Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2021 r., III OZ 18/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2021 r., III OZ 18/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II SAB/Bk 102/20 o odrzuceniu skargi H.N. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt II SAB/Bk 102/20 odrzucił skargę H.N. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

3 W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniach 24 lipca 2020 r. i 5 sierpnia 2020 r. do sądu wpłynęły – nadesłane drogą elektroniczną przez H.N. – opatrzone podpisem elektronicznym dwa identyczne "Zawiadomienia o wniesieniu pozwu przeciwko UG [...]", do których załącznik stanowiło nie podpisane pismo procesowe bez wskazania daty oraz autora zaczynające się od słów "Zgodnie z procedurą postępowania przed sądami administracyjnymi, pozew do Sądu".

4 Pismo "Zgodnie z procedurą (...)" zarejestrowano jako skargę H.N. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Następnie Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z dnia 17 sierpnia 2020 r. wezwano organ do przesłania sądowi skargi wraz z plikiem umożliwiającym weryfikację podpisu strony oraz skarżącą do wskazania adresu oraz podpisania pisma stanowiącego załącznik do "Zawiadomienia", a zawierającego merytoryczną treść skargi (tj. pisma "Zgodnie z procedurą ..."). Jednocześnie pouczono skarżącą o zasadach wnoszenia i podpisywania pism składanych drogą elektroniczną.

5 W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca ponownie przesłała podpisane elektronicznie "Zawiadomienie" oraz niepodpisany załącznik zawierający skargę.

6 Z powyższych względów Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), wyjaśniając, że w sprawie skarga stanowiąca załącznik do pisma przewodniego nie została podpisana przez skarżącą w sposób wymagany prawem, zatem nie mogła otrzymać należytego biegu. W przypadku bowiem pism wnoszonych drogą elektroniczną za pośrednictwem organu, organ przesyła sądowi pismo wraz z plikami elektronicznymi umożliwiającymi weryfikację podpisu strony. W sprawie niniejszej organ, mimo dwukrotnego wezwania, nie nadesłał sądowi właściwych plików elektronicznych zawierających dokumenty zawierające treść skargi, a przesłał jedynie scany tych pism. Jednakże Sąd zweryfikował we własnym zakresie, czy zarejestrowane jako skarga pismo zostało podpisane i uznał, że pismo przesłane Sądowi za pośrednictwem organu w dniu 22 lipca 2020 r. nie zostało podpisane w momencie przesyłania go organowi jako skarga, jak również pismo to nie zostało podpisane po wezwaniu skarżącej do jego podpisania, bowiem w nadsyłanych przez skarżącą odpowiedziach podpisywane było wyłącznie pismo przewodnie ale już nie załącznik stanowiący merytoryczną treść skargi. W konsekwencji przyjąć należało, że skarżąca pomimo prawidłowego pouczenia o skutkach niewykonania wezwania, nie uzupełniła braku formalnego skargi przez jej podpisanie.

7 Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, podnosząc, że skarga została podpisana podpisem zaufanym.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

9 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

10 Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 46 § 2a P.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.

11 Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

12 W niniejszej sprawie, skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "Zawiadomienie o wniesieniu pozwu do WSA w Białymstoku", zaś podpis elektroniczny został złożony wyłącznie pod tym pismem przewodnim. Wobec tego, Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła poprawnie braku formalnego skargi. W wykonaniu wezwania Sądu, skarżąca podpisem zaufanym podpisała bowiem jedynie pismo przewodnie kierowane do Sądu, natomiast nie podpisała skargi stanowiącej załącznik do tego pisma. Zasadnie zatem WSA w Białymstoku odrzucił skargę jako nie zawierającą podpisu.

13 W tym miejscu wskazać należy, że pismem w sprawie jest zarówno pismo przewodnie, jak i skarga. Ze względu zaś na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. nie można przyjmować, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem dokumentu.

14 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela stanowiska wyrażonego w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 275/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I FZ 76/20, z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt II OZ 747/20 oraz z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 815/20 i I OZ 816/20 i przywołanej w tych uzasadnieniach argumentacji dotyczącej zasad korzystania ze środków komunikacji elektronicznej, a w szczególności koncentrującej się na informacjach zawartych w "dokumencie pomocy" zamieszczonym na stronie internetowej www.epuap.gov.pl. Rozważania w tych orzeczeniach pomijały bowiem okoliczność, że Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP) służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej w ujednolicony, standardowy sposób nie jest systemem sądowym ale systemem państwowym, na którego funkcjonowanie Sąd nie ma wpływu. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza natomiast możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma bowiem przeszkód technicznych, aby strona podpisała skargę w formie podpisu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego.

15 Platforma ePUAP nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem dostaje dużą informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. W sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma (pismo ogólne - w realiach niniejszej sprawy odpowiednik pisma przewodniego). Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym. W przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać – należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Wystarczy prosta próba – jeżeli wyślemy pismo ogólne, do którego dołożymy załącznik (np. skarga) po czym podpiszemy to pismo ogólne to "wyciągnięcie" (wyodrębnienie) załącznika – np. poprzez jego zapisanie na dysku celem przesłania dalej – pokaże, że nie jest on podpisany. Stąd też ustawodawca w art. 46 § 2b P.p.s.a. nałożył obowiązek podpisywania załączników.

16 Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki.

17 Podsumowując, platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. O ile formularz pisma ogólnego można podpisać zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza w ogóle możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenie do korespondencji. Należy zwrócić także uwagę na to, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób.

18 Zauważyć również należy, że ustawodawca w art. 46 P.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a P.p.s.a.

19 Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20, z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20, z dnia 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1000/20, I OZ 1003/20, I OZ 1014/20, I OZ 1015/20 i I OZ 1022/20 oraz z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1061/20 i I OZ 1062/20, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.

20 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji