Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2013 r., II FSK 1176/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2013 r., II FSK 1176/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi J. F. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt. II FSK 1929/12 w sprawie ze skargi kasacyjnej H. F. i J.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1203/11 w sprawie ze skargi H. F.l i J. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 7 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. odrzuca skargę o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r., II FSK 1929/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną H. F.i J. F. (zwanych dalej skarżącymi) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2012 r., I SA/Gd 1203/11, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 7 września 2011 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej uchylającej w części decyzję w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r.

3 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że Dyrektor Izby Skarbowej wznowił – na wniosek skarżących – postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 26 maja 2000 r. Jako podstawę prawną wniosku skarżący wskazali wystąpienie przesłanek, określonych w art. 240 § 1 pkt 1, 2, 5 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późń. zm.), zwanej dalej: ord. pod. Podnieśli, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej "została sfałszowana, metodą zaniechania i niedopuszczenia do orzekania dowodów merytorycznych, jak też sposobu wyeliminowania z kart sprawy odwoławczej dwóch odwołań wniesionych od decyzji organu pierwszej instancji, ukrycie treści zarzutów i nierozpoznanie przesłanek wniesionych odwołaniami z dnia 24 lutego 2000 r., z dnia 2 maja 2000 r. i z dnia 14 maja 2000 r.".

4 Decyzją z dnia 24 czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, z uwagi na niewystąpienie przesłanek, określonych w art. 240 § 1 ord. pod. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu odwołania skarżących, decyzją z dnia 7 września 2011 r., utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie, argumentując, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nie okazały się fałszywe (art. 240 § 1 pkt 1 ord. pod.). Organ zauważył, że skarżący nie wskazali we wniosku, które dowody miałyby okazać się fałszywe - twierdzili jedynie, że sfałszowana została decyzja ostateczna. Decyzja ostateczna została poddana kontroli sądowej. W jej wyniku wyrokiem z dnia 21 czerwca 2002 r. (I SA/Gd 1376/00) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na wspomnianą decyzję. Organ odwoławczy ocenił, że nie wystąpiła także druga z przesłanek wskazanych przez skarżących - określona w art. 240 § 1 pkt 2 ord. pod. Wznowienie postępowania w oparciu o powyższy przepis jest możliwe, jeżeli decyzję wydano w wyniku popełnienia przestępstwa, stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu. W opisywanej sprawie nie wydano wyroku, a prokuratura rejonowa odmówiła wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków przez inspektora kontroli w Urzędzie Kontroli Skarbowej, polegającego na niezgromadzeniu w całości materiału dowodowego w toku postępowania, zakończonego wydaniem decyzji oraz niedopełnienia obowiązku przez Dyrektora Izby Skarbowej, polegającego na niezgromadzeniu całości materiału dowodowego w toku postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji - co stanowi działanie na szkodę interesu skarżących. Dyrektor Izby Skarbowej ocenił, że wskazane przez skarżących decyzja Urzędu Patentowego o rejestracji znaku towarowego z dnia [...] 1998 r. oraz postanowienie z dnia [...] 1998 r. o przeniesieniu prawa z rejestracji znaku towarowego na inny podmiot nie nosiły cech ani nowych okoliczności, ani nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi podatkowemu wydającemu decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 ord. pod.). Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 240 § 1 pkt 6 ord. pod., ponieważ żaden przepis nie obligował Dyrektora Izby Skarbowej do wystąpienia do innego organu przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

5 Skarżący wnieśli na powyższą decyzją skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podnieśli w niej zarzut "bezczynność do zarzutów, bez załatwienia przez Dyrektora Izby Skarbowej i nie podjęcie wniosków odwołania z dnia 7 lipca 2011 r. do sprawy z dnia 24 czerwca 2011 r. do dnia 7 września 2011 r., podpisania zaskarżonej decyzji, przekazanych do Ministerstwa Finansów za pismem z dnia 9 września 2011 r. po wydaniu decyzji ostatecznej". Dodatkowo skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 240 ord. pod. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki przewidziane w tym przepisie.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako bezzasadną. W uzasadnieniu wyroku sąd podniósł, że skarżący powołali się jedynie na wystąpienie przesłanek, określonych w art. 240 § 1 pkt 1, 2, 3, 5 oraz art. 240 § 2 i 3 ord. pod. – nie wykazali natomiast ich spełnienia ani żadnymi dowodami, ani argumentacją. Ograniczyli się do ogólnikowego wymienienia przesłanek bez ich merytorycznego sprecyzowania. Z pism przedstawionych przez skarżących nie wynikało bowiem, które dowody były fałszywe, ani w wyniku jakiego przestępstwa została wydana ostateczna decyzja. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego nie nosiły cech nowych okoliczności ani nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi podatkowemu wydającemu decyzję. Nie przedstawiono także żadnych prawomocnych orzeczeń sądów, potwierdzających okoliczność popełnienia przestępstwa.

