Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2020 r., II FSK 1164/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2020 r., II FSK 1164/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, , , po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. sp. z o.o. w upadłości w siedzibą w W. (dawnej: A. Sp. z o.o. z siedzibą w P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 822/17 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 24 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. postanawia: zawiesić postępowanie sądowe.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 822/17, oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (obecnie: W. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W., dalej: "Spółka") i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 24 lipca 2017 r.

3 Spółka w lutym 2018 r. wniosła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia.

4 Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 13 marca 2020 r. pełnomocnik syndyka masy upadłości Spółki przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt [...], o ogłoszeniu upadłości spółki wraz z odpisem KRS i oświadczył, że przedstawi wszelkie dokumenty dla ustalenia nazwy i siedziby oraz następstwa prawnego podmiotu występującego w sprawie oraz w formie pisemnej przedstawi swój wniosek w przedmiocie zajęcia stanowiska w sprawie.

5 Do sądu wpłynęło pismo syndyka, do którego załączono pełny odpis KRS obrazujący zmianę siedziby, jak i zmianę firmy spółki oraz ogłoszenie jej upadłości. W treści pisma wskazano na konieczność zawieszenia postępowania z urzędu na zasadzie art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Ponadto wniesiono o zakreślenie syndykowi 30-dniowego terminu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu bądź odmowie wstąpienia do niniejszego postępowania w charakterze skarżącego.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Zgodnie z § 2 tego przepisu, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały, przy czym zdarzenia te nie wstrzymują wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a zatem wywołuje skutek ex tunc. Konsekwencją regulacji zawartej w powołanym przepisie jest obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowego z urzędu w chwili powzięcia przez sąd administracyjny wiadomości o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które to postępowanie dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Artykuł 193 P.p.s.a. stanowi podstawę dla odpowiedniego stosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny powyżej przytoczonego przepisu, stanowiąc że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

8 Stosując art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.; dalej: "u.p.u."), które mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Zgodnie z art. 144 ust. 1 u.p.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z regulacji powyższej wynika, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 u.p.u.). Zatem z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową w stosunku do postępowań dotyczących masy upadłości (wszczętych również przed ogłoszeniem upadłości), choć pozostaje ich stroną w znaczeniu materialnoprawnym.

9 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem jest kwestia określenia Spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości jest sprawą, której przedmiot wchodzi do masy upadłości.

10 Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowoadministracyjnego i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko syndykowi przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Ponieważ kwestia nadpłaty powstała przed datą ogłoszenia upadłości, prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko syndykowi jest możliwe po spełnieniu przesłanek z art. 145 ust. 1 u.p.u. Przepis ten stanowi, że postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.

11 Odnosząc się do wniosku zawartego w punkcie 3) pisma syndyka z dnia 25 marca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż zwrócenia uwagi wymaga, że ze względu na rozgraniczenie kompetencji sądów powszechnych i administracyjnych (art. 175 i 177 Konstytucji RP) zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. nie ma na celu oczekiwania do czasu zakończenia procedowania w przedmiocie listy wierzytelności na podstawie przepisów ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (por. J. Jaśkiewicz O kolizji postępowania sądowoadministracyjnego z postępowaniem upadłościowym [w:] "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2" (29)/2010; str. 36 i nast.). Kontrola działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 P.p.s.a.), w tym kontrola legalności decyzji organów podatkowych, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądów administracyjnych. Z tych względów zaaprobować należy pogląd, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego.

12 Choć więc w art. 128 § 1 pkt 1 - 4 P.p.s.a. nie wskazano wprost na przesłanki podjęcia postępowania zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. uznać należy, że możliwość kontynuowania postępowania z udziałem syndyka masy upadłości świadczy o ustaniu przyczyny zawieszenia – w rozumieniu ww. art. 128 § 1 powołanej ustawy (por. M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, s. 398 - 399, zob. też M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter i inni: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa - Kraków 2006, s. 280 – 281, por. także w wyroku NSA z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 135/07).

13 Zważywszy powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny biorąc pod uwagę ww. przepisy u.p.u. zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 P.p.s.a.