Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2021 r., III FZ 430/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2021 r., III FZ 430/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2021 r., III SA/Wa 26/20 którym odrzucono skargę kasacyjną M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 26/20 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 23 lutego 2021 r., III SA/Wa 26/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną M. O. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 26/20 w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 października 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

3 Stan sprawy przedstawia się następująco:

4 Wyrokiem z dnia 28 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 października 2019 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 8 grudnia 2020 r.

5 Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA). Skarga kasacyjna została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 4 stycznia 2021 r. na adres NSA.

6 Skarga kasacyjna wpłynęła na biuro podawcze NSA w dniu 7 stycznia 2021 r., i została przez NSA przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy piśmie przewodnim z dnia 11 stycznia 2021 r., nadanym w urzędzie pocztowym również w dniu 11 stycznia 2021 r. Skarga kasacyjna wpłynęła na Biuro Podawcze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 13 stycznia 2021 r.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego z uwagi na uchybienie terminowi do jej złożenia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została nadana nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie, lecz bezpośrednio do NSA. Tymczasem stosownie do treści art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.) skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w razie wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do NSA, datą wniesienia jest data przekazania takiej skargi przez NSA do sądu właściwego. Skarga kasacyjna błędnie skierowana do NSA wywoła zatem skutki prawne tylko wtedy, gdy sąd ten przekaże ją właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przed upływem trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 177 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącemu 8 grudnia 2020 r. Wskazany w art. 177 § 1 P.p.s.a. termin do zaskarżenia tego wyroku upływał zatem w dniu 7 stycznia 2021 r. Skarga kasacyjna skarżącego została nadana bezpośrednio do NSA i przekazana została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 11 stycznia 2021 r. Sąd pierwszej instancji uznał więc, że datą wniesienia skargi kasacyjnej jest 11 stycznia 2021 r., co oznacza, że skarga kasacyjna została wniesiona po upływie terminu.

8 Na powyższe postanowienie, w ustawowym terminie, skarżący złożył zażalenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

9 1) naruszenie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 w zw. z art. 83 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy skarga kasacyjna została wniesiona w terminie i ponadto w skardze kasacyjnej określono adresata skargi, tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako podmiot pośredniczący w przekazaniu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz na kopercie jako adresata wskazano Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie;

10 2) naruszenie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 w zw. z art. 83 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi kasacyjnej i nieznajdujące podstawy prawnej przyjęcie, że skarga kasacyjna błędnie wniesiona do NSA wywoła skutki prawne tylko wtedy, gdy sąd ten przekaże ją właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przed upływem trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 177 § 1 P.p.s.a.;

11 3) naruszenie art. 178 w zw. z art. 193 w zw. z art. 53 § 4 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy skarga kasacyjna została wniesiona w terminie, a WSA nie zastosował odpowiednio przepisu art. 53 § 4 P.p.s.a., kiedy przesyłka adresowana do WSA odebrano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym;

12 4) naruszenie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 78, art. 176, art. 31 ust. 3, art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP) w zw. z art. 178 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na wskazanie na kopercie błędnego adresu ulicy WSA, co narusza prawo do rzetelnego rozpoznania sprawy w toku dwuinstancyjnego postpowania sądowego oraz prawo do sądu przez jego niewspółmierne ograniczenie.

13 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

16 W myśl art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd ten powinien przekazać ją do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej decydująca jest data nadania (przekazania) tej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 177; a także post. NSA z 29.01.2015 r., II OZ 59/15, LEX nr 1628853; post. NSA z 20.03.2019 r., II GSK 199/19, LEX nr 2635378.).

17 Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna skarżącego została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. Przypomnieć należy, że odpis wydanego w niniejszej sprawie wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 8 grudnia 2020 r. (k. 56 akt sądowych), a zatem 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 7 stycznia 2021 r. Tymczasem skarga kasacyjna została błędnie nadana w dniu 4 stycznia 2021 r. na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego (na kopercie – k. 66 akt sądowych – jako adresat widnieje NSA Warszawa oraz wskazany jest adres tego Sądu, tj. ul. Boduena 3/5, 00-011 Warszawa). Pismo wpłynęło na biuro podawcze NSA w dniu 7 stycznia 2021 r., a następnie zostało przekazane przez NSA do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie listem poleconym, nadanym w dniu 11 stycznia 2021 r. (koperta – k. 67 akt sądowych). W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 11 stycznia 2021 r., a zatem z uchybieniem terminowi do złożenia tego środka zaskarżenia. To zaś obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi kasacyjnej skarżącego, stosownie do art. 178 P.p.s.a., co też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uczynił. Postanowienie Sądu pierwszej instancji, odpowiada zatem prawu.

18 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów zażalenia skarżącego.

19 Po pierwsze, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przesyłka polecona ze skargą kasacyjną skarżącego została zaadresowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z koperty jednoznacznie bowiem wynika, że jako adresat widnieje "NSA Warszawa", zaś wskazany adres, to adres Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. ul. Boduena 3/5, 00-011 Warszawa.

20 Po drugie, nadanie w placówce pocztowej przesyłki zawierającej skargę kasacyjną w dniu 4 stycznia 2021 r., w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest równoznaczne z wniesieniem przesyłki do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponieważ, jak już powiedziano, w tym dniu przesyłka została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to dopiero nadanie tej przesyłki przez NSA 11 stycznia 2021 r. oznacza, że w dniu tym przesyłka została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (art. 83 § 3 P.p.s.a.).

21 Po trzecie, wbrew stanowisku autora zażalenia, w rozpoznanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 53 § 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wywiedzenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego są czynnościami prawnymi zasadniczo różniącymi się od siebie (np. w kontekście przymusu adwokackiego i wymogów formalnych). Art. 177 § 1 P.p.s.a. wprowadza jasną regułę, zgodnie z którą skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie (a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Przepis ten szczegółowo i kompleksowo reguluje postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej. Natomiast zakresem działania art. 53 § 4 P.p.s.a. została objęta czynność wniesienia skargi do sądu administracyjnego zamiast, jak nakazuje przepis prawa, do organu.

22 W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostało uregulowane zarówno wniesienie skargi, jak i skargi kasacyjnej, zatem nie ma podstaw, by przepisy dotyczące wniesienia skargi stosować do wniesienia skargi kasacyjnej. Zawarte w art. 193 P.p.s.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

23 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego, że przedstawione powyżej regulacje prawne naruszają konstytucyjnego prawa strony do rozpatrzenia sprawy przez sądy dwóch instancji i zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Należy pamiętać, że mocą przepisu art. 175 P.p.s.a. skargę kasacyjną może wnieść wyłącznie pełnomocnik profesjonalny, a to powinno gwarantować jego mocodawcy chociażby dochowanie warunków formalnych jej wniesienia.

24 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.