienia organu I instancji o niemieckim adresie, pod którym skarżący przebywał i mógłby odbierać kierowaną do Niego korespondencję lub ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji w kraju. W skardze kasacyjnej jej autor zarzuca naruszenie art. 150 w zw. z art. 122 o.p. Zarzut ten jest niezasadny. Kwestie związane z prawidłowością doręczenia decyzji mogły być ewentualnie rozpatrywane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Brak jest natomiast podstaw prawnych, by na etapie skargi kasacyjnej podważać zapisy dokonane przez pracownika Poczty o pozostawieniu zawiadomienia o odbiorze przesyłki w Urzędzie Pocztowym na drzwiach mieszkania. Decyzja organu podatkowego została przesłana za pośrednictwem operatora pocztowego na zgłoszony w Urzędzie Skarbowym adres zamieszkania podatnika. Adres ten był również wskazywany przez podatnika jako adres miejsca zamieszkania w korespondencji z organem w toku czynności sprawdzających (pismo z 9 września 2016 r.) oraz w toku całego postępowania podatkowego (pisma z 29 grudnia 2016 r., z 30 stycznia 2017 r., pisma z 31 stycznia 2017 r.). Przesyłka polecona zawierająca decyzję organu podatkowego z 17 lutego 2017 r. była dwukrotnie awizowana: 22 lutego 2017 r. i 2 marca 2017 r. ( zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym umieszczono na drzwiach mieszkania adresata). Po upływie 14 dniowego okresu przechowywania w placówce pocztowej została ona – 9 marca 2017 r. – zwrócona nadawcy z adnotacją poczty "ZWROT Nie podjęto w terminie" i pozostawiona w aktach sprawy. Decyzję organu uznano za skutecznie doręczoną 8 marca 2017 r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji upłynął w dniu 22 marca 2017 r. Tymczasem odwołanie od tej decyzji zostało nadane w urzędzie skarbowym 28 kwietnia 2017 r., tj. 37 dni po upływie terminu wskazanego w art. 223 §2 pkt 1 o.p. Termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, co oznacza, że wniesienie odwołania po jego upływie jest bezskuteczne i nie wywołuje skutków procesowych. Tym samym brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 223 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 122 o.p., art. 162 § 2 o.p., art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p

13 Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący niewyjaśnienia okoliczności doręczenia decyzji organu I instancji również jest niezasadny. Nie mogło zatem dojść do naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a., art.145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 150 o.p. i art.122. Decyzja organu pierwszej instancji skutecznie została doręczona w trybie zastępczym, zaś wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został rozpatrzony negatywnie. Prawidłowość rozstrzygnięcia organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1207/18.

14 Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 §2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

15 Wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie został rozpoznany, ponieważ stosownie do art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.