Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2024 r., III OSK 1982/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2024 r., III OSK 1982/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt III SAB/Kr 67/23 w sprawie ze skargi R.L. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia

3 29 listopada 2023 r, sygn. akt III SAB/Kr 67/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy

4 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił skargę R. L. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym.

5 W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że jako podstawę skargi powołano przepis art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40, zwanej dalej "u.s.g."). Skarżący wywiódł istnienie interesu prawnego po swojej stronie z braku przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego do Przedszkola [...] na wolne miejsca w przedszkolu publicznym. Uznał, że stanowi to naruszenia art. 153 § 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r., poz. 900), czego skutkiem jest niemożność korzystania z wychowania przedszkolnego w rejonie miejsca zamieszkania przez jego małoletnią córkę R2. L.

6 Sąd I instancji wyjaśnił nadto, że identyczna skarga została wniesiona przez skarżącego w sprawie o sygn. akt III SAB/Kr 46/23, która została rozstrzygnięta przez jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (postanowienie o odrzuceniu skargi skarżącego uprawomocniło się wobec niewniesienia skargi kasacyjnej). WSA w Krakowie stwierdził jednak, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć istnienia powagi rzeczy osądzonej, bowiem stan powagi rzeczy osądzonej wiąże się tylko z orzeczeniem merytorycznym w sprawie, takie zaś nie zostało wydane. W związku z tym, z powodu formalnego zakończenia postępowania w sprawie poprzednio wniesionej skargi, nie ma podstaw do przyjęcia powagi rzeczy osądzonej i odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Niemniej jednak Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w dalszym ciągu w sprawie zachodzi taka sama podstawa do odrzucenia skargi - to jest brak interesu prawnego skarżącego i to nawet, mimo innej, procesowej podstawy uprzedniego odrzucenia skargi - pkt 6, a nie pkt 5a przepisu art. 58 § 1 p.p.s.a.

7 Z tej przyczyny, powołując się na postanowienie NSA z 26 sierpnia 2020 r., II OSK 1410/20, LEX nr 3127369, WSA w Krakowie uznał, że postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. nie ma powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.), jednak ponowna skarga wniesiona przez ten sam podmiot, powołujący się na ten sam interes prawny, co do istnienia i naruszenia którego wypowiedział się już prawomocnie sąd administracyjny jest niedopuszczalna i powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

8 Zdaniem Sądu I instancji, strona nie może się kilkukrotnie domagać dokonania przez sąd administracyjny kontroli tego samego postępowania, powołując się na ten sam interes prawny w postaci zamieszkiwania w określonym rejonie i chęci skierowania swojego dziecka do ściśle wskazanego przedszkola publicznego, jeżeli sąd administracyjny już prawomocnym orzeczeniem stwierdził, że interes ten nie został naruszony.

9 Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący reprezentowany przez adwokata. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, a gdyby sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie, innemu sądowi.

10 Nadto, na zasadzie art. 176 § 2 p.p.s.a wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie. Wystąpił także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

11 Skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 2 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

12 1) naruszenie art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi, mimo braku podstaw do tego, w tym:

13 - braku oceny merytorycznej czy skarżący ma interes prawny w złożeniu skargi na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym,

14 - błędnym przyjęciu, że ocena merytoryczna była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd w innym postępowaniu,

15 - przyjęciu, że skarżący nie posiada interesu prawnego w złożeniu skargi, mimo braku merytorycznego rozpatrzenie skargi,

16 - przyjęciu, że skarżący nie posiada interesu prawnego w złożeniu skargi, przy równoczesnym przyjęciu, ze brak podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a.

17 2) naruszenie art. 101a ustawy o samorządzie gminnym, przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje skarga na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego na wolne miejsca w przedszkolu publicznym, mimo braku merytorycznej oceny czy posiada on interes prawny w jej złożeniu,

18 3) naruszenie prawa, przez brak pouczenia o przysługującym prawie do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo treści art. 173 § 1 p.p.s.a.

19 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie wskazał, że przepis art. 58 § 1 pkt. 5a p.p.s.a. został wprowadzony 15 sierpnia 2015 roku. W związku z tym stwierdził, że odrzucenie skargi na tej podstawie powinno zostać poprzedzone merytoryczną oceną naruszenia interesu prawnego skarżącego zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Sąd I instancji zaniechał zaś dokonania takiej merytorycznej oceny.

