Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2021 r., III FZ 183/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2021 r., III FZ 183/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Po 643/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S.Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 23 lipca 2020 r. nr [....] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 23 lipca 2020 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu odmówił S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S. K. A. w Gnieźnie (dalej: spółka) zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Spółka wniosła na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, która nie została podpisana. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 października 2020 r. wezwano Spółkę do podpisania skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 15 października 2020 r.

3 W piśmie z dnia 22 października 2020 r., które podpisała Prezes Zarządu uprawniona do reprezentowania skarżącej spółki, wskazano, że spółka przesyła w załączeniu podpisany egzemplarz skargi. Jednocześnie spółka uiściła wpis od skargi.

4 Postanowieniem z dnia 10 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił powyższą skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych w zakresie podpisu. Wskazano, że termin do wykonania zarządzenia bezskutecznie upłynął 22 października 2020 r.

5 W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, poprzez błędną analizę materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało uznaniem przez sąd pierwszej instancji, że strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w postaci podpisania pisma przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki w terminie wskazanym w wezwaniu.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

8 Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności oraz oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy, a także określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego (art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Zgodnie zaś z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.

9 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że w piśmie z dnia 22 października 2020 roku strona skarżąca wskazała, że w załączeniu przesyła egzemplarz skargi, podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki, jednak w przesyłce znajdowała się jedynie kserokopia skargi, na której nie było odręcznego podpisu. Nie sposób jednak abstrahować od faktu, że pismo przewodnie informujące o uzupełnieniu braku formalnego skargi zostało podpisane przez osobę uprawnioną do podpisania skargi w imieniu Spółki (co wynika z dołączonego odpisu z KRS); z treści tego pisma wyraźnie wynika zatem wola strony skarżącej co do wniesienia skargi. Innymi słowy, pismo przewodnie z dnia 22 października 2020 r. uznać należy za uzupełnienie skargi w zakresie podpisu, bowiem autoryzuje ono skargę i stanowi dowód, że osoba uprawniona do reprezentowania spółki w sposób wyraźny i jednoznaczny wyraziła wolę zaskarżenia konkretnego aktu administracyjnego. W okolicznościach procesowych rozpoznawanej sprawy należy zatem uznać, że ww. pismo przewodnie jest integralną częścią skargi.

10 Z treści zacytowanego na wstępie art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Należy zaznaczyć, że umieszczenie podpisu na ostatniej stronie skargi jest jedynie utrwaloną konwencją, która nie wynika wyraźnie z przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wyroku z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 2139/12 (CBOSA), NSA stwierdził, że podpis pod pismem w postępowaniu sądowoadministracyjnym potwierdza, że pismo to pochodzi od osoby podpisującej je i sankcjonuje jej wolę dokonania czynności w postępowaniu. W niniejszej sprawie wola spółki zaskarżenia konkretnego aktu postanowienia wynikała w sposób jednoznaczny z przesłanego pisma przewodniego. Zauważyć ponadto wypada, że art. 57 § 1 p.p.s.a., zgodnie z poglądami przedstawionymi w piśmiennictwie, nie ustala szczególnie rygorystycznych warunków formalnych skargi. Szczególne wymogi formalne dotyczą budowy skargi kasacyjnej, co ustawodawca w sposób wyraźny wyeksponował w treści art. 183 § 1 i art. 176 p.p.s.a. Wymogi takie nie zostały przewidziane w odniesieniu do samej skargi. Uważa się, że jest to zgodne z tendencją ustawodawcy do odformalizowania postępowania sądowoadministracyjnego, a przede wszystkim pozostaje w zgodzie z zasadą niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi (T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2004, s. 213; podobnie, na tle art. 37 ustawy o NSA, J. Świątkiewicz, Komentarz..., s. 250).

11 Odrzucenie skargi przez sąd pierwszej instancji, na skutek uznania, że strona nie uzupełniła jej braków formalnych, stanowiło przykład nadmiernego formalizmu procesowego, godzącego – w okolicznościach niniejszej sprawy - w konstytucyjną gwarancję prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 lutego 2017 r., II FZ 937/16: "Postępowanie sądowoadministracyjne stanowi fundamentalną w demokratycznym państwie prawnym instytucję prawną, pozwalającą na przeprowadzenie przez niezawisły i niezależny sąd kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem". W cytowanym orzeczeniu NSA wskazał, że formalizm procesowy w ramach procedury sądowoadministracyjnej nie stanowi celu samego w sobie, lecz ma gwarantować efektywną realizację prawa do sądu.

12 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszym składzie, wymóg podpisania pisma procesowego został ustanowiony przede wszystkim w tym celu, by umożliwić ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, że dany podmiot miał wolę wywołania określonych skutków procesowych. Zadośćuczenienie temu rygorowi formalnemu może jednak w praktyce nastąpić w różny sposób, także w formie odbiegającej od ugruntowanej konwencji polegającej na umieszczeniu podpisu pod pismem.

13 Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.