Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., II FSK 1061/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., II FSK 1061/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia WSA del. Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 433/15 w sprawie ze skargi L. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

3 Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 433/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę L. D. (dalej "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

4 Z uzasadnienia wyroku wynika, że Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Celnej w P. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w P. w dniu 23 października 2014 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") oraz wniósł o uchylenie skarżonych tytułów wykonawczych i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zarzutów Skarżący podniósł, że wskazane tytuły wykonawcze zostały wystawione z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., bowiem jako podstawę obowiązku podlegającego egzekucji wskazano w sposób nieprecyzyjny - nie wskazano roku publikacji powoływanego tekstu jednolitego ustawy z dnia "27 października 2014r." o autostradach płatnych i Krajowym Funduszu Drogowym, co stanowi podstawę wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w myśl art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

5 Postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w P., uznał zarzuty za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2014 r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

6 W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów. Skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie złożonego zażalenia oraz naruszenia art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. poprzez naruszenie słusznego interesu strony poprzez niedopełnienie przez Dyrektora Izby Skarbowej kontroli przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów u.p.e.a. przez nadzorowany organ egzekucyjny.

7 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę odwołał się do treści art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a., a także prezentowanych na jego tle poglądów doktryny oraz judykatury i stwierdził, że przez wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku należy rozumieć powołanie decyzji lub postanowienia albo innego rodzaju rozstrzygnięcia, z mocy których na zobowiązanym ciąży egzekwowany obowiązek, a w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika wprost z przepisu prawa – wskazanie aktu prawnego, miejsca jego publikacji oraz numeru (oznaczenia) przepisu nakładającego obowiązek. Nie jest konieczne wskazywanie przepisów prawa materialnego, na podstawie których została wydana decyzja nakładająca obowiązek.

9 Sąd zauważył przy tym, że organ egzekucyjny jest zobowiązany z urzędu badać, czy tytuł zawiera wszystkie treści określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., a w przypadku niespełnienia tych wymogów organ ten nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Brak chociażby jednego ze wskazanych w przepisach elementów powoduje, że dany tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy prowadzenia egzekucji. Analiza treści art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie pozwala jednak na stwierdzenie, że przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku będącego przedmiotem egzekucji należy rozumieć wskazanie jednocześnie decyzji i aktu prawnego, na podstawie którego ową decyzję wydano. Jeżeli egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, za prawidłowe należało uznać stanowisko, że powołanie jako podstawy prawnej obowiązku samej tylko decyzji spełnia wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

10 Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, że brak wskazania w przedmiotowych tytułach wykonawczych (poz. 1 E tytułów) roku publikacji tekstu jednolitego ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych i Krajowym Funduszu Drogowym przy określeniu aktu publikacji w "Dz. U. Nr 256, poz. 2571, ze zm.", nie wpływa na ocenę czy spełnione zostały wymogi określone w dyspozycji art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., bowiem zamieszczenie w przedmiotowych tytułach danych określonych w poz. 3, 4 i 5 części E uczyniło zadość obowiązkowi wskazania podstawy prawnej egzekwowanych zobowiązań. W ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo w tytule wykonawczym powołał decyzję, która stanowi podstawę prawną obowiązku oraz opisał treść obowiązku nałożonego przedmiotową decyzją.

11 2. Skarga kasacyjna.

12 Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżącego. Zaskarżonemu w całości wyrokowi postawiony został zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), poprzez jego niezastosowanie oraz nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy była ona zasadna, bowiem organy egzekucyjne obu instancji naruszyły przepisy postępowania błędnie uznając, iż zaskarżone tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w P. spełniają wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., co przejawiało się w:

13 błędnym uznaniu, że analiza treści art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie pozwala na stwierdzenie, że przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku będącego przedmiotem egzekucji należy rozumieć wskazanie jednocześnie decyzji i aktu prawnego, na podstawie którego ową decyzję wydano,

14 błędnym uznaniu, że niepodanie roku publikacji ustawy wskazane w części E.1 w pozycji nr 1 zaskarżonych tytułów wykonawczych nie wpływa na ocenę, czy spełnione zostały wymogi określone w dyspozycji art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

15 W związku z powyższym autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej.

16 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

17 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

19 Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Uwzględnienie skargi kasacyjnej może nastąpić w sytuacji, gdy stawiane zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego może doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy owe naruszenie miało wpływ na rozstrzygnięcie, to jest jeśli na skutek błędnej wykładni lub niewłaściwego jego zastosowania zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (zob. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2012 r., II GSK 457/11, LEX nr 1216677).

20 W tej sprawie jedyny zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Nie można bowiem zgodzić się z autorem złożonego środka odwoławczego, że w okolicznościach tej sprawy brak wskazania w tytule wykonawczym roku publikacji powołanego w nim tekstu jednolitego ustawy z dnia 27 października 2014 r. o autostradach płatnych i Krajowym Funduszu Drogowym stanowi wadę tego tytułu wykonawczego, uniemożlwiającą prowadzenie egzekucji. W art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a. ustawodawca wskazał, że tytuł wykonawczy powinien zawierać: treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. W orzecznictwie wskazuje się, że podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) należy odróżnić od podstawy prawnej prowadzenia egzekucji (art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). "O ile przez podstawę prawną wszczęcia egzekucji należy rozumieć przepisy, na mocy których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz obowiązków o charakterze niepieniężnym, natomiast podanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji uzależnione jest od tego, co jest źródłem obowiązku podlegającego egzekucji. W przypadku gdy obowiązek taki wynika z decyzji administracyjnej, to ona winna zostać wskazana w tytule wykonawczym. Jeżeli zaś źródłem egzekwowanego obowiązku jest bezpośrednio przepis prawa, należy wskazać akt prawny, miejsce jego publikacji oraz podać konkretną regulację, z której obowiązek wynika. Przepis prawa musi w tej ostatniej sytuacji jednoznacznie określać rodzaj i zakres egzekwowanego obowiązku." (zob. wyroki NSA z dnia 27 lutego 2007 r., II FSK 304/06; z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2431/11; z dnia 3 lipca 2013 r., II FSK 2229/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).

21 Pogląd ten jest powszechnie akceptowany w judykaturze i nie budzi także wątpliwości składu orzekającego w tej sprawie. Jeżeli egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, to powołanie jako podstawy prawnej obowiązku samej tylko decyzji spełnia wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

22 W wystawionych w tej sprawie tytułach wykonawczych organ wskazał jako podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji decyzję o podanym numerze i dacie jej wydania. Wprawdzie poza tą decyzją organ przywołał również akt normatywny, na podstawie którego została ona wydana, nie podając przy tym roku publikacji tekstu jednolitego ustawy, to jednak fakt ten pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy spełnione zostały wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

23 Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem ocenił, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. W konsekwencji nie można zatem zaskarżonemu wyrokowi postawić zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.

24 W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 poz. 1804).