Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2020 r., II FSK 1046/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2020 r., II FSK 1046/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.) Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 września 2019 r. sygn. akt I SA/Łd 327/19 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności podatkowych za nieruchomość za lata 2013-2018 oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1.Wyrokiem z 19 września 2019 r. , w sprawie o sygn.. akt I SA/Łd 327/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 18 stycznia 2019 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2013- 2018.

3 2. W ocenie sądu w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Zebrany materiał dowodowy pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd uznał również, że organy przedstawiły przekonujące argumenty, przemawiające przeciwko przyznaniu ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej mimo istnienia ważnego interesu podatnika. Tekst wyroku z uzasadnieniem, a także inne powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

4 3. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła skarżąca. Wyrok zaskarżyła w całości, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ), dalej :"p.p.s.a.", domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Skarga kasacyjna zawiera również wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi strony skarżącej za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Skarżąca zrzekła się rozprawy.

5 Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

6 1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 z późn.zm.) , dalej :"o.p.", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w skarżącej nie przysługuje ulga podatkowa w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej, w szczególności przy ustaleniu istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", co skutkowało przyjęciem, że przepis ten jest instytucją nadzwyczajną, a uznanie administracyjne miało charakter dowolny, podczas gdy sytuacja finansowa i życiowa skarżącej pozwala na zastosowanie wobec niej uprzywilejowania w postaci rozłożenia zaległości na raty,

7 2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art 122, 187 § 1, 191 o.p. przez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w oddaleniu skargi, w sytuacji gdy organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej, oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż doprowadziło do wydania wadliwej decyzji, opartej na przekroczeniu granic uznania administracyjnego poprzez:

8 - niezasadne przyjęcie, że aktualna sytuacja materialna i osobista skarżącej nie przemawia za przyznaniem incydentalnego wsparcia w postaci ulgi podatkowej,

9 - niezasadne przyjęcie, że skarżąca posiada warunki finansowe na jednorazowe uregulowanie zobowiązania podatkowego,

10 - niezasadne pominięcie, że skarżąca wnosząc o rozłożenie zaległości na raty nie ma na celu uchylenia się od obowiązku zapłaty zobowiązania, a jego uregulowanie,

11 - niezasadne pominięcie, że realizacja zaproponowanego przez skarżącą układu ratalnego spełnia również przesłankę interesu publicznego, przez zapewnienie stałych wpływów do budżetu z tytułu zobowiązań podatkowych.

12 Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie udzieliło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

13 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

14 Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

15 4.1. Nie doszło do naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art 122, 187 § 1, 191 o.p. Skarżąca ani w skardze, ani w skardze kasacyjnej nie wskazała luk w materiale dowodowym, zebranym przez organy podatkowe. Nie wykazała również, że ocena materiału dowodowego była dowolna. Organy podatkowe uwzględniły wszystkie okoliczności wskazane przez skarżącą, dotyczące jej stanu zdrowia, posiadanego majątku, sytuacji rodzinnej oraz obecnych źródeł utrzymania. Nie twierdziły, że skarżąca może jednorazowo spłacić całą zaległość w podatku od nieruchomości lub też nie wskazywały, że jej działanie zmierza do uchylenia się od opodatkowania. Przeciwnie, uznały, że sytuacja rodzinna, majątkowa i zdrowotna podatniczki wskazuje na to, że zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika, o której mowa w art. 67a § 1 o.p. Wskazane przez skarżącą przychody i miesięczne stałe wydatki są prawie równe sobie. Skarżąca nie ma innych źródeł dochodów poza kwotami przekazywanymi jej przez obecnego partnera, jest bezrobotna, a jej stan zdrowia nie jest najlepszy. Jest jednocześnie pełnomocnikiem swojego obecnego partnera w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i prowadzi mu księgowość. Partner prowadzi na nieruchomości skarżącej działalność gospodarczą. Zaległości w podatku od nieruchomości istniały jeszcze przed rozwodem skarżącej. Ten stan faktyczny pozostaje poza sporem, stanowił on podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Sąd wskazał przy tym, że okoliczności potwierdzające ważny interes podatnika nie muszą wynikać wyłącznie z sytuacji nadzwyczajnych, ale mogą być także wynikiem normalnej, aktualnej ekonomicznej sytuacji podatnika.