7 Ponadto, w trakcie rozprawy, pełnomocnik skarżących stwierdził, że Dyrektor Urzędu Skarbowego celowo zataił przed sądem decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] 1998 r. oraz postanowienie tego organu z dnia 22 czerwca 1998 r. Sąd pierwszej instancji ten zarzut uznał za chybiony, o tyle, że wskazane dokumenty znajdowały się w aktach administracyjnych, a okoliczności z nich wynikające zostały wzięte pod uwagę przez organ podatkowy przy wydawaniu decyzji z dnia 26 maja 2000 r. Sąd podkreślił, że kwestia przeniesienia prawa z rejestracji znaku towarowego była już rozpatrywana przez Dyrektora Izby Skarbowej w związku ze złożeniem przez skarżących wniosku o wznowienie postępowania. Organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 26 maja 2000 r., między innymi z uwagi na to, że wspomniana powyżej okoliczność była znana w momencie jej wydania. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (I SA/Gd 331/04) oddalił skargę na powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny (II FSK 1373/06) oddalił skargę kasacyjną na rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji. W tym samym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się także w wyroku z dnia 21 czerwca 2002 r. (I SA/Gd 1376/00).

8 W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 240 § 1 ord. pod. i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w tym przepisie. Ponadto skarżący podnieśli zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej: p.p.s.a.- poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazali, że postępowanie organów podatkowych obarczone było wadami uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

9 Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r., II FSK 1929/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że skarga kasacyjna w sposób oczywisty pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Sąd wskazał, że zarzut naruszenia art. 240 § 1 ord. pod. przez jego błędną wykładnię jest niezasadny, gdyż art. 240 ord. pod. nie zawiera przepisów prawa materialnego, lecz przepisy postępowania, które określają przyczyny wznowienia postępowania, w którym zapadła decyzja ostateczna. Zwrócił uwagę, że w skardze kasacyjnej mowa jest o braku rozmaitych dokumentów (np. odwołania pełnomocnika skarżących od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2000 r. lub nieokreślonej bliżej karty nr 202 w tomie I akt), ale brak jest wskazania wpływu tych domniemanych uchybień na wynik sprawy. Wskazał również, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] 1998 r. było częścią składową akt postępowania kontrolnego, zakończonego wydaniem decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r., zatem zarzut w tym zakresie również nie ma usprawiedliwionych podstaw. Rozpatrując drugi zarzut, NSA wskazał, że dotyczył on naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) oraz c) p.p.s.a. i w istocie był konsekwencją ogólnej tezy, iż postępowanie organu podatkowego dotknięte było wadami, uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Jednakże spostrzeżenia tego nie wsparto przywołaniem choćby jednego przepisu postępowania zawartego w ord. pod., który by naruszono w toku czynności, zakończonych wydaniem zakwestionowanej decyzji.

10 Wobec powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł "skargę o wznowienie postępowania z art. 270 p.p.s.a., nieważności z art. 271 pkt 1 w związku z art. 273 § 1 pkt 2 i późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych z art. 273 § 2 p.p.s.a."

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga nie odpowiada wymogom prawa i dlatego podlega odrzuceniu.

13 3. Stosownie do treści art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z art. 280 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie, czy spełnia wymogi formalne i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają w ogóle rozpatrzenie skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze. Sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie odpowiada wymogom formalnym, została złożona z uchybieniem terminu lub nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. Niniejsza skarga została złożona z dochowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a.

14 4. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że skarga o wznowienie postępowania powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism w postępowaniu sądowym. Jeżeli to Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym do wznowienia postępowania, to oznacza, że ma zastosowanie art. 175 p.p.s.a. Tym samym skarga o wznowienie postępowania powinna zostać sporządzona przez fachowego pełnomocnika - adwokata, radcę prawnego lub inny podmiot, wymieniony w art. 175 p.p.s.a.

15 W niniejszej sprawie to NSA w dniu 10 stycznia 2013 r., II FSK 1929/12, wydał wyrok kończący postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie, zatem na podstawie art. 275 p.p.s.a. to właśnie Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy w sprawie wznowienia postępowania. Z tego wynika, że skarga o wznowienie postępowania skierowana do NSA powinna spełniać takie wymogi, jakie spełnia skarga kasacyjna, kierowana do tego Sądu. Tym samym dokument ten powinien zostać sporządzony przez fachowego pełnomocnika. Niezachowanie tego wymogu stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu. Oznacza to, że skarga o wznowienie postępowania niesporządzona przez fachowego pełnomocnika - podlega odrzuceniu, bez wzywania wnoszącego ją do uzupełnienia braków w wyznaczonym przez sąd terminie.

16 Z akt sprawy wynika, że skarga o wznowienie została złożona osobiście do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (karta nr 3 akt ) i sporządzona została przez skarżącego (karta 25). Na dole pisma widnieje odręczny, wyraźny podpis skarżącego, opatrzony dodatkowo adnotacją : "Wykonał i podpisał J. F.". Tym samym nie ma wątpliwości co do tego, czy wymóg zachowania "przymusu adwokackiego" został spełniony. Na kolejnej stronie skargi (karta 26) zawarta jest informacja do czyjej wiadomości jeszcze niniejsza skarga została przesłana. Są wymienieni dwaj pełnomocnicy z urzędu skarżącego - radca prawny i adwokat – ale z akt nie wynika, by to oni byli autorami przedmiotowej skargi.

17 5. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 276 p.p.s.a.