20 Stwierdził też, że skarżący skutecznie wykazał, że jego indywidualny, osobisty oraz realny interes prawny polega na tym, że na podstawie art. 153 § 1 ustawy Prawo Oświatowe istnieje obowiązek przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego do Przedszkola [...] na wolne miejsca w przedszkolu publicznym.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. Jednakże o tym, czy w tego rodzaju sprawie skarga kasacyjna zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie, decyduje Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, okoliczności sprawy oraz przytoczone w skardze kasacyjnej zarzuty nie uzasadniają przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie.

23 Wniesiona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu z poniższych względów.

24 Istota sporu pomiędzy organem a skarżącym sprowadza się do kwestii istnienia albo nieistnienia po stronie skarżącego interesu prawnego. Wszystkie bowiem postawione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do podważenia ustalenia Sądu I instancji, że po stronie skarżącego interes prawny nie występuje.

25 W tym zakresie skarżący kasacyjnie zarzuca brak przeprowadzenia przez Sąd I instancji oceny merytorycznej naruszenia indywidualnego interesu skarżącego oraz błędne przyjęcie, że ocena merytoryczna była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd w innym postępowaniu.

26 Wbrew jednak stanowisku skarżącego kasacyjnie, to ta właśnie, ostatnia kwestia ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III SAB/Kr 46/23,

27 WSA w Krakowie, odrzucił skargę R. L. i K. K. w tym samym przedmiocie. W odniesieniu do skargi w części dotyczącej R. L., Sąd I instancji stwierdził, że dziecko skarżącego R. . zostało przyjęte do oddziału przedszkolnego przy Szkole Podstawowej [...], a sam skarżący właśnie to przedszkole wybrał jako miejsce "pierwszego wyboru". Tym samym, jak stwierdził Sąd I instancji, skarżący nie zdołał wykazać by jego interes prawny został naruszony. Orzeczenie to stało się prawomocne.

28 Oznacza to, że, na mocy art. 170 p.p.s.a., orzeczenie to wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wiąże także i Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną. Związanie prawomocnym orzeczeniem, o którym mowa w art. 170 p.p.s.a. oraz oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (tak NSA w wyroku z 29 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1414/20, Legalis nr 3017764). Z akt sprawy o sygn. akt III SAB/Kr 67/23 wynika, że nie doszło do takich zmian, które podważałyby moc wiążącą postanowienia z 6 czerwca 2023 r.

29 Nie chodzi tu przy tym o zakaz powtórnej kontroli legalności organu gminy przeprowadzanej przez sąd administracyjny, który ma miejsce przy uprzednim oddaleniu skargi na bezczynność organu gminy – art. 101a ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 2 u.s.g. Ten bowiem dotyczy oceny legalności zaniechań organu, a w istocie ustalenia, czy objęte zarzutem bezczynności braki działania organu dotyczyły czynności nakazanych prawem. W niniejszej zaś sprawie chodzi o utrzymujący się po stronie skarżącego brak interesu prawnego, którego prawomocna ocena, wobec braku zmiany stanu faktycznego i prawnego, jest wiążąca także na gruncie niniejszej sprawy.

30 W takim stanie prawnym i faktycznym prawidłowo Sąd I instancji powołał jako podstawę odrzucenia skargi przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ponieważ w sprawie wystąpiła inna przyczyna odrzucenia skargi.

31 Jednocześnie Sąd kasacyjny dostrzega uwagi zamieszczone przez skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji w uprzednim postanowieniu odrzucającym skargę o sygn. III SAB/Kr 46/23 powołał inną podstawę prawną odrzucenia skargi niż przepis art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., ale ta okoliczność pozostaje bez znaczenia na wiążącą moc tego orzeczenia i dalece spóźniony i wykraczający poza przedmiot niniejszej sprawy zarzut postawiony wobec uprzedniego postanowienia.

32 Z tych przyczyn nie zasługują na uwzględnienie zarzuty zawarte w pkt 1 – 2 skargi kasacyjnej.

33 Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut wymieniony w pkt. 3. skargi kasacyjnej. Sąd I instancji nie miał obowiązku pouczenia strony o służącym od postanowienia środku odwoławczym w postaci skargi kasacyjnej, ponieważ strona działa w sprawie przez ustanowionego z wyboru adwokata, a sytuacja taka została uregulowana a contrario w przepisie art. 6 p.p.s.a.

34 Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.