Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2024 r., III FSK 997/23

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2024 r., III FSK 997/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1232/22 w sprawie ze skargi L. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 września 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.189.2022.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

3 Wyrokiem z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1232/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. W. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 7 września 2022 r., nr 2201-IEE.711.91.189.2022.DW w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.

4 Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

5 2. Skarga kasacyjna.

6 Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający

7 w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 i art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.

8 z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości.

9 Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

10 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia wyroku, w szczególności przez nie odniesienie się co do wszystkich zarzutów

11 strony skarżącej, w tym zarazem pominięcie faktu, że:

12 a. skarżącemu nie została pozostawiona informacja, że u jego sąsiada została pozostawiona przesyłka w postaci zawiadomienia nr [...] z 9 lutego 2022 r.,

13 b. sąsiadowi skarżącego nie została przekazana przesyłka w postaci zawiadomienia nr [...] z 9 lutego 2022 r.,

14 c. o zawiadomieniu nr [...] z 9 lutego 2022 r. skarżący dowiedział się z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w postaci zawiadomienia strony o uchybieniu terminu z 13 kwietnia 2022 r.,

15 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) przez nieuchylenie postanowienia z 7 września 2022 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 6 lipca 2022 r., pomimo że:

16 a. nie zostało wykazane, że zawiadomienie nr [...] z 9 lutego 2022 r. zostało przekazane sąsiadowi skarżącego, a następnie przekazane samemu skarżącemu,

17 b. skarżący bez swojej winy nigdy nie otrzymał od organu skarbowego zawiadomienia nr [...] z 9 lutego 2022 r.,

18 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oddalenie skargi skarżącego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oraz nieuchylenie postanowienia z 7 września

19 2022 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku i postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. 6 lipca 2022 r., pomimo że orzeczenia organu pierwszej i drugiej instancji oraz wyrok sądu pierwszej instancji wydane zostały bez rozważenia całego materiału dowodowego, jak również przez dowolną jego analizę, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi, oraz nieprawidłowym uzasadnieniem obu decyzji, z pominięciem w szczególności faktu, że skarżącemu nie została pozostawiona informacja, że

20 u jego sąsiada została pozostawiona przesyłka w postaci zawiadomienia nr [...] z 9 lutego 2022 r. oraz że sąsiadowi skarżącego nie została przekazana przesyłka w postaci zawiadomienia nr [...] z 9 lutego 2022 r. oraz że formalnie, nigdy skarżący nie odebrał zawiadomienia nr [...] z 9 lutego 2022 r.

21 Mając na uwadze powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniósł

22 o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie.

23 Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o:

24 1. oddalenie skargi kasacyjnej w całości,

25 2. zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych,

26 3. rozpoznanie sprawy na rozprawie.

27 Zarządzeniem z 8 marca 2024 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne.

28 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

29 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

30 Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.)

31 i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

32 Przedmiotem skargi do sądu pierwszej instancji było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział w O., dokonaną zawiadomieniem nr [...] z 9 lutego 2022 r.

33 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo podzielił stanowisko DIAS w Gdańsku, który uznał, że treść art. 54 § 1 u.p.e.a. obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość czynności egzekucyjnych na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie Naczelnik US, działając jako organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego i jednocześnie powiadomił stronę

34 o dokonaniu powyższego zajęcia (stosowne powiadomienie zostało doręczone w trybie zastępczym tj. art. 43 k.p.a. - 18 lutego 2022 r.), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a. Wskazać również należy, że zgodnie z dyspozycją art. 79 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przedmiotowe zawiadomienie skierował również do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do którego korespondencja ta dotarła 9 lutego 2022 r. W tych okolicznościach sąd pierwszej instancji przyjął, że dokonana czynności zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego była skuteczna i zgodna z prawem.

35 Przechodząc do analizy przedstawionych zarzutów w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że autor skargi w ogóle nie podejmuje kwestii dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, nie stawia zarzutu naruszenia art. 54 § 1 i art. 79 § 1, 2, 4 pkt 1 u.p.e.a. Strona skarżąca zarzuca jedynie naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia w wyroku w zakresie zarzutów dotyczących pominięcia faktów związanych ze skutecznością doręczenia jej zawiadomienia o zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W tym kontekście zarzuca również naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rozważenia całego materiału dowodowego, co w konsekwencji miało doprowadzić do błędnie ustalanego stanu faktycznego sprawy.

36 Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli

37 w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako samodzielna podstawa kasacyjna, może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy

38 w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

39 Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spełnia wymogi, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Z motywów wyroku wynika tok rozumowania sądu pierwszej instancji pozwalający ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA w Gdańsku podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie i tym samym wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiono stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia oraz stanowiska stron postępowania. Sąd pierwszej instancji powołał także właściwe regulacje prawne oraz przedstawił motywy podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazał dlaczego uznał, że skarga na postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną nie zasługuje na uwzględnienie, przychylając się nadto do stanowiska organu, że zawiadomienie o zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego zostało skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak i zobowiązanemu.

