Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 listopada 2022 r., III FZ 453/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 listopada 2022 r., III FZ 453/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. [...] w B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 844/20, w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi T. [...] w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 28 października 2020 r., nr SKO-4230/91/2020, w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2019 r. do czerwca 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zarządzeniem z 8 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 844/20, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w sprawie ze skargi T. w B. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z 28 października 2020 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2019 r. do czerwca 2020 r., zarządził przymusowe ściągnięcie od skarżącego kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej.

3 Przedstawiając stan faktyczny sprawy, wskazano, że 21 grudnia 2021 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 844/20. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 stycznia 2022 r. wezwano stronę do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł w terminie 7 dni, pouczając, że nieuiszczenie powyższej należności będzie skutkować jej ściągnięciem w drodze egzekucji sądowej. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie i odpis wyroku z uzasadnieniem została doręczona skarżącemu 11 lutego 2022 r. Z uwagi na brak odnotowania wpływu należności, pismem z 25 maja 2022 r. Sąd wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 stycznia 2022 r. Wezwanie doręczono skarżącemu 30 maja 2022 r. i nie było przezeń kwestionowane.

4 Wobec dalszego nieuregulowania przez skarżącego brakującej opłaty kancelaryjnej Przewodniczący Wydziału, powołując się na art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uznał, że należy od skarżącego ściągnąć opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł i na podstawie ww. przepisu wydał kwestionowane zarządzenie z 8 lipca 2022 r.

5 W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego zarządzenia poprzez umorzenie należności sądowych w kwocie 100 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydanie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu środka zaskarżenia podniesiono argumentację dotyczącą trudnej sytuacji finansowej strony oraz brak możliwości płatniczych żądanej kwoty 100 zł.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Zgodnie z treścią art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni liczonych od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jednocześnie art. 142 § 2 p.p.s.a. nakazuje sądowi doręczenie wnioskodawcy odpisu wyroku z uzasadnieniem. Należy przy tym zauważyć, że wniosek strony, o jakim mowa w art. 142 § 2 p.p.s.a., podlega opłacie. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczony na skutek żądania zgłoszonego w terminie 7-dniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się opłatę kancelaryjną. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek o uzasadnienie, po uprzednim wezwaniu do jej uiszczenia. Kwotę należnej opłaty precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 535), które w § 2 określa opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w wysokości 100 zł.

9 W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący wniósł o doręczenie wyroku z 7 grudnia 2021 r. wraz z uzasadnieniem. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa, Przewodniczący Wydziału zasadnie zarządził ściągnięcie od skarżącego należnej i nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem.

10 Oceny tej nie mogła zmieniać powoływana przez skarżącego okoliczność trudnej sytuacji finansowej i majątkowej, rzutującej na niemożność poniesienia opłaty w wysokości 100 zł. Jak wynika z akt sprawy, skarżący dwukrotnie domagał się w toku postępowania pierwszoinstancyjnego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z 2 lutego 2021 r., sygn. akt I SPP/Bd 233/20, Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy, które to rozstrzygnięcie w wyniku rozpoznania sprzeciwu skarżącego zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 marca 2021 r. Następnie, w reakcji na otrzymane zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 27 stycznia 2022 r., skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy postanowieniem z 7 kwietnia 2022 r. odmówił zmiany postanowienia z 2 lutego 2021 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie to uprawomocniło się wobec utrzymania w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 12 maja 2022 r.

11 W świetle poczynionych uwag niewątpliwym pozostaje, że skoro skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w tym ściąganej przymusowo opłaty kancelaryjnej), to w świetle przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostawał on zobligowany do uiszczenia dochodzonej kwoty 100 zł. W przypadku, o którym mowa w art. 234 § 2 p.p.s.a., nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej przed doręczeniem odpisu orzeczenia z uzasadnieniem przesądza o obligatoryjnym wydaniu przez przewodniczącego wydziału zarządzenia o ściągnięciu opłaty od strony. Przepis nie pozostawia swobody w zakresie orzekania o wskazanej sankcji (postanowienia NSA z 21 maja 2009 r., II OZ 427/09; z 7 października 2011 r., II OZ 885/11).

12 Jakkolwiek przywołane przez skarżącego w zażaleniu okoliczności mogą potencjalnie stanowić podstawę zwolnienia strony od obowiązków fiskalnych względem Sądu, w szczególności w drodze instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (które to prawo w rozpoznawanej sprawie skarżący dwukrotnie próbował uzyskać), na etapie kwestionowania legalności wskazanego zarządzenia nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W postępowaniu wywołanym zażaleniem – w analizowanym przypadku na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału – przedmiotem kontroli instancyjnej pozostaje wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, tj. ocena pod kątem zgodności z prawem. W świetle przywołanych okoliczności twierdzenia skarżącego dotyczące niezasadności zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o przymusowym ściągnięciu opłaty kancelaryjnej należało uznać za niezasadne, zaś samo zarządzenie za zgodne z prawem zarówno co do zasady, jak i wysokości.

13 Biorąc pod uwagę powyższe, stosownie do treści art. 184 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.