Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2022 r., III FZ 803/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2022 r., III FZ 803/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 427/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi H. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Kwidzynie z dnia 28 marca 2019 r. Nr IV/66/19 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty oraz w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z 13 października 2021 r., I SA/Gd 427/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę H. K. (dalej: "strona", "skarżąca") na uchwałę Rady Miejskiej w Kwidzynie z dnia 28 marca 2019 r. Nr IV/66/19 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty oraz w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

3 2. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Kwidzynie.

4 Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 11 maja 2020 r. wezwano stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

5 Na powyższe zarządzenie skarżąca złożyła zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r., III FZ 326/21.

6 W toku postępowania skarżąca składała wnioski o przyznanie jej prawa pomocy. Postanowieniem z 30 września 2020 r., I SPP/Gd 244/20, starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 22 października 2020 r. Kolejny wniosek skarżącej, został pozostawiony bez rozpoznania prawomocnym zarządzeniem starszego referendarza sądowego z 14 stycznia 2021 r., I SPP/Gd 421/20.

7 Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 14 września 2021 r. wezwano stronę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 11 maja 2020 r. wzywającego stronę do uiszczenia wpisu od skargi, z jednoczesnym pouczeniem, że nieuzupełnienie powyższego braku fiskalnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi.

8 Powyższe wezwanie skarżąca otrzymała 21 września 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie strona ponownie zwróciła się z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy.

9 Z notatki urzędowej z 11 października 2021 r. wynika, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu sądowego od skargi.

10 Odrzucając skargę sąd pierwszej instancji wskazał jako podstawę takiego działania art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."). Stronie wyjaśniono, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy w sprawie zapadło już prawomocne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie przerwało biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego i skarżąca miała obowiązek uczczenia wpisu we wskazanym terminie, czego nie uczyniła.

11 3. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wskazała na swoją trudną sytuację finansową. Wraz z zażaleniem złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.

12 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Objęte nim postanowienie w zakresie rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi odpowiadało prawu, mimo, że uzasadnienie na jego poparcie przywołane przez sąd pierwszej instancji częściowo nie było prawidłowe.

14 Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że 14 września 2021 r. zarządzeniami Zastępcy Przewodniczącego Wydziału odnotowano wpływ wniosku z 6 września 2021 r. o przyznanie prawa pomocy (I SPP 245/21) i jednocześnie wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 11 maja 2020 r. w terminie siedmiu dni od odebrania wezwania (k. 129 i 130 akt sądowych). Strona wezwanie odebrała 21 września 2021 r., a następnie pismem z 25 września 2021 r. (k. 2 akt sąd. I SPP/Gd 262/21) ponowiła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie z wniosku z 6 września 2021 r. (I SPP 245/21) zakończono postanowieniem z 22 października 2021r., a z wniosku z 25 września 2021 r. (I SPP/Gd 262/21) zarządzeniem referendarza sądowego z 18 listopada 2021 r. Skargę strony na uchwałę rady miejskiej odrzucono więc przed zakończeniem obu tych postępowań, a wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia z 11 maja 2020 r. skierowano do strony w dniu, w którym do sądu wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy.

15 W świetle przedstawionych ustaleń odrzucenie skargi przez sąd pierwszej instancji należało uznać za przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym zgłoszenie żądania o przyznanie prawa pomocy w opisanych okolicznościach faktycznych stanowi czasową przeszkodę do rozstrzygnięcia w przedmiocie odrzucenia skargi. Jak zasadnie akcentowano w judykaturze, wpływ do sądu kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w reakcji na otrzymane wezwanie do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu, wymaga jego rozpoznania na podstawie art. 165 w zw. z art. 243 p.p.s.a. Dopiero po negatywnym załatwieniu wniosku możliwe i konieczne staje się odrzucenie skargi wobec jej nieopłacenia bez potrzeby ponownego wzywania strony do uiszczenia wpisu (zob. postanowienia NSA: z 8 grudnia 2020 r., I FZ 269/20 i z 29 października 2018 r., I FZ 259/18 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych dostępnej na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Jeżeli bowiem w trakcie kolejnego otwarcia biegu terminu do opłacenia skargi strona obowiązana do jego uiszczenia po raz drugi decyduje się na wdrożenie procedury zmierzającej do uzyskania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, to w przypadku niezasadności jej oczekiwań, odrzucenie skargi bez trzeciego z kolei wezwania o wpis nie czyni nadmiernie utrudnionym lub niemożliwym dostęp do sądu. Mylne zaś wyobrażenie strony co do tego, że tym razem zasługiwała na zwolnienie od kosztów sądowych, ale jej zapatrywania okazały się nieusprawiedliwione, nie powinno niweczyć skutków jakie normalnie należało wywieść z tytułu niewykonania na czas i to w warunkach braku istnienia obiektywnych przeszkód finansowych drugiego z wezwań. Tym samym, jeżeli w trakcie kolejnego otwarcia biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi strona po raz drugi, działając w oparciu o art. 243 § 1 w związku z art. 165 p.p.s.a., decyduje się na wdrożenie procedury zmierzającej do uzyskania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, sąd nie powinien ponownie wzywać do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, lecz odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. jako nieopłaconą w terminie.

16 Prezentowane stanowisko wychodzi naprzeciw postulatom urzeczywistniania prawa do sądu w przypadku osób (podmiotów) znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, chroniąc jednocześnie przed nadużyciami ze strony skarżących ponawiających żądania o przyznanie prawa pomocy w celu przewlekania postępowania sądowego.

17 Stwierdzone nieprawidłowości w niniejszym postępowaniu nie doprowadziły jednak do uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji z 13 października 2021 r. z uwagi na prawomocne rozstrzygnięcia wniosków strony z 6 września 2021 r. i z 25 września 2021 r. o przyznanie prawa pomocy. W żadnym z tych postępowań strony nie zwolniono od kosztów sądowych .

18 Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.