Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2023 r., III FZ 381/23

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2023 r., III FZ 381/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2227/18 w przedmiocie przymusowego ściągnięcia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 czerwca 2018 r., nr 1401-IOD-4.4102.43.2018.2.AM, w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zarządzeniem z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2227/18, Zastępca Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w sprawie ze skargi J. P. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 czerwca 2018 r., nr 1401-IOD-4.4102.43.2018.2.AM, w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku, zarządził ściągnięcie od skarżącego kwoty 100 zł tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej.

3 Przedstawiając stan faktyczny sprawy, wskazano, że 8 maja 2019 r. Skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2227/18. Rozpoznając sprzeciw Strony od zarządzenia referendarza sądowego z 17 lipca 2019 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, postanowieniem z 3 listopada 2021 r., po wyczerpaniu trybu instancyjnego we wpadkowym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał Skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony 30 listopada 2021 r. Orzeczenie, jako niepodlegające zaskarżeniu, nie było przezeń kwestionowane. Opłata kancelaryjna nie została uiszczona.

4 Zastępca Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powołując się na art. 234 § 2 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uznał, że należy od Skarżącego ściągnąć opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł i na podstawie ww. przepisu wydał kwestionowane zarządzenie.

5 W reakcji na powyższe pismem z 7 lutego 2022 r. Skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia z 12 stycznia 2022 r. i zwolnienie z konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej, w treści powołując się na pandemię COVID-19, ograniczenie możliwości zarobkowania oraz ogólną sytuację finansową i materialną.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Zgodnie z treścią art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni liczonych od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jednocześnie art. 142 § 2 p.p.s.a. nakazuje sądowi doręczenie wnioskodawcy odpisu wyroku z uzasadnieniem. Należy przy tym zauważyć, że wniosek strony, o jakim mowa w art. 142 § 2 p.p.s.a., podlega opłacie. Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczony na skutek żądania zgłoszonego w terminie 7-dniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się opłatę kancelaryjną. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek o uzasadnienie, po uprzednim wezwaniu do jej uiszczenia.

9 Kwotę należnej opłaty precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 535), które w § 2 określa opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w wysokości 100 zł.

10 W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Skarżący wniósł o doręczenie wyroku z 16 kwietnia 2019 r. wraz z uzasadnieniem. Skoro obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa, Przewodniczący Wydziału III zasadnie wezwał Stronę, w formie postanowienia, do jej uiszczenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, Skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w tym wspomnianej opłaty kancelaryjnej), toteż w świetle przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostawał zobligowany do uiszczenia brakującej kwoty 100 zł. W przypadku, o którym mowa w art. 234 § 2 p.p.s.a., nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej przed doręczeniem odpisu orzeczenia z uzasadnieniem przesądza o obligatoryjnym wydaniu przez przewodniczącego wydziału zarządzenia o ściągnięciu opłaty od strony. Przepis nie pozostawia swobody w zakresie orzekania o wskazanej sankcji (postanowienia NSA z 21 maja 2009 r., II OZ 427/09; z 7 października 2011 r., II OZ 885/11).

11 W postępowaniu wywołanym zażaleniem – w analizowanym przypadku na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III – przedmiotem kontroli instancyjnej pozostaje wyłącznie legalność zaskarżonego aktu, tj. ocena pod kątem zgodności z prawem. W świetle przywołanych okoliczności twierdzenia Skarżącego dotyczące niezasadności zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o przymusowym ściągnięciu opłaty kancelaryjnej należało uznać za niezasadne, zaś samo zarządzenie za zgodne z prawem zarówno co do zasady, jak i wysokości.

12 Jednocześnie – w świetle wielokrotnego wnioskowania przez Skarżącego o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej w ramach prawa pomocy - Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że wobec uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2227/18, od dnia wydania przez tutejszy Sąd wyroku z 9 marca 2023 r. o sygn. III FSK 1748/21, wyłączeniu uległa możliwość skutecznego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. art. 243 § 1 p.p.s.a.). Ewentualny wniosek w omawianym zakresie po wskazanej dacie jako niedopuszczalny winien podlegać odrzuceniu. Powyższe jednak nie dotyczy wniosków o umorzenie czy odroczenie albo rozłożenie na raty zapłaty należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, o których mowa w art. 229 p.p.s.a. Szczegółowe kwestie związane ze stosowaniem wskazanego przepisu zostały uregulowane w akcie wykonawczym wydanym na podstawie § 2 tego przepisu, tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz.U. nr 221 poz. 2194). Jeżeli zatem intencją Skarżącego będzie dalsze domaganie się odstąpienia od dochodzenia opłaty kancelaryjnej słusznie nałożonej w rozpoznawanej sprawie, podstawą prawną wniosku w tym zakresie winien uczynić przywołane przepisy, zaś podstawą faktyczną – okoliczności wykazujące przesłanki, o których mowa w art. 229 p.p.s.a. i § 3 - 5 rozporządzenia.

13 Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.