16 Skarżąca wywodzi jednak, że wskazane fakty potwierdzają istnienie nie tylko jej ważnego interesu w rozłożeniu na raty zaległości podatkowej, ale także istnienia interesu publicznego, polegającego na tym, że skarżąca będzie mogła spłacić zaległości podatkową w stałych równych ratach, zapewniając stały dopływ środków do budżetu, choć w dłuższym okresie czasu. W istocie zarzuty skarżącej nie tyle odnoszą się do stanu faktycznego sprawy, co do dokonanego w ramach uznania administracyjnego wyboru konsekwencji prawnych tego stanu faktycznego.

17 4.2. Ustalenie, że zachodzi jedna lub obie z przesłanek rozłożenia zaległości podatkowej na raty, nie oznacza jednakże, że organ zobowiązany jest rozłożyć zaległość na raty. Organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania (udzielenie ulgi lub odmowa jej udzielenia). Nie dysponuje w tym zakresie pełną dowolnością. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że granicami uznania administracyjnego są zasady sprawiedliwości, konieczność uwzględnienia kryteriów oczywiście istotnych (a pominięcie bagatelnych) lub racjonalnych, niemożność podejmowania wyboru na podstawie fałszywych przesłanek lub argumentów, które są nieprawdziwe ( tak w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2018 r., II FSK 3325/15, z 4 stycznia 2017 r., II FSK 3615/14).

18 W niniejszej sprawie trudno uznać, że organ kierował się fałszywymi przesłankami lub działał nieracjonalnie. Przyznanie ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty powinno pozwolić podatnikowi na faktyczną spłatę tej należności. Może stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji sytuacji finansowej. Skarżąca wnosiła o rozłożenie jej zaległości na raty w wysokości 100 zł miesięcznie, mimo tego, że jej wykazane na dzień złożenia wniosku dochody w niepełnym stopniu zaspokajały jej podstawowe codzienne potrzeby. Wprawdzie istnieje możliwość, że sytuacja finansowa skarżącej może się poprawić, jeśli działalność gospodarcza jej partnera zacznie przynosić większe dochody, jednakże poprawa sytuacji finansowej partnera niekoniecznie musi się przełożyć na wysokość udzielanej jej przez partnera pomocy. Pomoc w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej przy braku (od dłuższego czasu) stabilnego źródła przychodów skarżącej, problemów ze zbyciem nieruchomości niekoniecznie zatem musiałaby prowadzić do stabilizacji ekonomicznej sytuacji skarżącej, a powinna ona przecież stanowić pomoc incydentalną, a nie stałą. Zauważyć należy, że skarżąca wśród stałych wydatków nie wymieniła podatku od nieruchomości, choć przecież ten podatek należny jest za każdy rok podatkowy od wspówłaściciela nieruchomości, którym nadal jest (z byłym mężem) skarżąca. Z tych względów trudno uznać, że decyzja o odmowie przyznania skarżącej ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty była decyzją nieracjonalną bądź sprzeczną z zasadami sprawiedliwości społecznej. Pomoc w spłacie zaległych zobowiązań o tyle bowiem ma sens, o ile rokuje nie tylko zaspokojeniem (choćby częściowym) wierzyciela podatkowego, ale też i może mieć pozytywny wpływ poprawę sytuacji podatnika. Tymczasem konieczność spłat ratalnych przez długi okres czasu (co wynika z porównania zaproponowanej wysokości rat i wysokości zaległości, nawet bez uwzględnienia opłaty prolongacyjnej wynikającej z art. 57 o.p.) mogłaby doprowadzić do konieczności udzielenia skarżącej jeszcze innych form pomocy z uwagi na niemożność zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych, związanych choćby z zakupem nowej odzieży czy opłatami za dostawy ciepła czy wody. Skarżąca nie wskazywała (poza ewentualną, ale bardzo utrudnioną z uwagi na zadłużenie sprzedażą nieruchomości) żadnych nowych możliwości uzyskania przychodów (choćby z najmu części nieruchomości).

19 Zauważyć ponadto należy, że druga z przesłanek – przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2019 r., II FSK 2238/17). W tym przypadku, jak wskazano wyżej, udzielenie wnioskowanej przez skarżącą ulgi mogło nie doprowadzić do efektywnego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, a jednocześnie mogło pogorszyć i tak trudną i niestabilną (brak pewności co do źródła przychodów) sytuację ekonomiczną podatniczki.

20 Z tych względów także zarzut naruszenia art. 67a § 1 pkt 2 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie jest niezasadny. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 o.p., skoro wniosek skarżącej nie dotyczył umorzenia zaległości podatkowej.

21 4.4. Z tych powodów na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.

22 4.5. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej działającemu z urzędu rozpozna Wojewódzki Sąd Administracyjny jako wyłącznie właściwy w tym zakresie (art. 254 § 1 p.p.s.a.).