40 Autor skargi kasacyjnej poprzez art. 141 p.p.s.a zarzucił brak odniesienia się

41 w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów strony skarżącej dotyczących skutecznego doręczenia jej ww. zawiadomienia. Trzeba zauważyć, że skarga skierowana do WSA w Gdańsku nie obejmowała zarzutu naruszenia art. 43 k.p.a. Dopiero w postępowaniu kasacyjnym szerzej podniesiono kwestię prawidłowości zawiadomienia skarżącego o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Trudno zatem uznać, żeby sąd pierwszej instancji miał szczegółowo argumentować kwestię skuteczności doręczenia zawiadomienia, przy czym w treści uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku wyraźnie wskazał, że zostało ono skutecznie doręczone zobowiązanemu w trybie zastępczym w dniu 18 lutego 2022 r.

42 Stawiane następnie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., czy wskazanego jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 43 k.p.a. winny być powiązane z art. 18 u.p.e.a., który stanowi o ich odpowiednim stosowaniu w postępowaniu egzekucyjnym, czego nie uczyniono.

43 Rozpatrując te zarzuty, mimo wskazanego uchybienia, stwierdzić należy, że art. 43 k.p.a. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W przepisie tym uregulowano sposób doręczenia pism określany jako doręczenie zastępcze. Doręczenie zastępcze wywołuje takie skutki, jak doręczenie adresatowi do rąk własnych.

44 W niniejszej sprawie organ, na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru, przyjął, że doręczenie zawiadomienia skarżącemu nastąpiło w trybie zastępczym z art. 43 k.p.a. w dniu 18 lutego 2022 r. Przesyłkę odebrał sąsiad skarżącego i podjął się jej oddania stronie.

45 Skarżący kwestionując doręczenie zastępcze wywodzi, że "osoba, która podpisała odbiór przesyłki nie mogła być jego sąsiadem", nadto "skarżący nic nie wiedział o tym, że przesyłka została pozostawiona u jego sąsiada, jak również sąsiad nic nie wiedział o przesyłce dla skarżącego. Nie pozostawiono bowiem przesyłki u sąsiada skarżącego i żadnego zawiadomienia u skarżącego".

46 W sprawie nie było podstaw do uznania za wystarczające do obalenia domniemania doręczenia wynikającego z dokumentu urzędowego samego oświadczenia skarżącego. Ogólnikowe twierdzenia w tym zakresie przedstawione w skardze kasacyjnej nie zostały poparte żadnymi dowodami. W szczególności skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność, że podjął działania zmierzające do wszczęcia postępowania reklamacyjnego w zakresie usług pocztowych. Nadto twierdzenia skarżącego nie są konsekwentne, w jednym miejscu skarżący twierdzi, że osoba, która podpisała odbiór przesyłki nie mogła być jego sąsiadem, w innym podnosi, że sąsiad nic nie wiedział o przesyłce.

47 Z tego powodu przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty skupiające się na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy są niezasadne. Organ dysponując niepodważonym prawidłowym zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki, uprawniony był do przyjęcia, że doręczenie zawiadomienia nastąpiło w trybie zastępczym w dniu 18 lutego 2022 r.

48 Nadmienić też należy, że z zaskarżonego postanowienia wynika, iż twierdzenia skarżącego były przedmiotem rozpoznania w ramach przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Na skutek przywrócenia tego terminu doszło do uchylenia się od ujemnych skutków w zakresie upływu terminu, jakie wynikałoby dla strony z tego doręczenia. Skoro w sprawie doszło do przywrócenia terminu, to tym samym przesądzono, że termin ten, liczony z uwzględnieniem doręczenia w dniu 18 lutego 2022 r., został przez skarżącego uchybiony.

49 Abstrahując od konstrukcji zarzutów w skardze kasacyjnej należy też wyjaśnić, że według art. 79 § 2 u.p.e.a., zajęcie świadczenia emerytalnego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia

50 o zajęciu, natomiast doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, o czym świadczy § 4 tego artykułu, ma jedynie charakter informacyjny (podobnie: wyrok NSA z 20 marca 2019 r., II FSK 1115/17).

51 W przedmiotowej sprawie nie mógł również odnieść skutku podnoszony

52 w skardze kasacyjnej zarzut art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nie stanowił on podstawy rozstrzygnięcia w sprawie. Budowanie zarzutów powinno odbywać się w nawiązaniu do rzeczywistych twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wówczas możliwe jest prowadzenie argumentacji względem stanu faktycznego i prawnego przyjętego przez sąd pierwszej instancji, a w konsekwencji możliwa jest weryfikacja zasadności podnoszonych argumentów. Nie spełniają takiego warunku podnoszone zarzuty, których argumentacja bazuje na wyjściowych założeniach odmiennych, niż przyjęte w zaskarżonym wyroku, a taką właśnie prezentuje autor skargi kasacyjnej.

53 Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

54 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

55 sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Jolanta Sokołowska sędzia NSA Bogusław Dauter[pic]